Bảo hiểm y tế toàn dân: Vẫn xa vời!

“Với kinh phí Nhà nước cấp như hiện nay, Bộ Y tế không thể giải quyết những vấn đề bức xúc trong ngành. Đã đến lúc nhiều bộ, ngành khác phải góp tay để tìm ra các giải pháp thì mới hy vọng thực hiện được xã hội hóa y tế”. Giáo sư - Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng, Chủ tịch Liên hiệp Các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, phát biểu tại hội thảo “Thực trạng và tương lai của hệ thống y tế Việt Nam” vừa được tổ chức tại Hà Nội.

Theo đại diện Đại sứ quán Cuba tại Việt Nam, năm 2004, Cuba có trên 68.000 bác sĩ, trong đó hơn 32.000 bác sĩ gia đình, bảo đảm công tác khám chữa bệnh cho 100% cư dân khu vực nông thôn. Tuổi thọ trung bình người dân là 76. Cuba đã xây dựng được cơ sở y tế gồm: 444 trạm y tế, gần 15.000 phòng khám đa khoa, 267 bệnh viện, gần 300 nhà chăm sóc sản phụ... Một số bệnh như bại liệt, bạch hầu, viêm màng não, bệnh sởi, sốt phát ban, viêm tuyến tai, bệnh lao đã được Cuba loại trừ hoàn toàn.

Chỉ 5,6 bác sĩ/10.000 dân

Đánh giá cao những kết quả mà ngành y tế Cuba đã đạt được, ông Dương Quốc Trọng, Chánh Văn phòng Bộ Y tế, so sánh với trên 200.000 dân ở Cuba có 329 nhân viên y tế và 116 bác sĩ chăm sóc sức khỏe, trong khi ở Việt Nam, với số dân như trên, chỉ có 5-10 cán bộ y tế và may lắm mới có 1 bác sĩ. Trung bình cứ 10.000 dân ở Cuba có 59,8 bác sĩ, còn ở Việt Nam chỉ có 5,6 bác sĩ/10.000 dân.

Ngoài việc thiếu bác sĩ, vấn đề y đức cũng được nhiều đại biểu lưu ý. Hiện nay, do hệ thống quản lý y tế không chặt chẽ nên y đức và y đạo bị xuống cấp. Ở các bệnh viện, hiện tượng thầy thuốc “bán” bệnh nhân, hay móc ngoặc với dược sĩ tăng giá thuốc bắt chẹt người bệnh xảy ra thường xuyên... “Nếu y đức không được nhắc nhở, giáo dục thường xuyên, bác sĩ không bị sức ép của đạo lý thì họ sẵn sàng bán rẻ lương tâm làm hại đồng nghiệp và kiếm tiền trên nỗi đau của bệnh nhân. Ngành y tế cần phải có chiến lược xây dựng con người”. Ông Trần Hữu Thắng, Phó Chủ tịch Tổng hội Y dược học Việt Nam, nhấn mạnh. Nêu ra thực trạng ở các trường đào tạo y khoa, ông Thắng cho hay trước đây thầy giáo ngành y không mở các phòng khám tư nhân mà dành tâm huyết để giảng dạy sinh viên. Còn hiện nay rất nhiều thầy giáo mải đi làm bác sĩ và làm các việc riêng nên sinh viên bị thả lỏng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm chất lượng đào tạo kém, nhiều bác sĩ ra trường không đáp ứng được yêu cầu chuyên môn.

Bảo hiểm y tế chưa hấp dẫn!

Ông Lê Ngọc Trọng, Thứ trưởng Bộ Y tế, nhìn nhận như vậy tại cuộc hội thảo trên. Theo ông Trọng, mối quan hệ giữa bảo hiểm y tế (BHYT) - bệnh viện - người bệnh là mối quan hệ tay ba. Lẽ ra mối quan hệ này hết sức tốt đẹp nhưng đặt giữa người bệnh và người thầy thuốc lại là đồng tiền, vì thế y đức bị phai nhạt. BHYT vào cuộc với một ý nghĩa hết sức tốt đẹp nhưng trong quá trình thực thi lại bộc lộ nhiều bất ổn, do đó đã dẫn đến tình trạng năm 2003 quỹ khám chữa bệnh cho bệnh nhân có thẻ BHYT kết dư 2.000 tỉ đồng. Theo ông Trọng, tại nhiều địa phương, người dân có thẻ BHYT nhưng lại không được sử dụng những dịch vụ kỹ thuật cao. Bên cạnh đó, có những dịch vụ đắt tiền, BHYT lại chưa chi trả. “Chúng tôi sẽ làm việc thêm với BHYT để tạo những điều kiện tốt nhất cho người bệnh” – ông Trọng khẳng định.

Sắp tới, Chính phủ sẽ có quyết định cuối cùng, nếu Nhà nước không làm rõ vai trò quản lý quỹ cũng như điều tiết nhân sự thì việc cải thiện mối quan hệ tay ba giữa BHYT- bệnh viện - bệnh nhân rất khó khăn và chắc chắn không thể tiến tới “giấc mơ” BHYT toàn dân.

Người nghèo vẫn chưa tiếp cận kỹ thuật cao

Nguyên thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh, chúng ta đang tích cực cải tiến BHYT nhưng nếu không tính đúng theo giá thị trường thì các giám đốc bệnh viện sẽ không hào hứng, từ đó dẫn đến tình trạng chất lượng phục vụ kém. Vì vậy, kinh tế y tế phải đúng với kinh tế thị trường. Nếu miễn giảm chi phí khám chữa bệnh cho đối tượng nào thì khoản tiền đó phải do Nhà nước bù. Ông Lê Văn Diêu, Phó ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, đề nghị BHYT một mặt phải tính đúng giá, tuy nhiên vẫn phải tính đến việc giảm giá thành mệnh giá thẻ BHYT. Đây chính là hình thức để thu hút người dân tham gia BHYT, lấy số đông để bù lại những khoản chi. Có như thế BHYT mới thu hút người dân và đạt được mục đích BHYT toàn dân. GS Vũ Tuyên Hoàng nhận định, tương lai y tế Việt Nam rất sáng sủa, về kỹ thuật, trí tuệ ta không thua kém, những công nghệ cao cũng nhiều. Tuy nhiên, người được sử dụng những kỹ thuật cao trong khám chữa bệnh và điều trị mới chỉ là người giàu, còn những người nghèo không có tiền để điều trị.

-------------------

Tiến sĩ Graham Harrison, Cố vấn khu vực Tây Thái Bình Dương, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):

Phải bảo đảm cung cấp dịch vụ tốt nhất cho nhân dân

Hệ thống hành nghề y dược tư nhân đang hoạt động rất “sôi nổi” ở Việt Nam. Hầu hết đối tượng đến các cơ sở y tế tư nhân hiện nay là những người có thu nhập cao, có nhu cầu sử dụng các dịch vụ kỹ thuật hiện đại. Tuy nhiên, mục đích cuối cùng của ngành y tế là có thể tiếp cận đến mọi người dân chứ không riêng cho đối tượng nào. Vì thế, các cơ sở y tế tư nhân hay y tế công lập đều phải quan tâm đến chất lượng, bảo đảm việc cung cấp những dịch vụ tốt nhất cho công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Bên cạnh đó, các bệnh viện tuyến tỉnh, huyện có vai trò rất quan trọng trong việc giảm tải ở các bệnh viện tuyến trung ương. Vì vậy, cần tính đến khâu tổ chức, cơ cấu để bảo đảm chất lượng khám chữa bệnh ở các tuyến điều trị này. Trong đó, quan trọng hơn cả là việc đầu tư nguồn lực con người. Trong thời điểm hiện nay, hệ thống y tế Việt Nam đang là một vấn đề nổi cộm. Để thay đổi cả một hệ thống y tế là một vấn đề rất phức tạp, đòi hỏi có sự cam kết từ các ban ngành, đặc biệt từ phía Chính phủ.