Hàng rong vẫn đầy đường

Ngày 1-1, ngày đầu tiên TPHCM áp dụng xử phạt đối với cơ sở kinh doanh, chế biến thực phẩm chưa có giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, qua ghi nhận thực tế, cơ quan quản lý vẫn còn lúng túng

Trước cổng Công viên Tao Đàn (đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3- TPHCM), các xe nước sâm vẫn dựng sát lề đường bán cho người đi đường và khách dạo chơi công viên. Chúng tôi hỏi những người bán nước sâm tại đây về giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) và ngạc nhiên khi thấy mọi người tỏ ra rất bình thản như không hề có quy định nào.

Lý lẽ của những người trong cuộc

Chị Mai, nhà ở quận 4, bán nước ở khu vực này đã 21 năm, cười nói: “Tôi bán nước sâm thì không cần cấp giấy chứng nhận VSATTP, chỉ khi nào đoàn kiểm tra tới, họ kiểm tra thấy hàng của mình đạt yêu cầu vệ sinh thì cho mình bán tiếp, không đạt thì sẽ tịch thu đồ nghề, phạt 10 triệu – 15 triệu đồng gì đó”.

Chị còn cho biết thêm: “Dụng cụ bán nước sâm có bao nhiêu tiền đâu, nếu bị phạt hay tịch thu đồ thì bỏ, chứ chi phí đăng ký VSATTP cao, tiền đâu mà đóng”. Một chị bán cháo lòng gần đó cũng bày tỏ quan điểm: “Tôi cũng nghe loáng thoáng trên tivi nói phải có giấy chứng nhận VSATTP gì đó mà không biết mình bán gánh như vầy có phải đăng ký không, nếu có thì cũng không biết đăng ký ở đâu”.

Chúng tôi bắt chuyện với anh Chiến – chủ hàng xôi – về việc giấy chứng nhận VSATTP. Anh cho rằng hàng rong không cần giấy chứng nhận gì cả vì có giấy chứng nhận thì bụi, khói xe cũng cứ bám đầy vào thức ăn dọc đường. Anh Chiến còn lý lẽ: “Người tiêu dùng biết hết chứ, họ đâu có dại. Có giấy chứng nhận, chúng tôi cũng đâu có treo lên trước xe để thu hút khách được”.

Sắm xe đẩy để đối phó

Chị Bích, bán bánh mì ốp la lâu năm ở khu vực phường Bến Thành, quận 1, cho biết gần một tháng nay phường cho dẹp hết các gánh hàng rong trên đường. Chị Bích cũng từng bị tịch thu bàn, ghế, nồi niêu... nên chị không bày bán trên vỉa hè nữa, rút kinh nghiệm chị sắm một xe đẩy để khi thấy người của phường từ xa thì đẩy xe chạy vô hẻm trốn.

Còn về giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP, chị Bích cho biết có nghe nói đến cả năm nay rồi nhưng không thấy phường phổ biến cần phải làm gì. “Tôi thấy quy định này ban hành cả năm nay nhưng cứ dời đi dời lại, chắc từ từ cũng bỏ thôi vì đâu có ai quản lý được hàng rong”. Chị Bích còn hy vọng: “Chờ một thời gian sau, phường lơ lơ thì tụi tôi cũng quay lại chỗ cũ, rồi đâu cũng vào đó”.

Lúng túng mức phạt

Kỹ sư Huỳnh Lê Thái Hòa, Trưởng Phòng Quản lý VSATTP, Sở Y tế TPHCM, bày tỏ trăn trở về mức phạt từ ngày 1-1-2008 trong Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ phạt ở mức 10 triệu - 15 triệu đồng/cơ sở vi phạm mà không có sự phân biệt về quy mô hoạt động của các cơ sở (hàng rong cũng như doanh nghiệp), rất khó cho cơ quan chức năng khi đi kiểm tra.

Mặt khác, ở các quận, huyện ngoại thành vốn kinh doanh của các cơ sở thường thấp, người phục vụ luôn thay đổi vì thuê nhân công từ các tỉnh lên không được tập huấn, khám sức khỏe...

Theo bác sĩ Trần Văn Ký (phụ trách chuyên môn Văn phòng phía Nam - Hội Khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam), tiêu chuẩn để thẩm định đủ điều kiện VSATTP, ngoài vấn đề nguồn nguyên liệu, người bán hàng có giấy khám sức khỏe thì phải bảo đảm mặt bằng, trang thiết bị, hệ thống thoát nước...

Trong khi đó, nhiều người vẫn còn bán hàng rong cạnh cống rãnh, đường phố nhiều khói bụi, ô nhiễm... thì ngay cả khi hàng rong đã có giấy chứng nhận VSATTP thì vẫn có thể không đạt yêu cầu chất lượng vệ sinh. Chưa kể, những người bán hàng rong thường di chuyển nên rất khó thẩm định chất lượng thực phẩm, khó kiểm soát.

Vì vậy, nếu không xây dựng đội ngũ kiểm tra, thẩm định viên đủ về chuyên môn và số lượng cho tất cả quận, huyện thì việc cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP không mang lại hiệu quả mà còn dễ nảy sinh tiêu cực.