Hào phóng và keo kiệt
"Khuôn mặt từ thiện" của thế giới vừa được phác họa sau một cuộc phối hợp thăm dò ý kiến của Quỹ Hỗ trợ từ thiện Anh (CAF) và Viện Gallup được công bố ngày 8-9. Theo kết quả thăm dò, 20% dân số thế giới ủng hộ tiền, 30% dành thời gian tham gia và 45% giúp đỡ người lạ trong hoạt động từ thiện tháng qua. Đó cũng là 3 tiêu chí để xác định chỉ số thiện nguyện (WGI).
Trong bảng chỉ số thiện nguyện cụ thể của 153 quốc gia, đứng đầu là Úc và New Zealand - đồng hạng nhất, Ireland và Canada - đồng hạng 3, Mỹ và Thụy Sĩ - đồng hạng 5. Gần như các nước giàu phương Tây chiếm phần lớn những thứ hạng cao nhưng cũng không ít nước nghèo đạt chỉ số thiện nguyện đáng ngả mũ chào, như Sri Lanka (hạng 8 thế giới và đứng đầu châu Á), Lào và Sierra Leone (đồng hạng 11)...
Việt Nam chúng ta thì sao? Theo báo cáo này, Việt Nam xếp ở vị trí 138 với 3 tiêu chí tương ứng là 17% số người cho tiền, 6% dành thời gian và 32% giúp người lạ trong tháng trước khi diễn ra cuộc thăm dò. Ở thứ hạng này, Việt Nam đứng sau Ấn Độ 4 bậc, cùng vị trí với Nga và trên Trung Quốc 9 bậc. Kết quả cho thấy sự giàu có, tầm vóc quốc gia không phải lúc nào cũng tỉ lệ thuận với sự hào phóng... và đó là điều mà các nhà tổ chức thăm dò đã tiên lượng.
Tháng 6 vừa qua, hai tỉ phú Mỹ là Bill Gates - nhà sáng lập hãng Microsoft và Warren Buffett - nhà đầu tư - đã kêu gọi hàng trăm tỉ phú Mỹ hiến tặng ít nhất một nửa tài sản cho quỹ từ thiện khi họ qua đời hay ngay cả lúc đang sống. Và thật bất ngờ, hơn 40 trong số 403 tỉ phú Mỹ đã nhanh chóng hưởng ứng, cam kết hiến tặng 125 tỉ USD.
Sau thành công đó, hai tỉ phú Mỹ lại hăm hở nhìn về Trung Quốc, nơi có đến 64 tỉ phú, đứng thứ hai thế giới theo xếp hạng của tạp chí Forbes. Hai ông đã sắp xếp một bữa tiệc tại Bắc Kinh vào cuối tháng này, mời 50 tỉ phú tham dự để giới thiệu với họ về cuộc vận động “cam kết hiến tặng”. Nhưng họ sớm thất vọng. Báo chí Trung Quốc cho biết ngoài 2 người nhận lời (tính đến ngày 10-9), giới nhà giàu nước này đã từ chối dự tiệc vì sợ... phải cam kết đóng góp.
Ban tổ chức đã phải vội vã trấn an các tỉ phủ rằng họ được mời dự tiệc chỉ để nghe giới thiệu ý tưởng từ thiện chứ không buộc phải hiến tặng tài sản. Sau đó, một trong hai tỉ phú Trung Quốc nhận lời dự tiệc đã bày tỏ sự hổ thẹn về những “ông bạn nhà giàu” của mình trong một bức thư gửi hai ông Gates và Buffett.
Ở nước ta, xem ra hoạt động thiện nguyện còn quá mờ nhạt cho dù tầng lớp giàu có và trung lưu xuất hiện ngày càng nhiều, hố ngăn cách giàu nghèo trong xã hội ngày càng sâu. Có một bộ phận những người giàu có thích đánh bóng tên tuổi. Họ tranh thủ cơ hội để khoe khoang nhà cửa, đất đai, xe cộ, tiền của và những tài sản cao giá khác. Toàn là vật chất. Rất tiếc là khó tìm thấy những cái đẹp mang dấu ấn văn hóa hay màu sắc thiện nguyện trong bản lý lịch tinh thần của họ!
Báo cáo của CAF và Gallup