Chống thất thoát nước là nhiệm vụ trọng tâm
CẤP NƯỚC.- Hiện nay, giá nước sinh hoạt thấp hơn giá thành sản xuất nước sạch. Để bù vào giá này cho đối tượng sử dụng sinh hoạt, ngoài việc khống chế về định mức (nếu sử dụng trên định mức phải trả giá cao), giá nước sạch áp dụng đối với khu vực kinh doanh, sản xuất, dịch vụ cũng phải trả với mức giá cao hơn. Những khoản chênh lệch này sẽ được bù vào khu vực sử dụng nước sinh hoạt.
Nguồn nước phân phối chưa đáp ứng được nhu cầu, nhưng tại nhiều khu vực của TP, hiện tượng sử dụng nước ở các nhà hàng, khách sạn, điểm rửa xe... hết sức lãng phí
... “Giá nước sinh hoạt hiện nay quá rẻ, người dân ở TP sử dụng nước trong định mức (4m3/người/tháng) phải trả một số tiền trị giá chỉ bằng một tô phở!”. Đây là lời nhận định của đại diện Công ty Cấp nước (CTCN) TPHCM đưa ra trong bản tham luận tại cuộc hội nghị về những vấn đề có liên quan đến sản xuất kinh doanh nước sạch đô thị được tổ chức tại TP Hải Phòng vào ngày 7-6. Qua tham luận này, CTCN đã kiến nghị áp dụng chính sách một giá cho nước sinh hoạt và kinh doanh, dịch vụ.
Nước tăng nhưng tỉ lệ thất thoát cũng tăng
Vấn đề tổn thất nước tại TPHCM cho dù từ yếu tố khách quan hay chủ quan, đều là sự tổn thất lớn về của cải xã hội và nhân dân. Trong khi đó, lượng nước thất thoát luôn chực chờ tăng vọt: Từ năm 1990, tỉ lệ thất thoát khoảng 40%, sau đó hạ dần ở ngưỡng trên dưới 30% ở những năm sau. Nhưng từ năm 2000 đến nay, khi Nhà máy nước Bình An (vốn BOT) phát nước chỉ với công suất 80.000 m3/ngày và được bổ sung thêm từ một số dự án khác, thì tỉ lệ này tăng dần, hiện nay ở mức 37%. Vì vậy, với tổng lượng nước phát ra trên toàn TP hiện nay trên 900.000 m3/ngày, thì khối lượng nước thất thoát là trên 300.000 m3/ngày, đã cao gấp 3 lần lượng nước “nhập khẩu” vì phải trả bằng ngoại tệ của các dự án BOT nước ngoài. Hay nói một cách khác, lượng nước thất thoát tương đương sản lượng nước phát ra của 3 nhà máy nước Bình An!
Thất thoát “hữu hình” hay “vô hình” chưa được tách biệt
Trong tình hình hiện nay, cơ cấu giá nước đang áp dụng có khác nhau giữa các khu vực sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt. Với việc khống chế giá cao nhưng còn xảy ra tình trạng lãng phí một cách “khó hiểu”, liệu việc áp dụng cơ chế một giá có nâng cao được ý thức tiết kiệm và nguồn nước sạch sẽ lan xa để cung cấp cho nơi nước yếu? Ông Hà Văn Dũng, Giám đốc Sở Giao thông Công chánh TPHCM, cho rằng chống thất thoát nước là nhiệm vụ trọng tâm của ngành cấp nước trong tình hình hiện nay. Tỉ lệ thất thoát hiện nay đã được kiềm chế, nhưng vẫn ở mức cao. CTCN cho đến bây giờ vẫn chưa điều tra tách biệt rạch ròi mức nào là thất thoát “hữu hình” do đường ống xì bể, thế nào là thất thoát “vô hình” do câu móc đường ống không qua đồng hồ... kể cả tiêu cực của nhân viên trong ngành trong việc ghi chỉ số lượng nước. Để giải quyết những vấn đề trên, ngoài việc tăng cường kỹ thuật chuyên môn như cải tạo, xây dựng thêm đường ống cấp nước, còn phải chấn chỉnh ở khâu quản lý, giáo dục, phải mở đợt kiểm tra ở một số khu vực thí điểm. Tại một số khu vực có thể gắn thêm đồng hồ tổng ở đầu nguồn, kiểm soát thất thoát ở đồng hồ cuối nguồn. Mặt khác, cùng nhằm giảm giá thành sản xuất, ngoài các dự án xã hội hóa cấp nước, đi đến xóa độc quyền trong cung cấp nước, TP đang tìm những dự án đầu tư với giá thành sản xuất thấp hơn những dự án BOT nước ngoài đã ký kết trước đây.
Đã nối đường ống Ø 600 mm qua sông Sài Gòn Sáng 19-6, Chi nhánh Cấp nước Sài Gòn - Công ty Cấp nước TP đã cho cô lập và hủy đường ống cấp nước cũ nằm dưới đường Huỳnh Tấn Phát (đường ống Æ 350 mm) để tăng áp lực nước cho quận 7 và huyện Nhà Bè. Sau gần 3 giờ thực hiện cô lập (từ 10 giờ 30 - 13 giờ 30), áp lực nước ở khu vực quận 7 đã tăng lên, tình hình nước được cải thiện, nước đã về tới phường Tân Thuận- cầu Phú Xuân, giáp huyện Nhà Bè. Như vậy, hiện nay trên tuyến đường Huỳnh Tấn Phát chỉ còn 1 tuyến ống dẫn nước chính Æ 350 mm và 2 tuyến ống Æ 150 mm đưa nước về các hộ dân, khắc phục tình trạng nước yếu do “chia nước” cho nhiều tuyến ống như trước đây. Ông Nguyễn Văn Phú, Giám đốc Chi nhánh Cấp nước Sài Gòn, cho biết áp lực nước ở khu vực quận 7 cũng đã tăng áp lực từ vài ngày trước đây vì đường ống Æ 600 mm qua sông Sài Gòn đã được nối xong. Đường ống này tiếp nhận một phần của 100.000 m3 nước/ngày do TP tăng thêm. Q.H
Phó Giám đốc Công ty Cấp nước TPHCM Bùi Sĩ Hoàng:
Giá nước bán ra phải bằng với chi phí sản xuất
Giá nước sinh hoạt đang áp dụng hiện nay còn bao cấp vì giá nước bán ra luôn thấp hơn chi phí đầu vào. Nếu lấy thu nhập bình quân ở TPHCM là 500.000 đồng/tháng/người trong khi nước sinh hoạt theo định mức là 4 m3/tháng/người (giá hiện nay 1.700 đồng/m3) thì chỉ tốn 6.800 đồng, bằng 1,36% thu nhập. Khi chuyển sang kinh doanh thì đòi hỏi giá nước bán ra phải đúng chi phí sản xuất.
Nguyên tắc chung: Áp dụng chính sách một giá có lũy tiến so với định mức theo từng hộ sử dụng nước. Áp dụng giá lũy tiến, một mặt hạn chế tiêu dùng nước, mặt khác chi phí này nhằm mục đích tích lũy phát triển mạng cấp nước cho vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, tại hội nghị, Ban Vật giá Chính phủ cho rằng nên xây dựng lộ trình giá trước, cho đến khi gia nhập AFTA mới áp dụng một giá thống nhất.
Việc dùng nước “xả láng” ở những nơi kinh doanh quán ăn, nhà hàng là có thật, nhưng nơi xài lãng phí nhất vẫn là các hộ dân sử dụng nước sinh hoạt tập trung ở những quận trung tâm như quận 1, 3, 5 trong khi các quận xa nguồn thì lại thiếu nước trầm trọng. Như trong kỳ II/2002 (tháng 3), lượng nước dùng sinh hoạt chiếm đến 76%, trong đó vượt định mức là 30%. Đây chính là một nghịch lý và thể hiện sự bất công trong việc sử dụng nước, nhưng không dễ dàng giải quyết vì các hộ dân đều thanh toán đầy đủ chi phí sử dụng và vượt mức. Vì vậy, vấn đề đặt ra cho Công ty Cấp nước là giải quyết cấp nước cho những nơi xa nguồn. Quý Hiền ghi
Giảm thất thoát rồi mới được tăng giá nước! Cứ mỗi lần đến kỳ họp HĐND TP, ý kiến chất vấn của cử tri chiếm tỉ lệ cao nhất là... thiếu nước! Và cũng đã nhiều lần Sở Giao thông Công chánh (GTCC) hứa sẽ khắc phục, đặc biệt là hứa giảm tỉ lệ thất thoát nước, nhưng cứ hứa... dài dài mà tình hình đến nay chưa được cải thiện là bao. Vừa rồi, Công ty Cấp nước TP có tăng được 100.000 m3/ngày, nâng tổng khối lượng nước cung cấp cho toàn TP lên khoảng 900.000 m3/ngày. Nhưng tăng khối lượng nước mà không giảm được tỉ lệ thất thoát thì nước cũng chẳng đến được dân. Với tỉ lệ thất thoát khoảng 37% thì TP mất hơn 300.000 m3. Nói nôm na cứ được 3 gáo thì ta đổ đi 1 gáo, thật quá lãng phí. Trong các kỳ họp HĐND TP, việc chống thất thoát nước được đặt lên hàng đầu. HĐND TP cũng đã quyết định việc phụ thu tiền nước là để cải tạo đường ống nước, nhưng rồi tình trạng ống hư, ống bể vẫn tiếp tục xảy ra, mặc dù theo báo cáo, tiền phụ thu vẫn còn dư! Như vậy, không phải thiếu tiền mà vì cách tổ chức quản lý của ngành chức năng còn yếu kém, các dự án cải tạo, nâng cấp đường ống nước cứ kéo dài hoặc dậm chân tại chỗ. Sở GTCC đã từng bàn đến việc lập tổng công ty nước, từng có đề án về việc phân cấp cho quận, huyện một số lĩnh vực... nhưng không hiểu vì sao đến nay chưa tiến hành. Trong kỳ họp HĐND TP sắp diễn ra vào cuối tháng 6, chúng tôi sẽ chất vấn ngành chức năng về vấn đề này. Theo nguyên tắc, việc thay đổi giá nước phải được HĐND TP thông qua. Nhưng nếu ngành chức năng có đề nghị này thì Ban Kinh tế - Ngân sách sẽ đặt ra 3 yêu cầu: Trước hết, phải giảm cho được tình trạng thất thoát nước, khó giảm nhanh nhưng phải có giảm thì dân mới tin. Thứ hai là, phải tính đến việc phân cấp cho quận, huyện quản lý các đường ống nhánh, không để hư, bể. Thứ ba là, phải đẩy nhanh tiến độ của các dự án đường ống nước, không kéo dài và chậm trễ như hiện nay. Chuyện cấp nước là vấn đề dân sinh, cộng đồng mà lâu nay bàn mãi chưa ra. Theo tôi, đó là do ta chưa có một “tư lệnh” thực sự cho công việc quan trọng số một này. Khi tất cả những kế hoạch, đề án được triển khai mang lại hiệu quả thì người dân sẽ tin tưởng chúng ta, lúc đó, những giải trình về giá nước, về phụ thu... mới có thể chấp nhận. N.Cúc ghi
Ông Phạm Xuân Ái, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế TPhcm - Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP: