Nhân lực CNTT: Cung không đáp ứng cầu

Mục tiêu của Bộ GD-ĐT, đến năm 2015, đào tạo CNTT, điện tử, viễn thông ở bậc ĐH đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN; 50% sinh viên CNTT tốt nghiệp ở các trường ĐH có đủ khả năng chuyên môn và ngoại ngữ để có thể tham gia thị trường lao động quốc tế và 100% học sinh THPT, THCS và 50% học sinh tiểu học được học tin học.

Theo khảo sát của Ngân hàng Thế giới, khoảng 60% lao động trẻ tốt nghiệp từ các trường dạy nghề và trường CĐ về CNTT cần được đào tạo lại ngay sau khi được tuyển dụng

Nguồn nhân lực công nghệ thông tin (CNTT) được xem là một trong những vấn đề nóng bỏng hiện nay. Tuy nhiên, chất lượng đào tạo nguồn nhân lực CNTT vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của các đơn vị sử dụng”. Đó là trăn trở của Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân tại hội thảo quốc gia đào tạo nguồn nhân lực CNTT - truyền thông theo nhu cầu xã hội, do Bộ GD-ĐT và Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức trong sáng 10-1, tại Đà Nẵng, với sự tham dự của hơn 200 lãnh đạo các bộ, ngành, DN, các trường ĐH, CĐ trên toàn quốc.

Đội ngũ giảng dạy vừa thiếu vừa yếu

Theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bành Tiến Long, trong lúc nền kinh tế đang thiếu trầm trọng nhân lực CNTT thì hằng năm có hàng ngàn sinh viên tốt nghiệp không có khả năng tìm kiếm việc làm đúng nhu cầu của doanh nghiệp hoặc phải đào tạo lại, gây lãng phí lớn cho người học, gia đình và toàn xã hội.

Theo khảo sát, đánh giá của Ngân hàng Thế giới, khoảng 60% lao động trẻ tốt nghiệp từ các trường dạy nghề và trường CĐ về CNTT cần được đào tạo lại ngay sau khi được tuyển dụng.

Ở một số DN phần mềm, khoảng 80%-90% sinh viên tốt nghiệp vừa được tuyển dụng phải đào tạo thêm ít nhất một năm mới có thể làm việc.

Công ty Thiết kế Renesas VN có nhu cầu tuyển 500 kỹ sư cho giai đoạn đầu, nhưng 2 năm chỉ tuyển được 60 người trong tổng số 1.000 người có đơn xin tuyển.

Intel Products Company dự định tuyển 4.000 lao động, nhưng kết quả kiểm tra 1.965 sinh viên năm cuối, chỉ có 320 sinh viên làm đạt kết quả trung bình...

Nguyên nhân cơ bản được đưa ta tại hội thảo là do chương trình đào tạo CNTT hiện nay chưa theo kịp nhu cầu phát triển và còn tồn tại những khoảng trống khác biệt giữa cung- cầu, phương pháp giảng dạy không hiệu quả, nặng về thuyết trình, đọc chép, quá nhấn mạnh theo kiểu ghi nhớ thuộc lòng, sinh viên thụ động.

Ngoài ra, đội ngũ giảng viên, giáo viên vừa thiếu về số lượng và yếu về năng lực nghề nghiệp, kỹ năng thực hành, thiếu kiến thức cơ bản về phương pháp giảng dạy.

Khung chương trình đào tạo CNTT thiếu chuẩn

Theo PGS-TS Nguyễn Hồng Anh và TS Võ Trung Hùng (ĐH Đà Nẵng), việc triển khai các cơ chế, chính sách trong đào tạo nguồn nhân lực CNTT cũng chưa theo kịp so với yêu cầu của sự phát triển, như thiếu chuẩn về khung chương trình đào tạo CNTT. Chẳng hạn có rất nhiều đơn vị tham gia đào tạo nguồn nhân lực CNTT nhưng không theo một tiêu chuẩn nào cả. Điều này dẫn đến tình trạng trắng đen lẫn lộn và bằng cấp không được công nhận.

Ví dụ, Đề án 112 bỏ ra một nguồn kinh phí rất lớn để đào tạo cán bộ tin học cho các cơ quan Nhà nước (về cơ bản phải đạt trình độ A, B hoặc C tin học) nhưng thực sự người học không đáp ứng được nhu cầu công việc và cũng không ai có thể xác định thực sự họ đạt được trình độ nào.

Vì vậy, để thống nhất về nội dung chương trình, quy trình đào tạo và cách đánh giá chất lượng đào tạo trong lĩnh vực CNTT, Việt Nam cần nhanh chóng chọn lựa và triển khai đào tạo dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế.

Thầy giáo Trần Quang Anh và Nguyễn Xuân Thắng (Trường ĐH Hà Nội) cho rằng việc quy hoạch phát triển nguồn nhân lực CNTT Việt Nam đến năm 2020 là phải đào tạo chính quy ngành CNTT bằng tiếng Anh để đáp ứng nhu cầu xã hội.

Ông Vũ Duy Lợi (Trung tâm CNTT, Văn phòng Trung ương Đảng) cũng nhấn mạnh: Chúng ta khuyến khích xã hội hóa giáo dục, đào tạo, nhưng không đồng nghĩa với việc khuyến khích thành lập quá nhiều các trường ĐH và cơ sở đào tạo tương đương đại học CNTT.

 Tình trạng “phổ cập” giáo dục ĐH hiện nay dẫn đến địa phương nào cũng xin thành lập trường ĐH; nhiều bộ, ngành xin thành lập ĐH của ngành mình; các trường CĐ được nâng cấp thành ĐH... nhưng chất lượng đào tạo kém, đội ngũ giáo viên không đáp ứng đang là điều báo động.

Cung cấp 250.000 lao động CNTT

Thứ trưởng Bành Tiến Long cho rằng để đào nguồn lực CNTT-truyền thông đáp ứng nhu cầu xã hội, ngoài việc kết hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, các trường thì cần phải có các giải pháp hiệu quả trong giáo dục, như nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên đào tạo CNTT-truyền thông; mở rộng quy mô, hình thức đào tạo; đổi mới nội dung, phương pháp và quy trình đạo tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực CNTT; đẩy mạnh dạy tin học và ứng dụng CNTT trong trường phổ thông; xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực CNTT... Dự kiến, từ nay đến năm 2015, cung cấp cho doanh nghiệp 250.000 lao động chuyên môn về CNTT, điện tử, viễn thông.

Kết thúc hội thảo, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh: Nhanh chóng xây dựng phát triển hệ thống mạng trong cả nước để phục vụ cho đào tạo CNTT. Từ nay đến cuối năm 2008, tất cả các trường phải kết nối Internet.