Khoảng trống đáng sợ
Bốn vụ ngộ độc thực phẩm mới đây tại 4 công ty trên địa bàn TPHCM khiến cho hơn 400 công nhân (CN) phải đi cấp cứu làm cho lời kêu gọi "hãy là người tiêu dùng (NTD) thông minh” của giới hữu trách bị thách thức.
Chưa xét đến tính khiên cưỡng của từ “thông minh”, ở đây chỉ nói về điều kiện mà NTD có thể vận dụng sự hiểu biết (ở mức độ nào đó) của mình để quyết định ăn uống thế nào là tốt nhất cho sức khỏe và phòng tránh ngộ độc.
Có thể nói, hiện mỗi ngày có hàng triệu CN trên cả nước ăn cơm tập thể tại các công ty. Hình thức tổ chức phổ biến hiện nay là các bếp ăn tập thể hoặc hợp đồng với các cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp bên ngoài. Trong điều kiện như vậy, CN không thể đi chợ, chọn loại thực phẩm nào đó để rồi tự tay chế biến theo sở thích cá nhân, nên cũng không thể là “NTD thông minh” như xã hội mong đợi. Tất cả đều thông qua một “NTD đại diện” mà không cần nói ai cũng biết rằng họ có sức mạnh chi phối. Họ là gạch nối giữa CN và cơ sở nấu ăn bên ngoài. Thế nhưng trong thực tế, các cơ sở cung cấp suất ăn mà họ đặt hàng (hay những khu chợ họ mua thực phẩm) không phải tất cả đều đáng tin cậy, ít nhất là về chất lượng thực phẩm do khâu bảo quản, chế biến kém. Mỗi năm cả nước có 250-500 vụ ngộ độc thực phẩm với ít nhất 7.000 nạn nhân cùng hàng trăm trường hợp tử vong đã đủ chứng minh điều đó.
Quay lại với 4 vụ ngộ độc mà nguyên nhân nghi là do món cá ngừ bị nhiễm độc, có thể nghĩ đến ai đó vì hám lợi (hoặc thiếu hiểu biết) đã sử dụng các loại hóa chất không rõ nguồn gốc, không được kiểm định chất lượng và mức độ độc hại để ướp cá. Bởi, theo một số chuyên gia y tế ở TPHCM, khả năng gây dị ứng tự nhiên của cá ngừ (tùy thuộc cơ địa mỗi người) không thể làm ngộ độc hàng trăm CN ở những công ty khác nhau như vậy. Hy vọng kết quả xét nghiệm chính thức sẽ xác nhận nhận định trên để con cá ngừ và những ai sống nhờ vào nó, đặc biệt là ngư dân, thoát khỏi cái nhìn ngờ vực và áp lực vô lý.
Lúc này, khi vai trò “NTD thông minh” của anh chị em CN bị chìm lấp thì ngộ độc thực phẩm vẫn là bóng ma ám ảnh. Bù đắp vào khoảng trống đáng sợ đó không thể không đòi hỏi cao ở vai trò quản lý, kiểm tra của ngành y tế. Đồng thời, cũng quan trọng không kém, xã hội cần đánh động lương tâm của những người kinh doanh thực phẩm, bởi bên cạnh câu chuyện cá ngừ, đã và sẽ còn có những chuyện buồn về thực phẩm khác trong bối cảnh thị trường nhiễu nhương hiện nay.