Dòng sông chết!

Hiện nay, sông Thị Vải như một túi thuốc độc khổng lồ, đe dọa đến cuộc sống và sinh mạng của nhiều người Hiện nay, sông Thị Vải như một túi thuốc độc khổng lồ, đe dọa đến cuộc sống và sinh mạng của nhiều người.Tôi từng nhiều lần đi trên sông Thị Vải. Khi đó nơi đây còn náo nhiệt ghe tàu. Người dân xã Thạnh An, huyện Cần Giờ - TPHCM và các địa bàn lân cận Long An, Đồng Nai đổ về đây dùng điện, đóng đáy để bắt thủy sản.

Lực lượng Thanh tra nguồn lợi thủy sản phải dùng đến ca nô để rượt đuổi họ. Nay, mặt sông này yên lặng đến... lạnh người.

Cá chết trắng sông

Chiếc ca nô chở tôi càng tiến ra sông Thị Vải, tốc độ càng giảm. Tài công chỉ lái một tay, tay còn lại... bịt mũi. Lúc này, tôi bắt đầu hối hận vì không mang theo khẩu trang như lời cảnh báo của bạn đồng hành. Cả không gian rộng lớn xồng xộc mùi thối nồng nặc. Cái mùi khó chịu gấp trăm ngàn lần kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè trước đây. Mùi thối không phải của rác, nước thải sinh hoạt mà là sự tích tụ lâu ngày của hóa chất. Mặt nước đen kìn kịt, pha lẫn màu vàng bờn bợt. Càng đến gần khu vực Long Thành, Đồng Nai, mùi hôi thối càng nặng thêm...

Tôi bắt đầu thấy chóng mặt. Lúc này, người đồng hành mới cho biết: “Mỗi lần chạy ca nô qua con sông này, 2 - 3 ngày sau tôi phải uống thuốc vì mũi viêm, đầu nhức!”. Năn nỉ mãi, anh tài công mới chịu dừng ca nô, lấy sợi dây buộc vào cổ chai nước suối, thả xuống sông múc nước để tôi ghi hình.

Thời gian gần đây, cá tôm trên sông Thị Vải, sông Cá Quảng Bé chết hàng loạt. Theo người dân địa phương, cá chết có hiện tượng nổ mắt, miệng mở to và mang bị hoại tử. “Trên 20 năm làm nghề ở đây, chưa bao giờ tôi thấy cá tôm lại chết lạ như thế này. Chỉ có chất độc mới có thể gây cho cá nổ mắt, mang hoại tử”, ngư dân Trương Văn Ninh nói.

Bỏ nhà đi lánh nạn

Xã đảo Thạnh An có trên 1.500 hộ. Hầu hết người dân ở đây mưu sinh bằng nghề nuôi và đánh bắt thủy hải sản. Với tập tục nuôi quảng canh nên mỗi đầm nuôi có diện tích nhỏ nhất không dưới 100.000 m2, lớn nhất lên đến 300.000-400.000 m2. Gia đình anh Ninh canh tác đầm tôm có diện tích 250.000 m2, mỗi năm “bèo” lắm anh cũng kiếm được 130-170 triệu đồng. Giờ đây, ngày nào anh cũng bó gối trên bờ, nhìn đầm tôm trống trơn mà bần thần vì tôm không sống nổi với nguồn nước đã quá ô nhiễm. Với trên 20 năm sinh sống tại đây, anh quá rõ sự ô nhiễm của con sông này. Bằng kinh nghiệm, anh có thể canh con nước triều để lấy vào đầm khi độ độc trong nước bị pha loãng. Còn với thực tại, kinh nghiệm 20 năm của anh coi như bỏ đi. Không riêng gì anh, chỉ tính riêng khu vực sông Cá Quảng Bé, Tắc Cò, Gò Da, gần 80 đầm tôm và cá của các hộ dân cũng lâm vào tình cảnh tương tự.

“Tôm chết, cá chết, tiền mất, còn hy vọng làm lại được. Sức khỏe con người mới là quan trọng”- lời khuyên của vợ một phần nào đã an ủi anh Ninh. Ngư dân Quách Trung Quân lại khác. Tiếc 40 triệu đồng đầu tư giống, khi tôm chết, dù nhiều người can ngăn, anh vẫn bất chấp lội xuống đầm để vớt xác tôm. Được chừng 5 phút, cả người anh phát ngứa, không chịu nổi đành phải leo lên bờ. Qua ngày hôm sau, anh phát hiện toàn bộ đầu ngón chân và tay đen sạm, bốc mùi hôi, còn da bàn tay và chân nhăn nheo, phồng rộp. Quá sợ hãi, anh đành cho 2 con nghỉ học, di tản sang nhà nội ở tận Đồng Nai. Nhiều ngư dân khác tại khu vực này cũng rơi vào tình cảnh giống anh Quân.

Theo người dân ở đây: Nhiều đoàn công tác của các bộ, ngành đã đến đây khảo sát. Nhưng đến rồi lại đi. Còn kết quả thế nào, xử lý ra sao không một ai biết. “Chúng tôi cần tiền, nhưng không đến mức phải đánh đổi sức khỏe, mạng sống của mình. Họ đừng nghĩ có tiền, đem chút ít bồi thường cho dân như Công ty Vedan đã làm trước đây là có thể qua chuyện. Giờ đây chúng tôi cần cái lớn hơn – sự trong sạch của dòng sông để chúng tôi mưu sinh. Con cháu không phải thấp thỏm lo sợ bệnh tật. Nhưng biết chờ đến bao giờ?” - lão ngư Nguyễn Hữu Quyết thở dài.