Thương mại Mỹ - Trung nóng bỏng
Cuộc tranh chấp thương mại hiện nay giữa Mỹ và Trung Quốc (TQ) đang được cả thế giới quan tâm vì “trận chiến” không chỉ tác động trực tiếp đến quan hệ giữa hai nước mà còn ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu đang trong quá trình khắc phục khủng hoảng suy thoái
Quyết định của Tổng thống Mỹ Barack Obama tăng “thuế bảo hộ” đối với lốp ô tô nhập khẩu từ TQ trong 3 năm kể từ năm nay và sự trả đũa của TQ đòi điều tra chống phá giá đối với phụ tùng ô tô và thịt gà Mỹ xuất sang TQ, là cuộc xung đột lợi ích đầu tiên lớn nhất giữa hai nước trong 30 năm qua kể từ sau khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao.
Báo chí Mỹ nhận xét cuộc chiến thương mại Mỹ – TQ thật ra lớn hơn nhiều, không chỉ liên quan đến lốp xe, phụ tùng ô tô và thịt gà mà còn thể hiện những căng thẳng ngày càng gia tăng trong quan hệ kinh tế giữa hai nước.
Báo The New York Times phân tích: “Dù về mặt hình thức, tranh cãi hiện nay là về lốp xe, thịt gà và phụ tùng ô tô, nhưng thực tế còn rộng hơn nhiều khi chính phủ hai nước đều đang phải đối mặt với sức ép trong nước đòi phải có quan điểm cứng rắn hơn đối với đối tác trong các vấn đề kinh tế. Va chạm kinh tế càng làm gia tăng căng thẳng chính trị dù hai bên đang cùng nhau cố gắng phục hồi nền kinh tế thế giới và giải quyết các mối đe dọa đối với an ninh của từng nước”.
Theo ông Eswar Prasad, cựu giám đốc chi nhánh Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại TQ, nếu không kiểm soát được cuộc tranh chấp thương mại hiện nay, hậu quả sẽ phủ bóng đen lên cuộc họp thượng đỉnh G-20 tại Pittsburgh (Mỹ) vào tuần sau và có thể cả chuyến thăm TQ đầu tiên của Tổng thống Obama vào tháng 11 tới.
Một câu hỏi được đặt ra hiện nay là trong bối cảnh cả TQ và Mỹ đang cố gắng hợp tác để góp phần phục hồi kinh tế toàn cầu và chống những mối đe dọa an ninh chung như tham vọng hạt nhân của Iran và CHDCND Triều Tiên, tại sao Washington và Bắc Kinh lại làm bùng nổ xung đột thương mại? Với chính quyền Obama, đó là do sức ép của các nghiệp đoàn, thâm hụt thương mại với TQ ngày càng lớn (năm 2008 là 268 tỉ USD), cần tranh thủ sự ủng hộ của dân Mỹ đối với kế hoạch cải cách y tế đang gây tranh cãi.
Trong khi đó, với TQ, hành động cứng rắn với Mỹ được coi là phép thử đối với chính quyền Obama và cũng nhằm thỏa mãn nguyện vọng của người dân TQ “muốn sánh vai ngang bằng cường quốc Mỹ”.
Báo Mỹ International Herald Tribune viết: “Lúc này TQ phần nào đã tự tin hơn trong cuộc chơi với những con bài ngày càng quan trọng như lượng trái phiếu Chính phủ Mỹ khổng lồ (1.700 tỉ USD) mà họ đang nắm giữ”.
Trên thực tế, hàng hóa xuất nhập khẩu tranh chấp hiện nay giữa Mỹ và TQ chỉ chiếm phần nhỏ trong quan hệ buôn bán khổng lồ giữa hai nước: 7 tháng đầu năm nay xuất khẩu lốp xe TQ sang Mỹ đạt 1,3 tỉ USD, trong khi phụ tùng ô tô Mỹ xuất khẩu sang TQ là 800 triệu USD và thịt gà là 376 triệu USD. Từ thực tế này, có thể nói hiện nay Mỹ và TQ đang chơi “cuộc chiến tâm lý” thử thách lẫn nhau và mang tính định hướng cho những chính sách quan trọng hơn về sau.
Có một nguy cơ lớn cho phía TQ mà các chuyên gia kinh tế luôn cảnh báo là cuộc tranh chấp thương mại hiện nay với Mỹ có thể khiến nhiều nước xem xét lại sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn hàng hóa từ TQ. Chính vì vậy, dù kiện với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về chính sách bán phá giá thịt gà và phụ tùng ô tô của Mỹ, TQ sẽ không có nhiều hành động trả đũa Washington.
Đã có những lời cảnh báo quốc tế về bóng ma cuộc chiến thương mại Mỹ – TQ. Phó Tổng Giám đốc WTO Alejandro Jara phát biểu bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới vừa họp tại Đại Liên, TQ: “Mỹ và TQ nên giải quyết bất đồng trong khuôn khổ WTO và hết sức tránh các hành động ăn miếng trả miếng. Bắc Kinh và