Tổng thống Paraguay bị phế truất chóng vánh

Khủng hoảng bùng nổ ngày 16-5 khi ông Lugo ra lệnh cho cảnh sát trục xuất một nhóm nông dân chiếm đất tại trang trại tư nhân của một chính trị gia đối lập. Những nông dân trên đã đụng độ với cảnh sát khiến 11 nông dân và 6 cảnh sát thiệt mạng. Phe đối lập tố cáo Tổng thống Lugo đã cổ vũ những hành động chiếm ruộng đất như vậy.

 

Sự việc trở thành cái cớ cho Hạ viện Paraguay biểu quyết đồng ý luận tội ông Lugo ngày 21-6 và thượng viện đã giải quyết rốt ráo chỉ một ngày sau.

 

Phát biểu sau phiên luận tội của hai viện Quốc hội vốn đều nằm dưới sự kiểm soát của phe đối lập, ông Lugo nói ông chấp nhận quyết định truất phế, song cảnh báo nền dân chủ của Paraguay đã bị tổn thương nghiêm trọng.

 

“Tôi tôn trọng Hiến pháp và chấp nhận hoàn toàn các kết quả của cuộc luận tội” - ông Lugo lên tiếng trên truyền hình. Ông Lugo từng là một giám mục và được bầu làm tổng thống Paraguay năm 2008 với cam kết nỗ lực giúp đỡ dân nghèo và phân phối đất đai một cách công bằng.

 

Ngay sau khi quyết định phế truất được thông báo, hàng ngàn người dân ủng hộ ông Lugo đã đổ xuống đường biểu tình và tìm cách tràn vào bên trong trụ sở Quốc hội, buộc cảnh sát phải bắn lựu đạn hơi cay để giải tán đám đông.

 

 

Các nước láng giềng và cộng đồng thế giới cũng lên tiếng chỉ trích quyết định trên. Phản ứng dữ dội này không chỉ diễn ra tại các nước đồng minh truyền thống của Paraguay như Bolivia, Nicaragua và Venezuela, mà diễn ra cả từ các chính phủ trung hữu như Argentina và Chile.

 

Bolivia, Nicaragua và Venezuela cùng tuyên bố sẽ không công nhận chính phủ mới tại Paraguay. Tuy nhiên, phản ứng mạnh đầu tiên lại là Argentina thông báo triệu hồi đại sứ của mình tại Paraguay ngày 22-6. “Argentina quyết định rút đại sứ về để phản ứng trước những diễn biến nghiêm trọng phá vỡ trật tự dân chủ ở Paraguay mà đỉnh điểm là việc phế truất Tổng thống Fernando Lugo” - Bộ Ngoại giao Argentina nêu rõ.

 

Đến ngày 23-6, Brazil cũng triệu đại sứ tại Paraguay về nước tham vấn. Trong thông báo ra cùng ngày, Bộ Ngoại giao Brazil nêu rõ chính phủ nước này lên án hình thức xét xử dẫn đến việc phế truất Tổng thống Fernando Lugo, cho rằng nhà lãnh đạo này không được đảm bảo đầy đủ quyền biện hộ.

 

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Cuba ra tuyên bố lên án Thượng viện Paraguaybãi miễn tổng thống hợp hiến Fernando Lugo, coi đây là một cuộc đảo chính chống lại quyền tự quyết của các dân tộc Mỹ Latin nói chung và nhân dân Paraguay nói riêng.

 

Trong diễn biến liên quan, hãng thông tấn Prensa Latina (Cuba) ngày 23-6 đưa tin chính phủ Mỹ kêu gọi tất cả người dân Paraguay hành động một cách hòa bình, bình tĩnh và có trách nhiệm, phù hợp với tinh thần của các nguyên tắc dân chủ ở Paraguay.

 

  

Theo hiến pháp của Paraguay, Phó tổng thống Federico Franco được chỉ định lên thay ông Lugo. Lâu nay, ông Franco là người chống đối mạnh mẽ ông Lugo.

 

Vụ xét xử chính trị tổng thống gần đây nhất tại Paraguay diễn ra tháng 3-1999 chống lại ông Raul Cubas Grau, và người được chọn thay thế là chủ tịch quốc hội vì Phó tổng thống Luis Maria Argana đã bị ám sát.