Cuốn theo ảo vọng vàng

Từ một tin đồn vu vơ về vài người tìm phế liệu đào được 2 kg vàng, hơn một tháng nay, hàng ngàn người từ khắp nơi đã đổ xô về xã Kông Bla, huyện Kbang - Gia Lai mang theo giấc mộng đổi đời. Khu rừng vốn yên bình ngày nào nay bị đào bới, lật tung lên, biến Kông Bla thành vùng đất nóng hầm hập

Một đồng nghiệp đã thông báo về “bãi vàng Kông Bla” khi tôi vừa đi cửa khẩu Bờ Y- Kon Tum về: “Ở đó mỗi ngày có đến vài trăm người đột nhập lên những quả đồi, vạt rừng, đào xới đất đá tìm vàng, bất chấp sự ngăn cản của chính quyền địa phương. Không ít người còn dùng gậy, đá... chống trả quyết liệt khi bị lực lượng chức năng đến giải tán”. Thế là, chưa kịp nghỉ cho lại sức, tôi đã vội vã từ TP Pleiku vượt gần 200 km bằng xe đò xuống Kbang để vào Kông Bla.

Nóng lên từng ngày

Đến thị trấn Kbang vào buổi chiều, vừa hỏi thăm đường, tôi gặp ngay một tay đào đãi vàng vừa từ Kông Bla ra. Gã nhìn tôi từ đầu đến chân, bảo: “Muốn vào bãi cứ kêu cánh xe ôm là ai cũng rành”.

Từ thị trấn Kbang, tay xe ôm chở tôi ngoặt trái vào con đường mòn đất đỏ rách toạc bởi những lằn bánh xe máy chằng chịt sau những trận mưa rừng. “Đây là những lối mòn cắt rừng mà dân đào vàng tự “thiết kế và xây dựng”. Nếu không phải là dân đào đãi vàng, muốn vào bãi mà không bị lạc giữa rừng, tốt nhất là phải nhờ bọn tôi”- tay xe ôm huyên thuyên... Hơn một giờ luồn lách qua những cánh rừng khộp, vượt thêm hai quả đồi nữa, tay xe ôm đột ngột đổ dốc chạy thẳng vào cánh rừng lá thấp rồi dừng lại trước một quán nước xiêu vẹo, hô: “Đến rồi”. Tôi ngơ ngác vì khung cảnh không như mình tưởng tượng. Hỏi lại mới hay, đây chỉ là điểm tập kết của dân đào đãi vàng Kông Bla.

Tôi ghé quán mua chai nước suối, vừa hỏi đường đi tiếp vào bãi đã gặp hai anh dân phòng xã Kông Bla được cử vào núi Ngự - làng Lợt bảo vệ “bãi vàng” ra mua mì gói. Nghe tôi ngỏ lời, họ tình nguyện dẫn tôi vào bãi. Trên đường đi, họ kể: Cách nay hơn một tháng, có tin đồn một vài người dân ở xã Thành An, huyện An Khê - Gia Lai khi tìm phế liệu tại khu vực núi Ngự – làng Lợt đã đào được gần 2 kg vàng. Tin này nhanh chóng lan truyền khắp nơi. Thoạt đầu, chỉ có vài chục người dân ở Kông Bla và thị trấn Kbang vào tìm kiếm. Nhưng chỉ vài ngày sau, cả ngàn người tụ tập thành từng nhóm từ các huyện lân cận như: An Khê, Kông Chro, Krông Pa kéo đến. Thậm chí có cả dân từ Tây Sơn, Quy Nhơn (Bình Định) nghe tin cũng tràn lên. Họ mang theo cuốc, xẻng, xà beng, máy bơm nước... ồ ạt tiến vào khu núi Ngự - làng Lợt, xới tung rừng, đồi để tìm vàng. Cả vùng Kông Bla trở nên náo loạn bởi tiếng động cơ xe máy vận chuyển đất đá từ bãi xuống các khe, suối để đãi tìm vàng...

Theo ông Trần Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Kông Bla, ngày cao điểm, số đào đãi vàng ở núi Ngự - làng Lợt lên đến cả ngàn người. Tình hình an ninh trật tự cứ nóng lên từng ngày. Chính quyền địa phương thường xuyên đến tuyên truyền, giải thích, vận động bà con trở về địa phương, song vẫn không ngăn được giấc mộng đổi đời từ việc đào đãi vàng của những người này. “Dân tìm kiếm vàng mỗi ngày thêm nhiều, chúng tôi không thể kiểm soát nổi. Khi huyện tăng cường lực lượng công an vào giải tán thì dân đào vàng lại chuyển hướng hoạt động. Ban ngày, họ giấu mình trong những khu rừng bên cạnh, chờ đêm xuống mới trở ra đào xới tìm kiếm” - ông Sơn cho biết.

Giáp mặt “vàng tặc”

Dưới tán cây rừng ở chân núi Ngự là lán trại dựng tạm của lực lượng bảo vệ trật tự của xã Kông Bla. Khi chúng tôi tới, anh em bảo vệ đang dẫn 4 tay “vàng tặc” với hai xe máy, một xe đạp và dụng cụ đào đãi vàng về lán để lập biên bản vi phạm. Những người này đều ngụ ở thị xã An Khê. Khi bảo vệ hỏi: “Tại sao đã có lệnh cấm mà vẫn tiếp tục đào đãi?”, họ thản nhiên: “Tụi em chưa biết có lệnh cấm”; hoặc: “Tụi em biết bị cấm nhưng nghe nói đào đãi được nhiều vàng nên đến thử xem sao”...

Tôi quan sát vùng rừng, đồi xung quanh. Cả một vùng đồi bị cày xới nham nhở. Rừng bị tàn phá tan hoang. Đất đá sụp xuống một màu đỏ ối. Hàng ngàn hang hốc sâu thẳm, tối om. Chỉ một vạt đồi chừng 500 m2, tôi đếm có tới 20 miệng hầm đường kính trên 2 m, cái nào cũng sâu hun hút, chỉ cần sơ sẩy rơi xuống là có thể mang thương tật hoặc bỏ mạng. Nhiều hầm vẫn còn sót lại những bộ tay quay đất của dân đào vàng bỏ chạy khi có lực lượng bảo vệ đến. Anh Đinh Bút, cán bộ xã Kông Bla, người thường xuyên có mặt tại “bãi vàng”, ngậm ngùi: “Khi lực lượng công an huyện chưa vào tăng cường, hằng ngày có tới vài trăm người thường xuyên đào bới trên các triền đồi, lấy đất đưa xuống suối để đãi. Con suối dưới chân núi Ngự trong xanh là thế, giờ thì lúc nào cũng ngầu đỏ nước”...

Ở nơi núi cao rừng thẳm này, việc kiểm soát dân đào đãi vàng hết sức khó khăn. Họ đủ thành phần: đào vàng chuyên nghiệp có, dân làm ruộng tranh thủ lúc nông nhàn có, kẻ buôn bán có..., thậm chí có cả gái mại dâm, dân nghiện hút. UBND xã đã thành lập một tổ công tác gồm 10 công an viên và dân phòng đến “bãi vàng” để vận động người dân trở về địa phương, nhưng số người về thì ít mà số mới đến ngày một đông hơn. Chỉ khi nào có mặt công an huyện họ mới chịu rút, nhưng khi lực lượng này quay về thì mọi việc đâu lại vào đấy.