Minh bạch và cạnh tranh lành mạnh

“Việc Hội nghị Trung ương 4 quyết định chuyển các doanh nghiệp làm kinh tế đơn thuần thuộc các cơ quan Đảng, lực lượng vũ trang, MTTQ và các đoàn thể chính trị xã hội sang các cơ quan Nhà nước quản lý sẽ giúp tạo ra môi trường đầu tư-kinh doanh minh bạch và lành mạnh”. Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, Trưởng Ban Kinh tế vĩ mô -Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, nhận định trong cuộc trao đổi chiều 26-1 với phóng viên Báo Người Lao Động

. Phóng viên: Thưa ông, ông nhìn nhận như thế nào về việc Hội nghị Trung ương 4 vừa quyết định chuyển các doanh nghiệp (DN) làm kinh tế đơn thuần thuộc các cơ quan Đảng, lực lượng vũ trang, MTTQ và các đoàn thể chính trị xã hội sang các cơ quan Nhà nước quản lý từ năm 2007?

- Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung: Đây là một quyết định hợp lý và đã được bàn tới từ lâu để phù hợp với xu thế hiện nay nhằm bảo đảm DN phải hoạt động trên nguyên tắc thương mại. Làm rõ mục tiêu cốt yếu của mọi DN là tìm kiếm và tạo lợi nhuận tối đa một cách hợp pháp sẽ giúp cho việc quản lý được hiệu quả và đơn giản hơn. Việc làm rõ mục tiêu sẽ giúp cho công tác quản lý được rõ ràng, minh bạch, không nhầm lẫn các mục tiêu và không lạm dụng mục tiêu. Ví như cần tách biệt mục tiêu của DN thuộc lực lượng vũ trang là vì để như hiện nay có khả năng nhầm lẫn hoặc lạm dụng mục tiêu, đi kinh doanh nhưng lại đội mũ quốc phòng. Điều đó có thể dẫn tới cạnh tranh không lành mạnh, gây ra xáo trộn các quan hệ trên thị trường.

Quyết định trên cũng phù hợp với xu thế hội nhập để quản lý và quản trị của DN trong nước tương xứng với bên ngoài, tạo cho các DN này một xu hướng hoạt động rõ ràng, minh bạch về mục tiêu, cách thức quản lý, cơ cấu ra quyết định... giúp họ hoạt động trong môi trường bình đẳng và minh bạch cũng như tương thích khi ra nước ngoài.

Thị trường cạnh tranh sẽ bình đẳng hơn

. Việc triển khai quyết định trên đây sẽ tác động như thế nào đến môi trường đầu tư kinh doanh ở VN? Liệu có giúp chấm dứt những phàn nàn lâu nay là các DN Nhà nước thường được ưu ái?

- Thực hiện quyết định của Hội nghị Trung ương 4 sẽ có 2 tác động. Thứ nhất, góp phần làm cho thị trường cạnh tranh bình đẳng hơn, giảm đi sự méo mó của thị trường. Thứ hai, chuyển sang một môi trường mới sẽ tạo cho DN của Đảng, lực lượng vũ trang hay đoàn thể chính trị xã hội được tự chủ kinh doanh hơn và nếu có năng lực, quản lý thì sẽ phát triển tốt hơn.

. Nhưng nếu mất đi những điều mà dư luận cho là ưu ái thì liệu các DN này có gặp khó khăn?

- Trước mắt, các DN trên sẽ thực hiện hai bước chuyển, đầu tiên là chuyển sang quản lý Nhà nước và sau đó là tách chức năng quản lý Nhà nước khỏi chức năng chủ sở hữu. Mỗi sự chuyển đổi đều có cái được, cái mất nhưng chúng ta cần phải thống nhất với nhau rằng điều gì có lợi cho lợi ích chung thì nên làm, chứ không nên chỉ nhìn vào lợi ích của một bộ phận.

. Phải chăng chuyển từ quản lý của các cơ quan Đảng, lực lượng vũ trang hay đoàn thể chính trị xã hội sang quản lý Nhà nước chính là thực hiện yêu cầu của hội nhập là tách bạch quản lý Nhà nước với sở hữu Nhà nước?

- Thực ra, việc chuyển đổi cơ quan quản lý chỉ là bước trung gian để tách bạch quản lý Nhà nước với sở hữu Nhà nước. Về bản chất, các DN dù dưới sự quản lý của cơ quan Đảng, lực lượng vũ trang hay đoàn thể chính trị xã hội cũng đều là DN Nhà nước. Nay chúng ta chính thức công khai hóa điều này và thực hiện chuyển đổi DN về đích thực là DN Nhà nước. Các DN có thể được chuyển về các bộ, UBND hiện đang thực hiện cả hai chức năng là quản lý Nhà nước và chủ sở hữu Nhà nước hoặc đưa hẳn về tổng công ty kinh doanh vốn Nhà nước vừa thành lập. Sau này, các bộ cũng sẽ phải thực hiện bước chuyển đổi nữa là tách bạch hẳn chức năng quản lý Nhà nước với chức năng chủ sở hữu Nhà nước.

Tính chất định hướng sẽ tốt hơn

. Thực thi nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, chúng ta khẳng định DN Nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo. Vậy chuyển đổi quản lý hay tách bạch chức năng quản lý và sở hữu có mâu thuẫn với điều này?

- Hoàn toàn không có mâu thuẫn bởi trong DN vẫn có sở hữu Nhà nước. Mục tiêu sở hữu Nhà nước là có thể vạch ra, định hướng cho sự phát triển DN và có thể sử dụng nó như một công cụ can thiệp khi cần thiết vào nền kinh tế. Thậm chí điều đó còn giúp cho quản lý hiệu quả hơn, sử dụng nguồn lực tốt hơn. Như vậy, tính chất định hướng cho nền kinh tế sẽ tốt hơn.

. Theo ông, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay, Nhà nước nên giữ vai trò chủ đạo như thế nào, “giữ” cái gì và để cái gì vận động theo quy luật của thị trường?

- Điều đó tùy thuộc vào tình hình phát triển của mỗi giai đoạn, tùy thuộc mỗi quốc gia và mỗi giai đoạn phát triển chứ không phải là điều gì đó cứng nhắc. Theo tôi, Nhà nước nên “giữ” các lĩnh vực như năng lượng, tài chính công nghệ mạng và mạng lưới; các dịch vụ phục vụ cơ sở hạ tầng nền kinh tế; trong các lĩnh vực làm định hướng hay giữ vai trò chủ đạo cho xu thế phát triển như công nghệ thông tin... Tất nhiên, tôi xin nói lại là không thể cứng nhắc mà nên linh hoạt trong từng giai đoạn phát triển.