Nền tảng lợi ích

Mỹ hiện là bạn hàng và là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại VN. Đó là thực tế đầy ấn tượng của quan hệ hợp tác Việt - Mỹ sau tròn 15 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (12.7.1995 – 12.7.2010).

15 năm trước, khi Thủ tướng Võ Văn Kiệt và Tổng thống Bill Clinton từ thủ đô mỗi nước tuyên bố thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức, trao đổi thương mại Việt - Mỹ mới chỉ vỏn vẹn 450 triệu USD. Con số này đã vọt lên 15 tỉ USD vào năm 2009, gấp hơn 30 lần.

 
Càng ấn tượng hơn khi sự nhảy vọt của hợp tác kinh tế diễn ra trong bối cảnh hai nước trải qua một cuộc chiến dài với bao mất mát, đau thương, nhất là với nhân dân VN. Sự nghi kỵ từ quá khứ đau thương còn bao phủ, vương vấn trong suy nghĩ của không ít người Mỹ. Vào thời điểm hai nước thiết lập quan hệ bang giao chính thức, vẫn có nhiều người Mỹ đặt câu hỏi: “VN là một quốc gia hay một cuộc chiến tranh?”. 15 năm sau, câu trả lời đã quá rõ ràng: “VN là một quốc gia”.
 
Phải mất 20 năm sau khi kết thúc chiến tranh, VN và Mỹ mới lập quan hệ ngoại giao nhưng tư duy về VN của người Mỹ đã có sự thay đổi lớn sau đó 15 năm. Điều gì là then chốt dẫn tới sự thay đổi này dù 15 năm không phải là dài với mối quan hệ Việt - Mỹ?
 
Vào lúc thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức, bức thông điệp quan trọng “khép lại quá khứ, hướng tới tương lai” đã được đưa ra từ hai phía nhưng không dễ để nó đi vào thực tiễn. Song, lợi ích cùng sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau đã đưa VN và Mỹ xích lại gần nhau, góp phần tạo nên nền móng vững chãi cho sự phát triển quan hệ hợp tác song phương.
 
Hiểu biết lẫn nhau và lòng tin hình thành từ các cuộc tiếp xúc, thăm viếng chính trị cấp cao cùng các lợi ích thiết thực đã tác động tương hỗ, tạo động lực ngày càng mạnh hơn đưa quan hệ Việt - Mỹ tiến nhanh về phía trước. Ngày nay, khi mà trao đổi thương mại đã vượt con số 15 tỉ USD mỗi năm, không còn một ai ở Mỹ đặt câu hỏi kiểu như: “VN là một quốc gia hay một cuộc chiến tranh?”. Hợp tác Việt - Mỹ còn mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác như văn hóa, giáo dục, an ninh, quốc phòng... Từ nhu cầu song phương, một cơ chế đối thoại chiến lược về chính trị - an ninh - quốc phòng giữa hai nước đã hình thành và đi vào hoạt động.
 
Lợi ích và lòng tin đưa quan hệ Việt - Mỹ từ xuất phát điểm còn không ít hoài nghi phát triển thành mối quan hệ đối tác, hợp tác nhiều mặt ngày hôm nay.