Đất bỏ hoang, nông dân cực

Giàu lên nhờ đất là chuyện thường tình vì thời buổi hiện nay, “tấc đất là tấc vàng”. Nhưng dường như vô lý khi hàng ngàn hộ dân tại vùng ven TP có đất lại cực nhọc, lao đao.

Bỏ ruộng đi làm phụ hồ

Chỉ tay về phía cánh đồng rộng hơn 2 ha bị hoang hóa, ông Ba Chi ở ấp Chợ, xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi than thở: “Mấy cháu coi, đất bị nhiễm phèn quá nặng, “đỏ” cả đồng nên dù giống có tốt hay bón phân nhiều thì cây lúa cũng hết sức èo uột”. Hơn một năm qua, ruộng bỏ hoang, các con ông Ba phải bỏ xứ đi làm phụ hồ kiếm sống. Cuộc sống gia đình ông Ba hiện hết sức bấp bênh, có lúc phải đi vay mượn tiền của người thân để đắp đổi qua ngày. Thừa đất nhưng chẳng biết để làm gì, ông Ba đề nghị cho nhiều người trong xóm canh tác miễn phí để đất đỡ bị bạc màu nhưng ai cũng lắc đầu ngao ngán...

Chuyển đổi cây trồng: Không hiệu quả

Không riêng trường hợp ông Ba Chi, ở Tân Phú Trung, Tân An Hội, Tân Thông Hội (huyện Củ Chi); Xuân Thới Thượng, Xuân Thới Sơn... (huyện Hóc Môn), đến đâu chúng tôi cũng nghe kể khổ vì... đất. Nhiều người dân địa phương cho biết, do nhà, xưởng được xây cất xen với đồng ruộng nên nguồn nước tưới tiêu trở nên khan hiếm và bị ô nhiễm. Trong khi đó, phần lớn đất nông nghiệp vùng ven đều bị nhiễm phèn nặng, lại liên tục gặp thiên tai dẫn đến tình trạng hạn đầu vụ, úng cuối vụ... Đất ruộng không còn thích hợp cho việc trồng lúa đã đành, khi chuyển sang trồng cây ăn trái, hoa kiểng thì nông dân lại không đủ vốn để đầu tư giống, thuốc, phân bón... và kỹ thuật mới. Do không được định hướng cụ thể, nhiều hộ đã chuyển đổi một cách tự phát nên làm ăn không hiệu quả.

Đất nông nghiệp sẽ biến mất ?

Vào cuối tháng 11-2003, thực hiện theo chỉ đạo của thường trực Thành ủy TP-UBND TP, Ban Chỉ đạo nông nghiệp và nông thôn TP đã  tổ chức khảo sát tình hình diện tích đất canh tác, sản xuất vụ mùa ở các quận, huyện vùng ven TP. Kết quả đáng báo động: Toàn TP có 5.145 ha đất nông nghiệp bị bỏ hoang trong vụ mùa năm 2003. Diện tích đất nông nghiệp bỏ hoang nhiều nhất là huyện Củ Chi với 2.102 ha, huyện Bình Chánh là 88,27 ha... Đoàn kiểm tra cũng cảnh báo, TP đang đứng trước nguy cơ đất nông nghiệp bị sử dụng sai mục đích, bị thu hẹp và có thể trong tương lai sẽ... bị biến mất. Cụ thể như ở huyện Củ Chi, từ năm 1999 – 2002, diện tích sản xuất lúa toàn huyện là 17.472 ha, đến năm 2003 chỉ còn 13.134 ha. Năm 2003, huyện Bình Chánh có 12.424 trường hợp chuyển nhượng đất nông nghiệp với tổng diện tích 2.629 ha thì 88,27 ha đất đã được phân lô, bán nền rồi... bỏ hoang.

Tiếp tục sang tay và để chuột hoành hành

Nhiều nông dân đã tự cứu bằng cách “bán tống, bán tháo” đất ruộng bằng giấy tay để kiếm được một số vốn trang trải cuộc sống hằng ngày mặc dù chính quyền các quận, huyện vùng ven nghiêm cấm việc này. Hàng trăm hecta đất ruộng ở vùng ven được liên tục “sang tay” cho chủ đất từ các nơi khác đến. Để qua mắt chính quyền địa phương, các thửa ruộng bỏ hoang được các chủ đất lý giải là để trồng... cỏ nuôi bò. Nhưng bò đâu không thấy, chỉ thấy chuột hoành hành. Theo UBND huyện Củ Chi, trong vụ đông xuân và hè thu 2002-2003, gần 100 ha hoa màu, lúa bị những đàn chuột từ những “ruộng cỏ” trên cắn phá.