“Liên kết 4 nhà” vẫn còn lỏng lẻo

Ngày 10-7, tại hội thảo “Nông dân, nông nghiệp, nông thôn VN trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa” tổ chức tại Đài Tiếng nói Nhân dân TPHCM nhiều ý kiến cho rằng nông dân vẫn còn nhiều thiệt thòi, mức sống thấp cho dù của cải vật chất họ làm ra là rất lớn.

Nghèo vẫn hoàn nghèo

PGS-TS Mai Thành Phụng, Phó Trưởng đại diện bộ phận thường trực phía Nam Trung tâm Khuyến nông Khuyến ngư Quốc gia, vẽ bức tranh nông thôn VN: Đường hẹp, lầy lội, nhiều địa phương hiện nay chưa có đường giao thông bộ mà đều đi lại bằng xuồng, ghe. Còn nhiều nhà tranh vách lá, tạm bợ. Việc cho con cái đi học giống như dân thành thị chuẩn bị đi xuất ngoại, vì phải chạy lo tiền bạc, cơm áo gạo tiền. Tiến sĩ Nguyễn Đăng Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Chuyển giao Tiến bộ Kỹ thuật Nông nghiệp, cho biết quy mô sản xuất ở nông thôn còn mang tính nông hộ nhỏ, đất đai phân tán nên khó áp dụng cơ giới hóa, các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Hiện có 4,08% hộ nông dân không có đất sản xuất, 32,2% hộ chỉ có 0,2 ha đất/hộ và 36,6% hộ có từ 0,21 ha - 0,5 ha. Kinh tế trang trại cũng chỉ mới chiếm con số khiêm tốn 1% so với tổng số hộ nông – lâm - ngư nghiệp. Hoạt động của các HTX thiếu hiệu quả (trên 54% HTX trung bình và yếu), có đến 27% doanh nghiệp nông nghiệp bị thua lỗ, thu nhập ở nông thôn quá thấp...

Đồng tình với ý kiến trên, PGS- TS Đinh Văn Cải, Viện phó Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam, bức xúc: Nhiều hộ dân đã phải nhịn ăn, vay tiền để kéo được điện vào nhà, nhưng họ lại không dám sử dụng vì không kham nổi chi phí hằng tháng phải đóng. Họ đành phải đốt đèn dầu hằng đêm. Kể cả nước sạch (nước từ giếng khoan bơm) họ cũng không dám xài, cho dù giá bán chỉ năm, bảy trăm đồng/m3. Cũng theo PGS- TS Đinh Văn Cải, sản xuất nông nghiệp, nông thôn hiện nay hầu hết đều manh mún, quy mô sản xuất nhỏ. Đất dành cho nông nghiệp ngày càng teo tóp do tốc độ đô thị hóa áp đảo. Cả nước hiện có khoảng 9,4 triệu ha đất nông nghiệp, gần 10 năm qua, mỗi năm mất khoảng 72.000 ha.

Đừng để nông dân loay hoay trong khó

Vấn đề đầu tư phát triển nông thôn theo ông Nghĩa hiện nay mới đặt ra là quá chậm. PGS-TS Mai Thành Phụng cho rằng phải tìm hiểu thấu đáo nông dân cần gì để giúp nông dân. Công tác khuyến nông lâu nay chưa hiệu quả, do kinh phí cho công tác này chưa tới 200 tỉ đồng/năm, tương ứng 16.000 đồng- 17.000 đồng/hộ nông dân. Cho nên để nông dân tiếp cận được cái mới sẽ cực kỳ khó khăn. Chính sách cho nông nghiệp có nhiều nhưng chưa đi vào cuộc sống người dân. Vấn đề đặt ra là sản xuất phải có định hướng, có dự báo, bảo hiểm rủi ro, xây dựng kho dự trữ... chỉ có cấp vĩ mô mới làm được. Trước mắt nên chỉ ra giống gì để giúp nông dân định hướng. Giá cả đầu vào, đầu ra cần phải ổn định cũng như phòng chống dịch bệnh sao cho hiệu quả.

Theo PGS-TS Đinh Văn Cải, quy hoạch xây dựng nông thôn phải trong mối quan hệ với quy hoạch đô thị. Ông Cải còn cho biết liên kết giữa 4 nhà (nhà nông, doanh nghiệp, nhà khoa học và Nhà nước) lâu nay chỉ là lý thuyết, chưa gắn kết được. Cần phải xác định rõ nhà nào là đầu tàu, giải quyết được công việc. Theo ông, chỉ có doanh nghiệp mới làm được điều này, họ có thể ứng tiền cho nông dân sản xuất, khi gặp dịch bệnh thì họ mời nhà khoa học đến xử lý.