Băn khoăn bài toán tăng trưởng và bội chi

Tăng trưởng kinh tế 5% là hấp dẫn, nhưng tại sao cứ phải đặt mục tiêu cao như vậy để rồi phải trả giá... Đó là những vấn đề “nóng” trong thảo luận tổ tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XII, sáng 21-5

“Tăng trưởng của chúng ta thực chất là tăng trưởng về vốn là chính, nên muốn tăng trưởng 5% thì buộc phải bội chi ngân sách 8%. Sao chúng ta chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng mà không nói tới chất lượng tăng trưởng”. Đại biểu (ĐB) Nguyễn Văn Thuận (Quảng Nam) đặt vấn đề.

Cảnh giác với bội chi, lạm phát

Cùng vấn đề này, ĐB Nguyễn Đăng Trừng (TPHCM) cho rằng mức bội chi ngân sách mà Chính phủ dự kiến 8% là quá cao và không an toàn. ĐB Phạm Thị Loan (Hà Nội) nhận xét: Việc thực hiện các mục tiêu thời gian qua nếu không cẩn thận “sẽ đi từ điểm nóng này sang điểm nóng khác”, chẳng hạn năm 2008 bằng mọi cách ngăn chặn lạm phát, đến nay lại bằng mọi giá ngăn chặn suy giảm và đến một lúc nào đó lại tái lạm phát.

ĐB Trần Du Lịch (TPHCM) lại cho rằng Quốc hội (QH) phải ra nghị quyết kèm theo những điều kiện thực thi chứ không phải đơn giản thông qua mức tăng bội chi mà Chính phủ đề nghị. Phải làm rõ phần nào là bù đắp thiếu hụt nguồn thu, phần nào tăng gói kích cầu và cụ thể tăng vào đâu? Và đến cuối năm 2009, kết quả từ việc tăng bội chi có đạt được mục tiêu hay không?

Kích cầu đúng chỗ và minh bạch

Tán đồng với quan điểm cần cân nhắc và thận trọng với gói kích cầu trị giá 8 tỉ USD (tương đương 143.000 tỉ đồng), ĐB Nguyễn Ngọc Hòa (TPHCM) cho rằng ngoài kích cầu đầu tư, sản xuất thì cần quan tâm kích cầu phân phối và tiêu dùng  mới bảo đảm gói kích cầu có hiệu quả; gói kích cầu là cơ hội để sàng lọc các dự án và doanh nghiệp (DN) không hiệu quả, tái cấu trúc nền kinh tế, tái cấu trúc trình độ công nghệ và tái cấu trúc nguồn nhân lực; việc tái cấu trúc công nghệ muốn thành công thì phải có yếu tố trình độ nguồn nhân lực.

ĐB Nguyễn Hoàng Anh (Hải Phòng) cũng cho rằng kích cầu mà dàn đều thì không hiệu quả, nên phải tập trung vào các lĩnh vực như các mặt hàng thiết yếu, xuất khẩu, các mặt hàng trong nước phải cạnh tranh quyết liệt với hàng ngoại nhập...

Nhiều ĐB băn khoăn về tính minh bạch và mục đích sử dụng gói kích cầu. Theo họ, gói này tập trung cho DN bình thường, đang khỏe sẽ khỏe lên, nhưng những DN đang khó khăn thường không có tài sản thế chấp và cũng không được hưởng lợi từ gói kích cầu. “Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, DN có thể bị phá sản hoặc ngân hàng không thu hồi được vốn.

Nhưng vừa qua không DN nào phá sản, không ngân hàng nào lao đao. Đây là chuyện lạ chứ không phải chuyện vui, cho thấy nội tại nền kinh tế đang có vấn đề” – ĐB Vũ Quang Hải (Hưng Yên) chỉ ra một điều tưởng hiển nhiên nhưng ít ai để ý. Theo ông, không ít tiền trong gói kích cầu đã đổ vào thị trường chứng khoán, bất động sản.

Hồi phục kinh tế: Phải thêm việc làm

ĐB Nguyễn Huy Cận (TPHCM) nêu thực tế: Dự báo tới đây, TPHCM có 61.000 người và Hà Nội có 100.000 người cần việc làm... Trong khi đó, báo cáo của Chính phủ về việc làm chỉ có 4 dòng, cho thấy chúng ta chỉ nhìn nhận việc làm là vấn đề an sinh xã hội mà chưa nhìn dưới góc độ kinh tế.

Ông Cận kiến nghị việc cần làm ngay là Chính phủ phải xác định rõ chỉ tiêu lao động thất nghiệp và việc làm mới. Thoát khủng hoảng kinh tế là phải giải quyết vấn đề việc làm, lao động và có biện pháp cụ thể. Theo ông Cận, cần thành lập các trung tâm dự báo và tư vấn về lao động việc làm từ cấp Trung ương xuống tới địa phương.

Hiện các trung tâm lao động, việc làm ở địa phương chỉ dưới góc độ xã hội mà chưa mang tính kinh tế. “Mặt khác, cần tranh thủ nâng cao tay nghề, đào tạo lao động. Vấn đề lợi thế lao động của VN phải là năng suất lao động chứ không phải là giá rẻ thì mới bền vững” – ông Cận góp ý. Đồng thời, cần sớm có quỹ trợ cấp mất việc làm để đối phó khi xảy ra khủng hoảng kinh tế.

Thi hành công vụ gây thiệt hại: Phải bồi thường Đây là quy định có tính nguyên tắc của dự án Luật Bồi thường Nhà nước được QH thảo luận chiều 21-5. Ủy ban Thường vụ QH đề nghị quy định 11 trường hợp phải bồi thường. Cụ thể, trong quản lý là những hành vi: Không cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đầu tư, giấy phép và các giấy tờ có giá trị như giấy phép, văn bằng bảo hộ cho đối tượng có đủ điều kiện; trong thi hành án (THA) dân sự là hành vi không ra quyết định về THA, cưỡng chế THA, hoãn THA, tạm đình chỉ, đình chỉ...; trong THA hình sự là hành vi không thực hiện quyết định hoãn THA đối với người bị kết án, quyết định tạm đình chỉ THA phạt tù. Ủy ban Thường vụ QH cũng đề nghị quy định người thi hành công vụ có lỗi phải bồi thường. Nhà nước ứng trước khoản bồi thường, người thi hành công vụ có lỗi gây thiệt hại sẽ hoàn trả cho Nhà nước. Căn cứ hoàn trả không chỉ dựa trên mức độ lỗi mà còn dựa vào khả năng kinh tế của người thi hành công vụ. Trường hợp người thi hành công vụ do vô ý gây thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự thì không phải chịu trách nhiệm hoàn trả. Ngoài nghĩa vụ hoàn trả, người thi hành công vụ còn bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu là lỗi cố ý phải hoàn trả 100%.