6 chiến sĩ VN cùng Hồng quân đánh phát xít
Theo báo Russkaya Zhenshina (Nga): “Tháng 6-1941, phát xít Đức tấn công Liên Xô. Cuộc chiến tranh giữ nước của nhân dân Liên Xô bắt đầu. Và những người cộng sản nước ngoài thời ấy đã kề vai sát cánh với những người Xô viết tham gia chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít (...). Họ là những người cộng sản Tây Ban Nha, Ba Lan, Pháp, Đức, Hy Lạp và 6 người cộng sản VN”.
Đặc biệt, 6 chiến sĩ cộng sản VN trong cuộc chiến này đã vinh dự được tham gia cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ nhân kỷ niệm 24 năm Cách mạng Tháng Mười vĩ đại.
Tờ báo trên thuật lại rằng, vào rạng sáng 7-11-1941, các chiến sĩ Lữ đoàn bộ binh cơ giới độc lập làm nhiệm vụ đặc biệt đã bật lên theo hiệu lệnh báo động. Chính ủy tuyên bố: Lữ đoàn được vinh dự lớn là tham gia cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ. Cuộc duyệt binh lịch sử diễn ra trong vòng 62 phút. Những người tham gia duyệt binh đã từ Quảng trường Đỏ tiến thẳng ra mặt trận.
Trong đội ngũ của Lữ đoàn bộ binh cơ giới độc lập làm nhiệm vụ đặc biệt xông ra mặt trận có sáu đảng viên cộng sản VN.
Sau nhiều năm tìm kiếm vất vả (vì phần lớn các chiến sĩ cộng sản quốc tế hồi ấy đều hoạt động bí mật và mang bí danh riêng hoặc mang tên Nga), cuối cùng người ta vẫn tìm ra được bốn tên tuổi là người VN tham gia vào cuộc duyệt binh lịch sử và đã anh dũng hy sinh ấy. Đó là các đồng chí: Vương Thúc Chính, Lý Thúc Chắt, Lý Nam Thanh và Lý Anh Tạo. Người thứ 5 được xác định mang tên Nga là Volodia Oktyabriski.
Cựu binh Nga Starikov, đồng đội của Volodia, cho biết: “Chúng tôi biết rằng đấy không phải là tên thật, rằng đồng chí đó là người VN. Nhưng chúng tôi không thể nào biết tên thật của đồng chí đó. Vào cuối năm 1942, chúng tôi mỗi người một ngả, tôi bị thương và vào nằm bệnh viện dã chiến”.
Trong ký ức của bạn bè đồng chí, những người cộng sản VN trong cuộc chiến đó là “những chiến sĩ dũng cảm, tài ba, là những xạ thủ cừ khôi. Những chiến sĩ VN đã chiến đấu anh dũng và bốn trong số họ đã hy sinh dũng cảm”.
Ngoài ra, trong cuộc chiến tranh đó, tại một bệnh viện dã chiến ở Moscow, nơi chạy chữa cho các chiến sĩ hồng quân bị thương, có một người VN làm việc là đồng chí Phan Lê Chăn. Phan Lê Chăn đã được Bác Hồ đặt tên cho là Lý Phú San.
Lý Phú San được Nhà nước Liên Xô tặng huy chương “Vì chiến thắng nước Đức”...
Những mẩu chuyện trên đây chính là những sợi dây kết nối tình cảm giữa hai dân tộc Việt-Nga, là tình cảm yêu thương, quý mến, tự hào của nhân dân ta với nước Nga Xô viết, với Cách mạng Tháng Mười và Lenin vĩ đại! Tình cảm đó trường tồn như lời một nhà thơ Nga: “Cũng tựa như tình yêu, mặt trời, mùa xuân”.