“Bệnh viện bay” và những người “trở về”
Chiếc máy bay hiệu McDonnel Douglas DC-10 số hiệu N220AU, mệnh danh “bệnh viện bay” (BVB) Orbis, đã sải cánh 24 năm khắp năm châu trong sứ mệnh chống mù lòa, lần đầu tiên đến VN, hạ cánh tại sân bay Đà Nẵng. Nó còn là một sứ giả của hòa bình và hợp tác quốc tế về phòng chống mù lòa...
“Trung tâm nhãn khoa”
Một ngày của BVB bắt đầu từ 8g. Bước lên BVB, không khí lành lạnh phả ra từ các nút nhỏ nằm trên trần. Sàn máy bay được trải thảm xanh. Không gian im ắng bởi mọi người đã vào việc. Đội ngũ trên máy bay đi lại hầu như chỉ cười và dùng máy bộ đàm hoặc micro gắn trên ve áo trao đổi.
8g30, bệnh nhân Lê Trung Thành (15 tuổi, xã Hòa Nhơn, huyện Hòa Vang, Đà Nẵng) được hai y tá Bệnh viện (BV) Mắt Đà Nẵng dìu lên máy bay bằng cửa trước. Ngay tức khắc Thành được đưa vào phòng khám lần cuối nằm ở mạn trái máy bay và sau đó được chuyển sang phòng chờ mổ nằm kế bên. Mẹ Thành, bà Nguyễn Thị Thảo (BVB bắt buộc phải có thân nhân đi cùng), ngồi ngoài phòng chờ hết nhìn bên này lại nhìn bên kia vì “lần đầu tiên tui mới bước lên máy bay…”. Gần 20 bác sĩ gây mê, phẫu thuật, trong đó một nửa là VN, tay đeo găng kiểm tra các máy móc trong phòng mổ. Cùng lúc, khoang VIP nằm kế buồng lái được thiết kế thành phòng lab chuyển giao kỹ thuật của BVB với 48 ghế chia thành ba hàng, bắt đầu nhộn nhịp: các bác sĩ người Việt với giấy bút trên tay, tai gắn headphone cùng một giáo sư người Mỹ và một trợ giảng người Việt chuẩn bị công việc chuyển giao các kỹ thuật...
Một lát sau, những hình ảnh từ phòng mổ được truyền ra một màn hình lớn. Mọi người chăm chú vào màn hình. Các bác sĩ VN theo dõi phẫu thuật đưa ra những thắc mắc và các giáo sư ở BVB giải đáp ngay. BS Trần Thị Phương Thu, giám đốc BV Mắt TP.HCM, đứng bên thì thầm: “Hiện đại và chuyên nghiệp quá. Học kiểu này một ngày bằng cả tháng học “chay”. Đáng quí nhất là kỹ thuật mổ mới lẫn kinh nghiệm của đội ngũ y bác sĩ...”.
Mọi việc diễn ra trong phòng mổ còn được truyền qua sóng hữu tuyến vào một phòng chuyển giao khác nằm ở dãy hành lang sân bay với hàng chục bác sĩ theo dõi. Và công tác phẫu thuật cũng được truyền trực tuyến trên Internet để những người quan tâm trao đổi với nhau. Chúng tôi được dẫn qua phòng kiểm soát nằm bên phải máy bay. Gần 50 màn hình lớn nhỏ đã hiện toàn bộ hoạt động trên máy bay. Ông Drew Boshell, giám đốc BVB, cho biết hàng trăm camera trên máy bay giúp theo dõi và kiểm soát mọi diễn biến, hoạt động của BV.
Bốn giờ sau, bệnh nhân Thành được đưa trở lại xe cứu thương chở về chăm sóc ở BV Mắt Đà Nẵng. Thành nói: “Em thấy sức khỏe bình thường. Họ mổ nhẹ nhàng lắm”. BS Phạm Bình - giám đốc BV Mắt Đà Nẵng - cho biết: “Đây là một ca phức tạp về đục thủy tinh thể. Họ vừa mổ vừa hướng dẫn, giải thích để chuyển giao kỹ thuật cho đội ngũ y bác sĩ VN tham gia êkip mổ”.
Chỉ trong ngày đầu, BVB đã mổ được bảy ca phức tạp. Đến 18g, đội ngũ BVB mới dừng tay và trở về khách sạn.
Những người thiện nguyện “trở về” !
BVB Orbis đến Đà Nẵng từ ngày 7-10 và lưu lại đến 20-10. Đoàn cùng với 15 bác sĩ nhãn khoa VN phẫu thuật 40 ca mắt phức tạp và 15 ca điều trị sử dụng laser trên BVB. Đồng thời 65 bác sĩ nhãn khoa khác được tập huấn về kiểm soát, điều trị, phẫu thuật các bệnh nhãn khoa. 12 y tá và 20 cán bộ y sinh được tập huấn về kỹ thuật điều dưỡng, quản lý, bảo dưỡng trang thiết bị nhãn khoa. Tổng chi phí thuốc men và đợt tập huấn này khoảng 218.000 USD.
Làm việc thường xuyên trên BVB Orbis là 20 người từ 10 quốc gia trên thế giới. Mỗi chuyến công tác của BVB còn có thêm khoảng 20 tình nguyện viên là tổ lái, giáo sư, bác sĩ nhãn khoa, gây mê, y tá điều dưỡng và những chuyên gia bảo dưỡng thiết bị. Ông Drew Boshell cho biết tất cả đều là tình nguyện viên. Trong đoàn đến VN này có nhiều người tự gọi là “trở về”. GS.BS Rosalind Stevens, chuyên lĩnh vực võng mạc, nói: “Tôi có cảm giác đặc biệt khi từ BVB xuống Đà Nẵng…”.
Trước đây 40 năm, Rosalind Stevens còn là một thanh niên tham gia quân y của Mỹ và được đưa sang VN. “Đà Nẵng phát triển quá sự hình dung của tôi. Khi ra phố, tôi luôn gặp được những ánh mắt thân thiện…”, ông nói. Chính ao ước được trở lại nước Việt với những con người dễ mến, làng quê yên ả đã khiến ông Rosalind tạm gác công việc ở Trung tâm y khoa Dartmouth (New Hampshire, Mỹ) tình nguyện “trở về” VN. Một sự “trở về” khác: BS chuyên khoa võng mạc Jackie Nguyen (31 tuổi, tên Việt là Nguyễn Khắc Khánh Dung, quê TP.HCM). Mới lên 5 Dung đã xa quê. Nói tiếng Việt rất sõi, Dung thổ lộ: “Nhiều năm nay tôi luôn nghĩ đến ngày sẽ trở về quê hương và nay đã đạt được ước nguyện”. Đó chính là động cơ giục anh xin tạm thôi việc ở BV bang Massachussetts và vượt qua nhiều cuộc phỏng vấn để đến với công việc tình nguyện trên BVB. “Cảm xúc thật là khó tả khi đặt chân xuống đất mẹ, nhất là khi áp hai lòng bàn tay vào khuôn mặt những bà mẹ chân quê đến khám mắt…”, Dung xúc động nói.
Một người cũng “trở về” là phi công trưởng Leebevier Jimmy. Ông từng thuộc phiên chế phi công quân sự ở Thái Lan, đã từng chở hàng hóa, lưu lại sân bay Đà Nẵng trong năm 1965 và 1967. Ông nhớ lại: “Tôi đã nói với vợ và hai đứa con là lúc nào rời quân ngũ sẽ tìm cách “trở về” VN và với chuyến tình nguyện này tôi đã thỏa nguyện. Tôi cảm thấy mình còn có ích, nhiều người dân ở đây rất cần sự giúp đỡ...”.
Giám đốc điều hành Orbis quốc tế Oliver Foot kể về lai lịch của BVB: Đầu những năm 1970, ông A.L Ueltschi - chủ tịch Hiệp hội Bay an toàn quốc tế - có ý tưởng thành lập một BV mắt di động trên máy bay. Ý tưởng độc đáo của ông đã được một số bác sĩ nhãn khoa, nhà hảo tâm ủng hộ. Ban đầu là chiếc máy bay DC-8 (Hãng United Airlines trao tặng) và được một thương nhân Hong Kong tài trợ 7 triệu USD sửa sang. BVB Orbis được thiết kế như một BV mắt hiện đại. BVB bay chuyến đầu tiên đến Panama vào tháng 3-1982. Năm 1994, BVB được thay bằng chiếc DC-10 rộng hơn và hiện đại hơn... Điểm khác biệt của BVB được ông Drew Boshell giải thích đơn giản: phẫu thuật miễn phí giúp bệnh nhân bệnh mắt phức tạp và tập huấn giúp nâng cao khả năng chuyên môn, quản lý cho đội ngũ các nước đang phát triển. BVB đã đến 85 quốc gia, thực hiện 244 chuyến công tác (nhiều nhất là Trung Quốc: 33 lần, Ấn Độ: 16 lần...) và phẫu thuật 138.672 ca bệnh mắt, 3.228.559 người được điều trị các bệnh mắt, 58.235 bác sĩ được đào tạo. |
