Mức bảo trợ xã hội có thể tăng gấp đôi

Chuẩn nghèo tăng (từ 1- l-2006), lương tăng nhưng hiện tại, mức chi trợ cấp xã hội vẫn không thay đổi, không đảm bảo mức sống tối thiểu cho người được hưởng. Chúng tôi đã phỏng vấn ông Nguyễn Hải Hữu - Vụ trưởng Vụ Bảo trợ xã hội (Bộ LĐ-TB-XH) về khả năng tăng mức trợ cấp xã hội.

Ông Hữu cho biết: Hiện tại, số người được hưởng bảo trợ xã hội trên toàn quốc là 600.000 người, gồm người già cô đơn, người tàn tật, trẻ em tàn tật, mồ côi, số gia đình cực nghèo...

PV: Tỉ lệ người nghèo tăng lên thì số người hưởng trợ cấp xã hội có tăng không, thưa ông?

- Đương nhiên là có. Tuy nhiên, không phải cứ số người nghèo tăng lên bao nhiêu thì số người được trợ cấp xã hội phải tăng lên bấy nhiêu. Có thể tỉ lệ người nghèo đói tăng lên 26%, gấp 3 lần tỉ lệ cũ nhưng số người được hưởng trợ cấp xã hội chỉ tăng thêm một chút. Theo ước tính của tôi thì số đối tượng này cũng tăng khoảng l5 - 20% nữa là cùng. Thông thường chúng ta chọn 5% trong số nghèo nhất để tính toán và số này thường đã bao gồm những người tàn tật, người già cô đơn... bởi họ thực sự là người nghèo nhất và đã được hưởng trợ cấp rồi. Theo chúng tôi, sau khi áp dụng chuẩn nghèo mới, ước tính số lượng đó không vượt qua 1 triệu người.

. Hiện nay, nhiều người đang hưởng trợ cấp xã hội rất khó khăn bởi giá cả leo thang và mức trợ cấp chung 65.000 đồng/người/tháng không còn phù hợp. Vậy mức trợ cấp có tăng theo chuẩn nghèo không?

- Chuẩn nghèo cũng là một cơ sở để xem xét điều chỉnh chế độ trợ cấp. Tuy nhiên, để điều chỉnh chuẩn nghèo và trợ cấp xã hội phải căn cứ vào 3 tiêu chí chính: Thứ nhất là mức sống dân cư. Thứ hai là tuất liệt sĩ, Bộ LĐ-TB-XH cũng tính toán để đảm bảo gia đình liệt sĩ có mức sống trên trung bình. Thứ 3 là tiền lương vì tiền lương tăng thì mức chi tiêu của dân cư cũng tăng nhiều.

Hiện tại, chúng tôi cũng xem xét tới phương án thứ 4 là phải dựa vào nhu cầu sống tối thiểu của người dân: nhu cầu ăn ở là bao nhiêu, nhu cầu cho lương thực và phi lương thực là bao nhiêu. Tất cả chi phí cho các nhu cầu này hiện đang tăng mạnh. Như vậy, đương nhiên mức trợ cấp xã hội phải thay đổi.

. Ông vẫn chưa nói rõ, cụ thể mức trợ cấp xã hội sẽ thay đổi như thế nào?

- Hiện nay, các tỉnh thành đang áp dụng mức trợ cấp ở cộng đồng là 65.000 đồng/người/tháng, các cơ sở xã hội là 140.000 - 160.000 đồng/người/tháng, đối với trẻ em dưới 18 tháng tuổi là 210.000 đồng/trẻ/tháng. Chuẩn nghèo hiện nay tăng gấp đôi thì chắc chắn trợ cấp phải tăng, nhưng nó gấp đôi hay hơn nữa thì chúng tôi đang phải bàn. Về mặt lý thì trợ cấp xã hội cũng phải tăng gấp đôi, khi đó có phải là 130.000 đồng hay không thì phải chờ đợi.

. Theo ông thì những người cực nghèo ấy sẽ phải chờ đợi trong bao lâu để nhận được trợ cấp mới?

- Chuẩn nghèo áp dụng cho 5 năm thì chúng ta sẽ thực hiện trong lộ trình 5 năm đó. Nếu bây giờ quyết định nâng trợ cấp thì không có nghĩa là mình nhân lên gấp đôi ngay mà sẽ đi từng bước. Tuy nhiên, không thể thực hiện theo kiểu mỗi năm tăng lên 20% bởi như vậy chỉ riêng việc ra quyết định rồi hướng dẫn thực hiện đã mất rất nhiều thời gian. Chúng tôi sẽ lựa chọn phương án thay đổi mức trợ cấp vào năm 2007. Tức là người dân sẽ thiệt vào năm 2006 nhưng lai có lợi vào năm 2007, 2008. Đến năm 2009 -2010 thì lại xem xét tăng theo chuẩn nghèo mới, mức sống mới. Về mặt giải quyết chính sách và quyền lợi cho các nhóm đối tượng thì không thể hi vọng trong một thời gian ngắn hay trong một năm mà phải có thời gian nhất định.

. Cách đây không lâu, Bộ LĐ-TB-XH trình Chính phủ Quyết định tăng mức trợ cấp xã hội từ 45.000 đồng/người/tháng lên 65.000 đồng/người/tháng mà nhiều tỉnh, thành đã kêu trời vì không lo nổi. Có tỉnh chỉ lo được mức bảo trợ 25.000 đồng/người/tháng. Như vậy, nếu tăng tới 130.000 đồng/người/tháng ông cho rằng có khả thi không? Làm cách nào để các tỉnh "lo" được mức trợ cấp này?

- Các địa phương phát biểu như vậy là không hiểu Luật ngân sách. Bởi vì khi các Bộ, ngành ban hành chính sách thì người ta phải biết túi tiền của mình có bao nhiêu.

Theo đánh giá của tôi thì số tiền trực tiếp chi cho đối tượng xã hội như các chính sách đã ban hành trong mấy năm vừa rồi mới chỉ chiếm có 15% tổng số tiền đảm bảo xã hội thôi. Thế thì không thể nói là hết tiền được. Vấn đề là địa phương đưa tiền này sử dụng vào mục đích khác hoặc thu không đủ chi... Ví dụ, đáng ra phải chi trong qúy này thì qúy sau mới thu được tiền ngân sách. Thế là nợ số tiền này, địa phương bức xúc đẩy qua đẩy lại chứ có thiếu tiền đâu. Về nguyên tắc là có luật cơ mà... Chứ còn thiếu tiền thì các Chủ tịch tỉnh phải kêu ra để Quốc hội phân bổ. Nhưng Chủ tịch UBND tỉnh có ông nào dám kêu đâu, chỉ có các cơ quan thực hiện chính sách là kêu thôi.

Về mức chi đảm bảo xã hội, như các năm trước, Chính phủ cân đối là 1.800 tỉ đồng với 600 tỉ tiền khám chữa bệnh cho người nghèo là 2.400 tỉ nhưng vẫn kết dư nhiều, làm sao mà nói là hết được. Cho nên tôi cho rằng việc tăng trợ cấp cho các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn là có thể thực hiện được .

. Xin cảm ơn ông!