Công chứng quá tải do…“hai trong một”

Xác nhận tình trạng nhà đất: vẫn “nói qua nói lại”! Hôm qua 22-8, các đại biểu Quốc hội (ĐB QH) chuyên trách đã thảo luận dự án Luật công chứng, trong đó nội dung gây tranh cãi nhiều nhất là Luật công chứng có “ôm” luôn vấn đề chứng thực hay không.

Đã tới lúc “cần xây dựng một nghề công chứng cho ra… công chứng” - phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận lên tiếng. Điều ông Thuận băn khoăn là ở chỗ “lâu nay cách chúng ta làm chưa hẳn đã là công chứng”, nhất là quá nhiều loại việc được các cơ quan Nhà nước giao cả cho… công chứng. “Khi nộp hồ sơ tuyển sinh, thí sinh được yêu cầu phải công chứng một số văn bản giấy tờ, điều này đúng ra phải là việc của chứng thực” - ĐB Nguyễn Văn Thuận nêu một ví dụ.

“Hai trong một” - vừa công chứng, vừa chứng thực đã thành “thói quen trong người dân, cũng như trong các cơ quan công quyền” - ĐB Nguyễn Đức Dũng (nguyên giám đốc Sở Tư pháp Kontum) bổ sung. Ông kể “nhiều cơ quan thậm chí không phân biệt được công chứng và chứng thực, nhiều việc lẽ ra không phải công chứng cũng đòi hỏi người dân phải công chứng”.

Trong đó, điển hình nhất là xung quanh các văn bằng, chứng chỉ: lẽ ra chỉ cần chứng thực (hiện được phân cấp cho UBND cấp xã) nhưng “nhiều cơ quan không biết nên đã đẩy người dân trở lại các phòng công chứng”. Điều đó dẫn tới 97% việc tại phòng công chứng là chứng thực, khiến phòng công chứng thường xuyên quá tải.

* Liên quan rắc rối trong thủ tục “xác nhận tình trạng nhà” để công chứng, chứng thực hợp đồng, giao dịch về nhà đất theo thông tư liên tịch số 04 của Bộ Tư pháp và Bộ Tài nguyên và môi trường (xem “Xác nhận tình trạng nhà đất: Phường chỉ qua, công chứng chỉ lại”, Tuổi Trẻ 20-8), ông Nguyễn Khải

- Vụ trưởng Vụ đất đai, Bộ Tài nguyên và môi trường - cho biết việc công chứng viên đòi hỏi người dân đến UBND phường để xác nhận tình trạng nhà là không đúng. Theo ông Khải, khi công chứng hợp đồng, công chứng viên chỉ cần chịu trách nhiệm về việc các bên giao kết hợp đồng có đủ năng lực hành vi dân sự, có tự nguyện giao kết hay không, nội dung hợp đồng có đúng pháp luật, chữ ký trong hợp đồng đúng là của các bên hay không mà thôi. Còn chuyện nhà đất có bị kê biên, tranh chấp hay không thì trong mẫu hợp đồng đã có điều khoản cam kết.

Trong khi đó, theo Sở Tư pháp TP.HCM, nếu thực hiện theo thông tư 04 (cơ quan công chứng không được yêu cầu thêm bất cứ loại giấy tờ nào khác) sẽ không đảm bảo tính chặt chẽ của văn bản công chứng. Sở đã có văn bản kiến nghị Bộ Tư pháp và UBND TP.HCM cho phép các phòng công chứng tiếp tục được yêu cầu xuất trình các giấy tờ cần thiết cho việc công chứng: xác nhận tình trạng nhà đất không bị tranh chấp, kê biên (do UBND phường xã xác nhận), giấy tờ chứng minh tài sản chung riêng, tình trạng hôn nhân…