Thời sự

Canh cánh nỗi lo tái nghèo

Tại Hải Dương, Bắc Ninh, Hưng Yên và Vĩnh Phúc, có tới 50% diện tích đất đã giải tỏa thuộc diện “quy hoạch xong để đó”. Dân mất đất, không có việc làm, tái nghèo và dắt díu ra TP làm thuê

Trong vòng hơn 1 năm, UBND tỉnh Hà Tây đã ban hành 5 quyết định thu hồi gần 230 ha đất của xã Dương Nội, huyện Hoài Đức, trong đó phần lớn là đất nông nghiệp. Mặc dù là xã trực thuộc TP Hà Đông nhưng ở Dương Nội lại có đến 80% người dân sống bằng nghề nông. Những quyết định này làm cho người dân lo lắng cho tương lai của họ và con cái.

Mất đất, mất kế sinh nhai

Trong số đất bị thu hồi tại xã Dương Nội để xây khu công nghiệp (KCN) tập trung, có 100 ha đất chuyên trồng đào cảnh. Người dân Dương Nội cho biết, mỗi năm trồng 1 sào đào cảnh thu lãi hàng chục triệu đồng, có năm lên tới hàng trăm triệu đồng. Nay bị thu hồi, nguồn sinh nhai chính cũng mất theo.

950.000 người dân bị ảnh hưởng đời sống

Theo thống kê của Bộ NN-PTNT, bình quân mỗi năm có 73.300 ha đất nông nghiệp trên cả nước bị thu hồi. Phần lớn diện tích đất bị thu hồi tập trung ở các khu vực có mật độ dân số cao, tốc độ phát triển kinh tế nhanh. Trong đó, đồng bằng sông Hồng là nơi có tỉ lệ bị thu hồi nhiều nhất với 4,4%, tiếp đến là Đông Nam Bộ 2,1%.

Chỉ trong 5 năm qua, việc thu hồi đất đã tác động tới đời sống của 627.495 hộ dân với khoảng 950.000 người.

T.Dũng

Bà Nguyễn Thị Loan, một người dân Dương Nội, lo lắng: “Nhiều đời sống bằng nghề nông, con cái tôi cũng vậy, nay mất đất, chúng tôi chẳng biết chuyển đổi sang nghề gì khác”. Ông Đỗ Văn Lập, Chủ nhiệm hợp tác xã, cho biết hơn 2.000 m² đất nông nghiệp của nhà ông cũng bị thu hồi. Ông Lập rầu rĩ: “Tôi bây giờ cũng chỉ như con cua trong giỏ. Điều lo nhất là nguy cơ tái nghèo có thể xảy ra nếu chính quyền địa phương không sớm sắp xếp việc làm cho người dân”.

Tại các xã Hồng Hà, Liên Hồng, Liên Hà, Tân Hội, Hạ Mỗ (Đan Phượng, Hà Tây) có tới hơn 400 ha đất nông nghiệp bị thu hồi để phục vụ dự án cụm công nghiệp Nam sông Hồng. Một cán bộ của Hợp tác xã Hồng Hà nói: “Toàn xã có 150 ha đất nông nghiệp vậy mà chính quyền địa phương ra quyết định thu hồi tới 100 ha”.

Hàng ngàn hộ dân khi bị thu hồi đất được đền bù tiền và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp. Tuy nhiên, phần lớn trong số họ là nông dân nghèo hoặc thu nhập thấp, lại được cầm một số tiền lớn nên đã vội vàng mua sắm vật dụng tiêu dùng hay xây nhà, thay vì đầu tư tạo việc làm mới. Nhiều hộ kéo dài chỉ một, hai năm rồi lại rơi vào danh sách hộ nghèo, nhiều người dắt díu nhau ra TP làm thuê.

Lãng phí tài nguyên và nhân lực

Dọc các quốc lộ, như Quốc lộ 5 từ Hà Nội - Hải Dương - Hải Phòng; Quốc lộ 1 từ Hà Nội đi Hà Nam, Ninh Bình; Hà Nội - Bắc Ninh - Bắc Giang; Quốc lộ 2 từ Hà Nội đi Vĩnh Phúc, Phú Thọ... rất dễ nhận ra các cánh đồng trước đây đã trở thành đất quy hoạch, xây dựng các KCN. Theo TS Cao Vĩnh Hải, Viện Nghiên cứu Hỗ trợ phát triển nông thôn (IRARD), hiện tại Hải Dương, Bắc Ninh, Hưng Yên và Vĩnh Phúc, có tới 50% diện tích đất đã giải tỏa thuộc diện “quy hoạch xong để đó”.

Có mặt tại KCN Đồng Văn (Hà Nam), với biển báo chỉ dẫn KCN “hoành tráng” nhưng điều chúng tôi mục sở thị chỉ là hàng trăm hecta đất bỏ hoang nhiều năm qua. Ông Trần Văn Lâm, người dân huyện Duy Tiên, Hà Nam, than thở: “Chính quyền về thông báo thu hồi đất rồi hứa tạo việc làm cho con em chúng tôi nhưng KCN, nhà máy chẳng thấy đâu chỉ thấy đất cấy lúa bỏ hoang thật xót xa”.

Ngay trên địa bàn TP Hà Nội cũng có không ít dự án KCN, nhà máy trên đất nông nghiệp hiện vẫn đang hoang hóa. Chủ tịch HĐND TP Hà Nội, bà Ngô Thị Doãn Thanh, cho rằng để hạn chế tình trạng trên, TP cần nắm rõ và kiểm tra nghiêm túc năng lực của các chủ đầu tư, tránh lãng phí tài nguyên đất.