“Lưới lửa”, “pha xúc” đang giết biển

Theo như phản ánh của ngư dân thị trấn La Gi (huyện Hàm Tân) nạn đánh cá bằng chất nổ hiện không còn hoạt động ven bờ như những năm trước nữa, mà chỉ diễn ra cách bờ từ 20 - 30 hải lý nhằm đối phó với lực lượng kiểm ngư và bộ đội biên phòng. Chỉ cần vài ki-lô-gam thuốc nổ TNT là có thể thu được hàng tấn cá, trong đó có nhiều loại có giá trị kinh tế cao như cá mú, hồng, thu, ngừ. Do lợi nhuận cao như vậy nên nhiều người đã bất chấp pháp luật lao vào hành nghề “lưới lửa” (cách gọi của ngư dân đối với các thuyền đánh cá bằng chất nổ).

Vào ngày 12-5-2002, một cuộc bố ráp, rượt đuổi ngoạn mục của lực lượng kiểm ngư Bình Thuận đối với các thuyền nghề “lưới lửa” trên ngư trường đảo Phú Quý. Sau một buổi đuổi bắt trên biển bằng tàu và ca nô cao tốc, lực lượng kiểm ngư đã bắt giữ ba thuyền của ngư dân Khánh Hòa  chuyên sử dụng chất nổ để khai thác cá. Đó là các thuyền KH-4155TS, chủ thuyền là Võ Văn Hòa, thuyền KH 5188TS, chủ là Nguyễn Văn Hung, thuyền không số, chủ là Võ Khoan. Tất cả chủ và thuyền viên đều thường trú tại phường Vĩnh Thọ, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Trước đó, ngày 9-5-2002, lực lượng kiểm ngư cũng đã bắt quả tang thuyền không số (công suất 15 CV) với 8 thuyền viên do Trần Vin cư trú tại Cam Ranh - Khánh Hòa làm chủ thuyền dùng chất nổ TNT để đánh cá.

Theo ông Nguyễn Hoàng Thái Vinh - Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản Bình Thuận, các thuyền đánh cá bằng chất nổ chủ yếu là của ngư dân thuộc các tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận, Quảng Ngãi. Những thuyền này tập trung đánh cá vùng biển đảo Phú Quý, vùng biển giáp ranh Bình Thuận - Ninh Thuận, Bình Thuận - Bà Rịa - Vũng Tàu. Đặc điểm của những thuyền này là công suất nhỏ (từ 12 đến 33 CV), không trang bị lưới trên thuyền, mà chỉ trang bị thuốc nổ, đặc biệt thuyền nào cũng trang bị máy bộ đàm để liên lạc, báo tin nhau khi lực lượng kiểm ngư xuất hiện. Khi bị phát hiện, các thuyền “lưới lửa” thường bỏ chạy bạt mạng, vừa chạy vừa hủy bỏ tang vật xuống biển. Có trường hợp chúng đâm thuyền thẳng vào ca nô kiểm ngư, hoặc dùng thuốc nổ đe dọa, tấn công lại lực lượng thi hành công vụ. Theo quy định của pháp luật, những trường hợp sử dụng trên 1 kg thuốc nổ mới truy tố, nhưng khi bị bắt các thuyền này đều ném bỏ lượng thuốc nổ xuống biển và đều khai sử dụng chưa đến 1 kg thuốc nổ. Trong những trường hợp như vậy lực lượng kiểm ngư chỉ còn căn cứ vào lượng cá đánh bắt được trên thuyền để xử phạt hành chính - 10 triệu đồng cho mỗi vụ vi phạm.

Pha xúc bằng đèn siêu cao áp Trung Quốc

Pha xúc là chỉ thuyền nghề dùng ánh sáng đèn pha xuống biển để thu hút đàn cá, sau đó dùng vợt hoặc lưới để xúc cá, chủ yếu là cá cơm, cá mai... Anh Trần Tôi - ngư dân phường Phú Hài (Phan Thiết) - cho biết từ trước tới nay ngư dân Phan Thiết hành nghề pha xúc chỉ trang bị tổng công suất đèn tối đa là 2.400 W không ảnh hưởng gì đến nguồn lợi thủy sản. Thế nhưng hiện nay các thuyền ngoài tỉnh và cả trong tỉnh thi nhau trang bị toàn bóng đèn siêu cao áp của Trung Quốc, mỗi bóng 1.000 W, mỗi thuyền gắn 10 bóng tổng hợp, tổng cộng là 10.000 W - gấp 4 lần công suất đèn được quy định cho nghề pha xúc. Với cường độ ánh sáng cực mạnh này, không chỉ đàn cá nổi bị cạn kiệt mà các loại cá chìm như thu, ngừ, chim cũng bị tận diệt hoặc bỏ đi nơi khác.

... Và chất độc cyanua

Một điều đáng lo ngại là hiện nay nạn đánh cá bằng chất độc cyanua cũng đã xuất hiện trên biển Bình Thuận. Theo ngư dân đảo Phú Quý cho biết, những người săn cá mú thường sử dụng chất độc cyanua. Thường loại cá mú ưa tập trung sống tại các rặng san hô, những người đi săn cho cyanua vào các chai bia ném xuống rặng san hô, cá mú bị cay mắt, say thuốc sẽ nổi lên hoặc chạy ra khỏi rặng và đâm vào lưới đã được vây sẵn quanh rặng. Đánh cá bằng chất độc cyanua không chỉ hủy diệt nguồn lợi thủy sản mà còn đe dọa sức khỏe người tiêu dùng.