Ai “đầu độc” sông Thị Vải?
Khoảng năm 1993, con sông Thị Vải cũng đã từng bị “hấp hối”. Các ngư dân xã đảo Thạnh An cũng đã một lần trắng tay. Khi đó, Công ty Vedan VN đã đến bồi thường thiệt hại cho ngư dân. “Họ bồi thường nghĩa là họ thừa nhận con sông bị ô nhiễm là do chất thải từ nhà máy họ. Tôi cũng đã được họ trả cho 6 triệu đồng” - ngư dân Trương Văn Ninh khẳng định.
MÔI TRƯỜNG: Như Báo Người Lao Động ngày 2-3 đã đưa tin, sông Thị Vải dài 76 km, chảy qua địa bàn các tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu và TPHCM; dòng sông hiện đang như một túi thuốc độc khổng lồ, đe dọa đến cuộc sống và tính mạng của cư dân trong khu vực.
Nhiều đơn vị sản xuất đang ngày đêm xả nước thải độc hại vào sông Thị Vải: Công ty Vedan VN, KCN Nhơn Trạch 2, KCN Nhơn Trạch 1, KCN Nhơn Trạch 3, Nhà máy Gạch men Hoàng Gia... Chính họ là những thủ phạm đang “đầu độc” dòng sông, gây hậu quả nghiêm trọng khó lường.
Khoảng năm 1993, con sông Thị Vải cũng đã từng bị “hấp hối”. Các ngư dân xã đảo Thạnh An cũng đã một lần trắng tay. Khi đó, Công ty Vedan VN đã đến bồi thường thiệt hại cho ngư dân. “Họ bồi thường nghĩa là họ thừa nhận con sông bị ô nhiễm là do chất thải từ nhà máy họ. Tôi cũng đã được họ trả cho 6 triệu đồng” - ngư dân Trương Văn Ninh khẳng định.
Ngoài Vedan, còn ai nữa?
Theo số liệu của Cục Bảo vệ Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), mỗi ngày nhà máy sản xuất của Công ty Vedan VN thải ra sông Thị Vải 4.150 m3, một lượng nước thải quá lớn. Trong khi cả Khu Công nghiệp Gò Dầu, Nhơn Trạch (Đồng Nai), lượng nước thải đẩy ra sông Thị Vải cũng chỉ dừng ở mức 500 m3/ngày và 2.000 m3/ngày.
|
Ngư dân lao đao Từ sáng sớm đến gần giữa trưa, ngư dân Nguyễn Văn Thiệt vẫn ngồi bất động trên mui ghe, mắt nhìn xa xăm không buồn nói lời nào, bỏ mặc những người trong gia đình bận tay đan lại những tấm lưới rách bên dưới.
Ông nhớ lại thời hoàng kim trước đây, cũng trên con sông Thị Vải này, Vị trí này, mỗi ngày ông kiếm không dưới 300.000 đồng, không những đủ để nuôi 8 miệng ăn trong gia đình mà còn có của dư để sắm lưới, sửa ghe. Giờ đây, ông biết rằng con sông này trên mình đang mang căn bệnh hiểm nghèo, tôm cá không thể sống được, nhưng chiếc ghe nhỏ không thể ra biển lớn. Từ sáng sớm 28-2, ông đưa cả gia đình lên ghe, tìm lại chỗ cũ để buông lưới, hy vọng trời thương kiếm chút gì để lấp bụng. Neo ghe giữa sông gần một buổi trời, nhưng ông cũng chỉ thu được vài con cá bé xíu xấu số, lợi dụng nước triều lên để bơi vào. Chắc chắn 8 miệng ăn trong gia đình ngày hôm đó không được no cái bụng. Cuộc sống ngày mai, ngày mốt và dài hơn nữa đang đè nặng lên đôi vai ông. |
Đó là cách đây hơn 10 năm. Còn hiện tại, sông Thị Vải phải oằn mình gánh thêm một lượng lớn nước thải từ các khu công nghiệp nằm trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu như Khu Công nghiệp Mỹ Xuân A, Mỹ Xuân B1, Mỹ Xuân A2, Phú Mỹ 1, Cái Mép.
Con người cũng đang bị “đầu độc”
“Môi trường nước ở khu vực sông Thị Vải đã bị ô nhiễm quá nặng, không thích hợp cho cá, tôm sống và phát triển bình thường”. Đó là khẳng định của tiến sĩ Lý Thị Thanh Loan, Giám đốc Trung tâm Quan trắc - Cảnh báo môi trường và Phòng ngừa dịch bệnh thủy sản khu vực Nam Bộ (MCE), thuộc Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản II.
Cụ thể, giới hạn cho phép NH3 trong môi trường nước phải nhỏ hơn 0,6 mg/lít và H2S nhỏ hơn 0,005 mg/lít, nhưng thực tế trên sông Thị Vải thành phần khí độc hiện đang ở mức 1,73 và 0,8.
Bên cạnh đó, hàm lượng ô xy trong nước cũng rất thấp (1,2 mg/lít), dưới ngưỡng cho phép để duy trì sự sống. Sông Cá Quảng Bé (nhánh của sông Thị Vải), chảy qua địa phận của xã Thạnh An, chất lượng nước cũng rất xấu do hàm lượng khí độc NH3 quá cao (3,75 mg/lít), cao hơn rất nhiều so với sông Thị Vải.
Lý giải vì sao cá trên sông và trong các đầm nuôi của ngư dân chết có hiện tượng nổ mắt và miệng mở to, tơ mang bị hoại tử? Bà Loan cho rằng khi hàm lượng NH3 trong môi trường nước vượt quá ngưỡng cho phép thì dẫn đến tình trạng tơ mang cá bị hoại tử. “Khẳng định việc có ảnh hưởng đến sức khỏe con người hay không thuộc bên lĩnh vực y tế. Tuy nhiên theo tôi, ngoài ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản và kinh tế của người dân, sức khỏe con người chắc chắn cũng bị ảnh hưởng. Vì mùi hôi thối của dòng sông quá nồng nặc, đường hô hấp của con người không thể chịu được, nếu ở lâu. Theo tôi, ngành y tế nên sớm vào cuộc” - bà Loan nói.
|
TIẾN SĨ NGUYỄN PHƯỚC DÂN, PHÓ TRƯỞNG KHOA MÔI TRƯỜNG TRƯỜNG ĐH BÁCH KHOA TPHCM: Ăn thủy sinh sống ở vùng nước ô nhiễm có thể bị chết
- Tiến sĩ Nguyễn Phước Dân: Cá chết với những hiện tượng nổ mắt, miệng mở to và mang bị hoại tử có rất nhiều nguyên nhân, trong đó không thể không nghĩ đến việc cá mắc một loại bệnh nào đấy. Tuy nhiên, nếu tôm hay một số loài thủy sinh khác cũng bị chết... thì có thể nghi ngờ nguồn nước bị ô nhiễm quá nặng. Tôi cho rằng, nước thải công nghiệp có nồng độ chất hữu cơ như BOD, COD quá ngưỡng cho phép (>2) khi xuống nước đã tiêu hủy ô xy hòa tan, gây thiếu hụt ô xy và thủy sinh bị chết. Còn các nhà máy đạm, phân bón thì thải nitơ hữu cơ rất nhiều, làm nước có mùi hôi thối nồng nặc rất khó chịu. * Sông Thị Vải bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng như thế nào đến đời sống người dân tại các địa phận mà sông đi qua? - Vấn đề này rất cần báo động. Nếu chúng ta ăn phải những sinh vật sống ở nguồn nước có kim loại nặng, bị ô nhiễm cao lâu ngày sẽ tích tụ sinh học và gây ra hàng loạt bệnh, không loại trừ khả năng bị ung thư. Trường hợp nếu độc tố đó quá cao, có thể bị chết ngay. * Theo ông, cần làm gì để nước sông Thị Vải sạch trở lại? Tôi cho rằng, sở dĩ ô nhiễm nguồn nước ở mức báo động này vì các cơ sở công nghiệp dọc con sông chưa xử lý hoặc xử lý sơ sài nước thải. Để giải quyết “hậu quả” môi trường này, chúng ta cần có sự đồng tâm hiệp lực của các cơ quan ban ngành đưa ra những biện pháp triệt để. M.DUNG thực hiện |
Phóng viên: Tình trạng cá chết trên sông Thị Vải, nước của sông bốc mùi hôi thối nồng nặc, tiến sĩ có thể cho biết nguyên nhân của các hiện tượng này?
|
PGS-TS HOÀNG VĂN BÍNH, NGUYÊN PHÓ CHỦ NHIỆM BỘ MÔN SỨC KHỎE MÔI TRƯỜNG, TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC TPHCM: Hít nhiều khí độc NH3 và H2S có thể gây tử vong
Đối với H2S, nồng độ cho phép là 15 mg/m3, đó là loại khí gây kích ứng các niêm mạc, kết mạc và đường hô hấp khi con người hít phải. Tùy theo mức độ từ nặng đến nhẹ mà người nhiễm khí này sẽ bị mất tri giác bất ngờ, co giật và dãn đồng tử; động kinh, ho khạc ra máu; ứ tiết phế quản, cảm giác yếu mệt và dễ tử vong do ngạt. S. NHUNG ghi |
Khi con người hít phải khí NH3 trên mức nồng độ cho phép là 25 mg/m3 sẽ có triệu chứng chóng mặt, rát mắt, đau đầu. Nếu hít phải nhiều sẽ gây viêm và tổn thương đường hô hấp. Cụ thể là bị viêm phổi và các bệnh về phổi, mức độ từ nhẹ đến nặng như sau: lưỡi khô và phồng rộp; bỏng trong cổ họng, ho; ho co giật; khó thở một phần do co thắt phản xạ họng; mù từng phần hoặc toàn phần; phù phổi; tử vong do xuất huyết phổi hoặc do mất phản xạ vì khó thở.
|
Các cơ sở đang xả nước thải vào sông Thị Vải - Nhà máy Gạch men Hoàng Gia: 1.500 m3/ngày. - Nhà máy Chế biến hải sản JS: 400 m3/ngày. - Nhà máy Phân bón Con Cò: 100 m3/ngày. - Công ty Vedan VN: 4.150 m3/ngày. - Khu Công nghiệp Gò Dầu: 500 m3/ngày. - Khu Công nghiệp Nhơn Trạch 1: 2.000 m3/ngày. - Khu Công nghiệp Nhơn Trạch 2: 7.000 m3/ngày. - Khu Công nghiệp Nhơn Trạch 3: 1.500 m3/ngày. - Khu Công nghiệp Nhơn Trạch 4: 90 m3/ngày. (Nguồn: Cục Bảo vệ môi trường) |