Nên giảm, hoãn thuế thu nhập cho một số đối tượng
Giáo sư – tiến sĩ - luật sư Kevin Holmes, giảng viên Đại học Wellington là chuyên gia quốc tế tư vấn cho Chính phủ Việt Nam về xây dựng và triển khai Luật Thuế thu nhập cá nhân. Chiều 26-12, ông đã dành cho phóng viên Báo Người Lao Động cuộc phỏng vấn bên lề buổi tổng kết khóa đào tạo nghiệp vụ thuế tại TPHCM
Phóng viên: Ngành thuế Việt Nam đưa ra 2 phương án về thuế thu nhập cá nhân (TNCN): Một là hoãn thời điểm áp dụng Luật Thuế TNCN sáu tháng hoặc 1 năm. Hai là vẫn áp dụng Luật Thuế TNCN từ ngày 1-1-2009 và miễn thuế TNCN năm 2009 đối với thu nhập từ đầu tư vốn. Giữa 2 phương án này, theo ông phương án nào tốt hơn?
- Giáo sư – tiến sĩ – luật sư Kevin Holmes: Dẫu sao, 1 tuần nữa Luật Thuế TNCN sẽ có hiệu lực. Phần lớn các điều kiện đã đạt mức khả thi. Chỉ còn một vấn đề là các công ty kinh doanh chứng khoán, nhà đầu tư cần thêm thời gian để làm quen, tăng thêm hiểu biết về việc khấu trừ thuế khi chuyển nhượng. Quan điểm của tôi là cứ tiến hành Luật Thuế TNCN từ ngày 1-1-2009 nhưng có hoãn, giảm cho một số đối tượng. Trên thế giới, không có luật nào hoàn hảo ngay từ lần đầu tiên được ban hành mà phải qua thực tiễn để có những điều chỉnh, sửa chữa phù hợp. Luật Thuế TNCN tại Việt Nam cũng vậy. Cái khó của Việt Nam khi triển khai Luật Thuế TNCN là chưa thể tích hợp thông tin toàn diện nên ngành thuế không thể kiểm soát liệu đối tượng nộp thuế cư ngụ ở các tỉnh, thành khác nhau có đăng ký giảm trừ cho người phụ thuộc trùng nhau không.
Ông đánh giá ra sao về việc Việt Nam thu thuế TNCN từ chứng khoán?
- Ngay ở New Zealand, nhà nước không đánh thuế từ chuyển nhượng vốn và khá nhiều tranh cãi xung quanh quyết định này. Theo quan điểm của cá nhân tôi, nên đánh thuế công bằng cho mọi đối tượng, mọi khoản thu; nghĩa là sẽ đánh thuế TNCN đối với mọi khoản phát sinh thu nhập chịu thuế. So với các nước, thuế suất từ giao dịch chứng khoán của Việt Nam khá thấp. Ngay cả so sánh với tỉ lệ thuế suất áp dụng cho các khoản thu nhập chịu thuế khác, mức thuế suất này cũng thấp, chỉ 0,1%/lần giao dịch. Riêng quyết định thu thuế TNCN từ kinh doanh chứng khoán trong thời điểm hiện tại có phù hợp không, Quốc hội Việt Nam là cơ quan hiểu rõ bối cảnh kinh tế, xã hội đặc thù của Việt Nam và sẽ có câu trả lời xác đáng nhất.
Ở Việt Nam, có khá nhiều khoản thu nhập khó đánh thuế như thu nhập không thường xuyên của cá nhân, thu nhập từ giao dịch kinh doanh bằng tiền mặt... Ở nước ngoài có gặp khó khăn này không và cách xử lý như thế nào, thưa ông?
- Không chỉ ở Việt Nam mà ở tất cả các nước từ Âu sang Á, từ nước phát triển đến nước chưa phát triển, ngành thuế đều phải đối mặt với khoản thất thu từ những giao dịch nhỏ lẻ, không có hóa đơn chứng từ. Do giao dịch trực tiếp bằng tiền mặt, không thông qua ngân hàng và không có hóa đơn nên Nhà nước rất khó kiểm soát việc kê khai, tính toán thu nhập, mức thuế phải nộp... Để hạn chế tình trạng này, cần tăng cường các biện pháp thanh tra, giám sát chặt chẽ và áp dụng chế độ thuế khoán. Còn với thuế TNCN của ca sĩ, nghệ sĩ, nên chọn phương án thu thuế từ đơn vị, cá nhân trả tiền cho nghệ sĩ, ca sĩ biểu diễn thay vì thu từ cá nhân nghệ sĩ, ca sĩ đó.
Nhiều ý kiến cho rằng quy định người có thu nhập dưới 500.000 đồng/tháng mới được tính là người phụ thuộc là quá thấp. Ông có nghĩ như vậy?
- Khi làm việc với ban soạn thảo Luật Thuế TNCN, tôi không bình luận về ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc và giảm trừ gia cảnh. Tôi không sinh sống tại Việt Nam nên không biết chính xác giới hạn 500.000 đồng/tháng là thấp hay cao. Tuy nhiên, theo đánh giá chung của những người phương Tây khi đến Việt Nam thì 500.000 đồng/tháng là rất thấp.
Xin cảm ơn ông!