Bức tranh sứ kỷ lục

Bức tranh có tên “Ngày hội non sông trên đất Tổ”, được đặt trang trọng tại khán đài B khu đồi Phân Đậu thuộc Khu Di tích Lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ). Tác giả bức tranh này là họa sĩ Lê Ngọc Hân, họa sĩ Mai Văn Kế, nghệ nhân Vũ Duy Tiệp và nghệ nhân Phạm Tiến Khang.

 

 

Bức tranh bằng sứ trải dài từ đầu tới cuối quảng trường trung tâm Khu Di tích Lịch sử Đền Hùng. Để có được bức tranh này, hai họa sĩ Lê Ngọc Hân và Mai Văn Kế từng bỏ nhiều đêm trắng để giải “đề bài” của Hội đồng Nghệ thuật Quốc gia cùng Sở Văn hóa -Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ. Đứng bên tác phẩm của mình, họa sĩ Mai Văn Kế nhớ lại: “Khoảng năm 1998, sau khi nhận “đề bài”, tôi và họa sĩ Lê Ngọc Hân quyết tâm bắt tay vào sáng tác các nội dung của bức tranh.

 

Sau khi tham khảo các chuyên gia, Hội đồng Nghệ thuật và Sở Văn hóa -Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ đã chọn ý tưởng của chúng tôi trong 5 ý tưởng tham gia”. Họa sĩ Lê Ngọc Hân cho biết ngay khi nhận được chỉ đạo, ông đã mường tượng bức tranh này phải như thế nào. “Trước hết, tôi nghĩ ngay ra các đặc trưng của Phú Thọ như rừng cọ, đồi chè; các dân tộc trên địa bàn cùng bố cục tổng thể của bức tranh” - ông Hân bộc bạch.

 

Theo họa sĩ Lê Ngọc Hân, chất liệu được lựa chọn là sứ cũng có lý do của nó. Trên đồi Phân Đậu cây cối tốt tươi là một phông xanh hiếm có, do vậy nếu làm phù điêu bằng đá sẽ không tôn được những điểm mạnh cần thiết. “Điều đầu tiên tôi nghĩ tới là một dải màu sắc thật mạnh, có điểm nhấn không khí lễ hội tưng bừng với phương châm phải là cái đẹp của lễ hội và phải tươi trẻ” - ông Hân lý giải.

 

Lúc đầu cũng có nhiều ý kiến cho rằng nên ghép những tấm sứ nhỏ như “con đường gốm sứ” ven sông Hồng. Tuy nhiên, hai họa sĩ Lê Ngọc Hân và Mai Văn Kế vẫn kiên quyết theo đuổi ước muốn ghép những tấm lớn hơn với kích thước 60 cm x 90 cm. Ông Hân giải thích: “Nhiều người đề xuất nên làm bằng tấm nhỏ nhưng tôi muốn có màu sắc mạnh để giải quyết một không gian lớn nên quyết định làm bằng những tấm lớn. Cũng may là trong vài năm gần đây, chúng ta có lò nung bằng gas chứ nếu đốt bằng lò thủ công thì đầu hàng” - ông Hân cười nói.

 

 

Một câu chuyện khiến nhiều người khâm phục sự quyết tâm của hai chàng nghệ nhân trẻ của làng gốm Bát Tràng là Vũ Duy Tiệp và Phạm Tiến Khang. Trước khi có quyết định tham gia xây dựng bức tranh sứ khổng lồ tại Đền Hùng, cả hai đều lo lắng và hồi hộp khi được hai họa sĩ Lê Ngọc Hân và Mai Văn Kế tin tưởng lựa chọn là người giữ thao tác kỹ thuật nung.

 

Hơn nữa, khi dự án chưa được UBND tỉnh Phú Thọ và nhà tài trợ cấp kinh phí, bốn người vẫn âm thầm bỏ tiền túi ra để nuôi ước mơ làm một thứ gì đó cho đất Tổ. “Ngày 15-1, UBND tỉnh Phú Thọ mới phê duyệt dự án nhưng chúng tôi đã thi công trước đó khoảng 6 tháng để kịp tới ngày giỗ Tổ. Mọi chi phí chúng tôi cùng nhau chắt chiu đầu tư để tiến hành công việc một cách nhanh nhất” - nghệ nhân Vũ Duy Tiệp cho biết.

 

Theo anh Tiệp, trong quá trình thực hiện bức tranh, cái khó nhất là sự “ăn ý” của họa sĩ và thợ nung. Hai người phải “có tiếng nói” với nhau trong suốt quá trình đốt lò, chỉ cần một bên lơ là thì có thể “đi tong” cả lò. “Họa sĩ chỉ là người thể hiện ý tưởng, còn phần màu sắc lại phụ thuộc rất lớn vào người làm kết cấu - thợ nung. Nhiều khi họa sĩ muốn ra sứ màu đỏ cờ nhưng thợ nung chỉ cần cho độ lửa thấp đi thì lại ra màu thâm thâm, cái đó gọi là “hỏa biến” - họa sĩ Lê Ngọc Hân nói.

 

Cũng theo nghệ nhân Vũ Duy Tiệp, đã có khoảng 3 lò bị hỏng do thời gian đầu đang trong giai đoạn tìm tòi, làm tổn thất cả trăm triệu đồng. Khi biết hai nghệ nhân Tiệp và Khang chung sức mua một máy ép thủy lực trị giá 150 triệu đồng nhưng chỉ dùng được hai tuần, họa sĩ Lê Ngọc Hân cười bảo: Đó là hai thằng điên! Anh Khang vẫn thường động viên vợ là chị Nghiêm Kim Oanh: “Chẳng lẽ mình cứ cạnh tranh với làng bằng ấm chén, bát đĩa mãi. Thôi thì làm thứ gì đó nó khác người một chút. Một là về quê đạp xích lô, hai là thành công rực rỡ”. Nhiều lần chị Oanh khuyên chồng nên đợi kinh phí của tỉnh rồi tiếp tục làm nhưng lòng yêu nghề và tâm nguyện phải làm gì đó cho đất Tổ đã thôi thúc anh Khang tiếp tục thực hiện ước mơ của mình. Và giờ đây ước mơ của họ đã thành hiện thực.