Đề xuất táo bạo - vướng mắc khó khăn

Trong tuần qua, một lần nữa ý tưởng người dân bầu trực tiếp chủ tịch UBND TP, một ý tưởng khá táo bạo thu hút nhiều luồng dư luận khác nhau, được ông Nguyễn Bá Thanh, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP Đà Nẵng, đưa ra thảo luận tại kỳ họp lần thứ 12 HĐND TP Đà Nẵng, cùng với đề xuất thành lập quỹ hỗ trợ giữ gìn đạo đức công chức

Cả hai đề xuất trên đều nằm trong đề án xây dựng “Chính quyền đô thị” mà TP Đà Nẵng đang gấp rút soạn thảo và sẽ trình Chính phủ xin ý kiến vào quý I/2009. Hai đề xuất được đưa ra để các đại biểu HĐND thảo luận, cho ý kiến cụ thể về định hướng và các vướng mắc có thể nảy sinh đối với luật hiện hành: Hiến pháp, Luật Ngân sách, Luật Cán bộ - công chức.

Mô hình thí điểm người dân bầu trực tiếp chủ tịch UBND TP là một đề xuất hết sức táo bạo, mang tính đột phá đối với cơ cấu bộ máy chính quyền cấp tỉnh, TP. Mô hình nhiều điểm khác với quy định của pháp luật hiện hành. Theo quy định của pháp luật, HĐND TP là cơ quan bầu ra chủ tịch UBND TP... Chính vì điều này mà TP Đà Nẵng thận trọng, kỹ càng trong việc xây dựng đề án với lộ trình, giải pháp cụ thể và phải tuân thủ luật pháp hiện hành. Trao đổi với báo chí, ông Trần Văn Minh, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, cho biết ông ủng hộ việc thí điểm người dân bầu trực tiếp chủ tịch UBND TP Đà Nẵng. Tuy nhiên, đây là đề án ban đầu còn phải tiếp tục nghiên cứu kỹ, đặt ra các mục tiêu, hình dung những vướng mắc, để có những đề xuất với các bộ, ngành Trung ương nghiên cứu xử lý. Một số đại biểu ủng hộ đề xuất này nhưng cũng e ngại việc Quốc hội chưa nhất trí với việc thí điểm bầu chủ tịch xã thì liệu Trung ương có chấp thuận đề xuất thí điểm dân bầu trực tiếp chủ tịch TP? Theo lãnh đạo TP Đà Nẵng, đề xuất về việc dân bầu trực tiếp chủ tịch UBND TP là thực hiện theo tinh thần Nghị quyết 33 của Bộ Chính trị, cho phép Đà Nẵng có phương án trình Chính phủ phê duyệt thí điểm một số cơ chế, chính sách mới, chưa có hoặc có nhưng chưa hiệu quả nhằm cho mục tiêu phát triển TP.

Cũng trên tinh thần đó, trong đề án “Chính quyền đô thị”, Đà Nẵng đề xuất tiếp việc thành lập “quỹ giữ gìn đạo đức công chức” - một dạng “quỹ dưỡng liêm”, quỹ hỗ trợ ngoài lương cho công chức, được tạo ra từ ngân sách nhằm tăng thêm thu nhập cho đội ngũ cán bộ, công chức. Như vậy ngoài khoản lương hưu, công chức làm việc tốt, có phẩm chất tốt sẽ có một khoản tiền khá lớn để an hưởng tuổi già. Ngược lại, nếu công chức vi phạm pháp luật như hối lộ, tham nhũng, bị tố cáo có hành vi nhũng nhiễu, trì trệ công việc... khoản tiền trong sổ tiết kiệm cá nhân sẽ bị thu hồi.

Đề xuất về “quỹ dưỡng liêm” cũng nhận được sự đồng tình của nhiều người song cũng có rất nhiều vướng mắc. Trước tiên là nguồn kinh phí thực hiện. Theo ông Võ Duy Khương, đại biểu HĐND TP Đà Nẵng, hiện tại TP Đà Nẵng có trên 2.000 công chức và 15.000 viên chức. Dự kiến nguồn “quỹ dưỡng liêm” sẽ vào khoảng 200 tỉ đồng. Ngân sách TP cân đối không đủ, lấy từ nguồn khai thác quỹ đất thì Trung ương không đồng ý.

Theo ông và một số đại biểu, đề xuất này cần có giải pháp được tính toán kỹ càng, có những quy định cụ thể về phạm vi, đối tượng cán bộ, công chức - viên chức, để xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn lực tài chính cho phù hợp. Xây dựng quỹ trong tổng quan chung của các mối liên hệ giữa các chính sách và hệ thống hành chính cán bộ, công chức - viên chức hiện nay; và cần phải có lộ trình thực hiện cụ thể trình Trung ương trước khi triển khai thực hiện...

TP Đà Nẵng đang tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh đề án xây dựng “Chính quyền đô thị” để trình Trung ương trong năm 2009. Việc triển khai thực hiện đề án phụ thuộc vào ý kiến phê duyệt của Trung ương.