Nỗ lực giải quyết theo tinh thần hòa giải, hòa hợp
Mâu thuẫn do pháp môn tu khác nhau và sự tranh chấp về tài chính, tài sản
Ông Nguyễn Thanh Xuân cho biết hiện có hơn 400 người VN đang theo pháp môn thiền hiện đại của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, chủ yếu tập trung nhiều ở tỉnh Lâm Đồng. Dưới sự bảo lãnh của Thượng tọa Thích Đức Nghi, Viện chủ tu viện Bát Nhã (thị xã Bảo Lộc- Lâm Đồng), họ được phép tu tập tại tu viện theo những khóa ngắn hạn và theo mùa.
Tuy nhiên, mâu thuẫn đã xảy ra giữa những người theo pháp môn Làng Mai và những người tu tập tại tu viện Bát Nhã. Theo ông Xuân, qua tìm hiểu, nguyên nhân dẫn đến các vụ xô xát đầu tiên là do pháp môn tu khác nhau giữa hai cách tu của Bát Nhã và Làng Mai.
Một bên tu theo lối truyền thống và một bên tu theo lối cộng tu. Tiếp đó, những người tu theo pháp môn Làng Mai không tuân theo quy định của Giáo hội Phật giáo (GHPG) VN mà cụ thể là Hiến chương của GHPG VN.
Những người tu theo pháp môn Làng Mai đa số dưới 18 tuổi và chưa bảo đảm đủ những yêu cầu của GHPG VN. Làng Mai đã can thiệp vào công việc nội bộ của GHPG VN bằng việc bổ nhiệm một vị vào vị trí phó chủ viện tu viện Bát Nhã, tấn phong giáo phẩm cho một vị từ thượng tọa lên hòa thượng mà không có ý kiến của viện chủ tu viện Bát Nhã và GHPG VN.
Cuối cùng là sự tranh chấp về tài chính, tài sản giữa hai bên. Ngoài ra, những người tu theo pháp môn Làng Mai có những vi phạm như việc không khai tạm vắng, tạm trú, không kê khai sinh hoạt tôn giáo đối với chính quyền sở tại. Xô xát đã xảy ra, ngày 28-9-2009, 194 người tu theo pháp môn Làng Mai tại tu viện Bát Nhã đã rời khỏi tu viện đến ở tạm tại chùa Phước Huệ (thị xã Bảo Lộc, Lâm Đồng).
Một số người khác đã trở về chùa ở địa phương hoặc về nơi tu hành trước đây. Đến ngày 30-12-2009, số người tu theo pháp môn Làng Mai cũng tự rời khỏi chùa Phước Huệ.
Chia sẻ với báo giới về quan điểm của chính quyền sở tại, ông Nguyễn Văn Đông, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, phát biểu đây là mâu thuẫn nội bộ giữa tăng ni và phật tử thuộc tu viện Bát Nhã và số người tu theo pháp môn Làng Mai tại tu viện Bát Nhã, chính quyền địa phương không can thiệp mà để GHPG VN cùng Ban Trị sự Phật giáo địa phương giải quyết.
Ông Nguyễn Thanh Xuân khẳng định Ban Tôn giáo Chính phủ, Bộ Ngoại giao cũng đã liên hệ với những người lãnh đạo Làng Mai mà cụ thể là Thiền sư Thích Nhất Hạnh để tổ chức đối thoại, tìm hướng giải quyết, tránh những tình huống xấu có thể xảy ra.
Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Thanh Sơn, Chủ nhiệm Ủy ban Người VN ở nước ngoài, cũng đã chủ động thông tin với Làng Mai trước một tháng về chuyến công du của mình ở một số nước Tây Âu, trong đó có Pháp và ngỏ ý được gặp Thiền sư Thích Nhất Hạnh để bàn giải quyết vụ việc. Song, Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã từ chối không gặp với lý do đã có chương trình sang Mỹ hoạt động tôn giáo.
Ông Xuân cho biết GHPG VN chấp thuận nhiều phương pháp tu tập khác nhau. GHPG VN đã thừa nhận pháp môn Làng Mai và cách tu tập của họ từ năm 2006. Nhưng muốn tu hành thế nào cũng phải theo các quy định của GHPG VN và tuân thủ pháp luật VN hiện hành, ông Xuân nhấn mạnh.