Hai lần động đất, dân chúng nhốn nháo

Lúc 0 giờ 15 phút và 14 giờ 55 phút ngày 8-11, tại các địa phương từ Khánh Hòa trở vào đã bị rung chuyển do động đất. Theo thông tin từ các cơ quan chức năng thì tâm chấn của 2 trận động đất này đều nằm ngoài khơi, cách bờ biển Vũng Tàu khoảng 100 km.

Tuy chưa gây thiệt hại lớn, nhưng động đất đã làm dân chúng hoang mang. Tại TPHCM và TP Vũng Tàu, những người cư ngụ và làm việc trong các tòa nhà cao tầng đã tháo chạy để lánh nạn. Động đất qua đi cả tiếng đồng hồ sau, người ta vẫn chưa dám trở lại nhà...

Sáng sớm 8-11, chúng tôi đến gặp PGS-TS Đặng Hữu Diệp, Giám đốc Liên hiệp Địa chất Công trình – Xây dựng và Môi trường, để tìm lời giải thích cho trận động đất hồi rạng sáng.

Động đất thường kéo theo dư chấn

Đặng Hữu Diệp, khẳng định: Trận động đất lúc 0 giờ 15 phút ngày 8-11 không phải là trận động đất lớn. Nhìn chung, nước ta nằm ngoài vành đai động đất. Trong quá khứ, miền Nam chỉ có động đất từ 5 độ Richter trở lại. Trong 10 năm qua, động đất cũng chỉ ở mức 3-4 độ Richter, tâm chấn thường nằm ở xa. Tâm chấn trận động đất vừa qua nằm cách bờ biển Vũng Tàu khoảng 100 km và hiếm có khả năng xảy ra hiện tượng sóng thần (do động đất yếu). Nguyên nhân động đất có thể do sự hoạt động trở lại của đứt gãy sâu trong lòng đất, không loại trừ nguyên nhân từ các hoạt động núi lửa. Miền Nam và Tây Nguyên nước ta nằm trong vùng núi lửa hoạt động. Những năm 1905-1910, hoạt động núi lửa tại Ninh Thuận – Bình Thuận đã tạo xung chấn đẩy một vùng đất thành hòn đảo Tre.

Trận động đất vừa qua mang đến ít nhất 2 lần có địa chấn động. Cần hiểu rõ, động đất thường kéo theo dư chấn. Nguồn xung chấn tạo nên sóng thể tích (truyền trong môi trường đất đá) và sóng bề mặt (lan truyền trên mặt đất). Sóng bề mặt đáng lo sợ nhất, gây rung chuyển hoặc phá hủy mặt đất. Do đó, động đất luôn có dư chấn và điều này không có gì lạ.

Riêng khu vực TPHCM, các quận nội thành chịu ảnh hưởng động đất nhẹ hơn các quận, huyện vùng ven. Nền đất các khu vực vùng ven thường yếu, mực nước ngầm nông nên khá nhạy cảm với động đất.

Đối với các công trình xây dựng thông thường ở TPHCM thì chưa cần thiết kế chống động đất. Những công trình có yếu tố quan trọng, quy mô lớn như nhà cao tầng... thì nhất thiết phải quan tâm đến khả năng chống động đất.

Địa chấn lúc 14 giờ 55 phút là động đất chứ không phải dư chấn

Sau lần địa chấn lúc 14 giờ 55 phút ngày 8-11 chúng tôi liên hệ trở lại, PGS-TS Đặng Hữu Diệp nhận định, đây là một cơn động đất khác chứ không phải dư chấn.

Chúng tôi tiếp tục liên lạc với thạc sĩ Đỗ Văn Lĩnh, cán bộ Liên đoàn Bản đồ Địa chất miền Nam. Thạc sĩ Lĩnh cũng cảm nhận được cơn động đất này. Ông Lĩnh cho biết, theo một số nguồn tin từ Côn Đảo gọi về cho biết, động đất rạng sáng 8-11 mạnh đến mức làm rớt cả gói mì tôm trên bàn, cơn động đất trưa 8-11 cũng làm rung chuyển Côn Đảo. Thạc sĩ Lĩnh cho rằng cơn động đất có xu hướng gia tăng cường độ và dịch chuyển tâm chấn vào gần bờ hơn. Hiện nay, với 2 trạm đo chấn động tại miền Nam thì rất khó xác định chính xác tâm chấn, dự đoán dư chấn tiếp theo. Một điều đáng lo ngại, cường độ động đất tại miền Nam đang tăng lên.

Cũng theo ông Lĩnh, thông tin từ Trung tâm Địa chấn Quốc tế GEOFON (tại Đan Mạch, nơi nhận thông tin từ mạng lưới địa chấn toàn cầu), cơn động đất ngày 5-8 cường độ cao nhất 4,5 độ Richter, rạng sáng 8-11 là 4,8 độ Richter, còn cơn động đất trưa 8-11 mạnh hơn nữa, 5,1 độ Richter. Trên toàn thế giới, có 25 trạm đo địa chấn ghi nhận được các cơn động đất lúc 14 giờ 55 phút ngày 8-11. Tâm chấn nằm ở tọa độ 108,32 độ Đông vĩ độ 9,73 Bắc, cách bờ biển Vũng Tàu hơn 100 km, cách TPHCM 185 km. Riêng trạm Nha Trang và các trạm lân cận đã ghi được rất rõ. Giải thích về hiện tượng địa chấn liên tục xảy ra trong thời gian gần đây, thạc sĩ Lĩnh cho rằng, các cơn động đất này có lẽ đi vào chu kỳ 40 năm. Các chu kỳ trước xảy ra vào những năm 1964-1967, 1923. Tính theo quy luật thì sắp đến sẽ tiếp tục có động đất. Nếu cường độ trận động đất sau mạnh hơn trận trước gọi là tiền chấn, yếu hơn gọi là dư chấn.