Giáo sư Hà Đình Đức: "Rùa Hồ Gươm không phải là Giải Thượng Hải"

Với nhiều người Hà Nội, đây là chuyện "động trời" vì trong suy nghĩ, hình ảnh "cụ" Rùa linh thiêng, huyền bí, lành hiền rất gần gũi với người dân HN. Còn con Giải, theo nhiều câu chuyện dân gian, là con vật dữ tợn hay sống ở vực sâu, chuyên bắt đàn ông để ăn thịt và bắt con gái đẹp về làm vợ. Đương nhiên, đây chỉ là chuyện cổ tích.

"10 nghiên cứu của tôi lại không đáng tin bằng 1 câu nói chăng?"

GS Hà Đình Đức khá bình tĩnh khi đón nhận chuyện "động trời" này. Ông tự tin vì có trong tay một khối lượng đồ sộ tài liệu về các loài rùa được gom góp trong suốt 10 năm nghiền ngẫm nghiên cứu. Nhưng G.S cũng không khỏi chua xót khi nhận xét: "Chỉ một câu nói của họ lại có thể đem so sánh với trên 10 năm nghiên cứu của tôi. Những người bảo đó là con Giải Thượng Hải thì thử hỏi họ xem bằng cớ đâu, dựa trên tài liệu nào để nói điều đó?" Có thể thông cảm cho lời phàn nàn của GS Tâm trạng của ông chẳng khác gì người có đứa con mang nặng đẻ đau nuôi nấng 10 năm ròng bỗng bị người ta đồn thổi rằng đó là con ..nhà khác.

"Rùa Hồ Gươm là loài mới"

GS Đức: "Nếu nhìn vào hai bức ảnh sọ của con Rafetus leloii (tên khoa học của rùa Hồ Gươm) và con Rafetus swinhoei (Giải Thượng Hải) về hình thái khác nhau: cái tù, cái nhọn, cái ổ mắt bầu dục, cái ổ mắt tròn, tỷ lệ ổ mắt so với sọ khác nhau, xương chẩm cái như thìa, cái gờ nhỏ, phía hàm dưới cái gần hình thang, cái nhọn. Hình thái của mai cũng khác nhau.

* Phóng viên: Một nhà khoa học thuộc Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật bảo là trên quan điểm phân loại theo hình thái thì hai cái sọ giống nhau.

- GS Hà Đình Đức: Thế người đó có sọ rùa không? Tôi đảm bảo không có.

* Đúng là không có mẫu sọ rùa. Nhưng họ bảo thấy mẫu từ Bảo tàng tự nhiên Thượng Hải, ở đó có ghi chú là con Pelochelys bibroni .

- Tôi đã đặt chân đến Bảo tàng Thượng Hải, gặp bà Zong Yu Giám đốc Bảo tàng. Bà Zoing Yu là chuyên gia rùa của Trung Quốc, đã từng viết cuốn "Rùa Trung Quốc". Bà Yu nói: "Con Tafetus swinhoei không có ở Thượng Hải, mà do người dân bắt ở nơi khác về. Chỉ có 1 con, còn sống và đang non". Vậy lấy đâu ra mẫu sọ?

* Sách đỏ VN- phần Động vật xuất bản năm 1992, tái bản năm 2000 viết: :Về mùa đông con Giải ở Hồ Gươm (HN) đôi khi mô lên mô đất Tháp Rùa để phơi nắng? Sách đỏ viết là Giải đấy, thưa GS.

- Theo các chuyên gia thế giới, loài Giải này không có ở Đông Nam Á và chỉ thấy xuất hiện ở Papua Niu Ghinê.

* Trong "25 loài rùa lâm nguy nhất trên thế giới" của Petter Richard có ghi Rùa Hồ Gươm là Rafetus swinhoei hay Rùa lớn Dương Tử?

- Tên Rùa Dương Tử là cách gọi của riêng ông Petter Richard

* Theo GS, đặc điểm hình thái khác biệt đủ chứng minh Rùa Hồ Gươm không phải Giải Thượng Hải chưa?

Bộ xương đầu rùa Hồ Gương (trái) và bộ xương đầu con Giải Thượng Hải

- Trước đây ta chưa có đủ điều kiện thì nhận dạng loài mới bằng đặc điểm hình thái. Bây giờ hiện đại, thế giới đòi hỏi "bằng chứng" phải là gen. Dù Rafetus leloii chưa được kết luận dạng bằng gen, tôi vẫn khẳng định "như đinh đóng cột" nó là loài mới và không hề là Rafetus swinhoei. Đợi đấy, đến khi công bố gen lên sẽ thấy tách ra hoàn toàn là 2 loài. Viện Công nghệ sinh học đang cố gắng hoàn tất công việc để có thể công bố gen Rùa Hồ Gươm trong năm nay. Có thể sẽ đặt tên khác với cái tên Rafetus leloii. Không sao cả. Vì mỗi loài vật đều được đặt nhiều tên khoa học. Ví du jcon Pelochelys bibroni (Giải) còn gọi là Trionyx (Gymnopus) bibronii (đặt năm 1853) hay Chitra indica (1885). Tuy nhiên, tôi nhắc lại lần nữa, dù tên là gì thì Rùa Hồ Gươm vẫn là loài mới, không phải Giải Thượng Hải.

Ai đúng ai sai, là Rùa Hồ Gươm hay là Giải Thượng Hải, sắp tới nhóm "gen" sẽ "bật mí". Điều cần thiết ngay bây giờ, ấy là "cái tâm" đối với Rùa Hồ Gươm và dám thẳng thắn đối mặt với sự thật của những người làm khoa học.