Phải hồi tố trách nhiệm của bộ trưởng

Ngày 25-11, 5 vị bộ trưởng các bộ KH-ĐT, Công nghiệp, TN-MT, Y tế và GTVT đã trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội chung quanh các vấn đề nóng bỏng nhất mà cử tri quan tâm

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Tôi chỉ là người giải quyết hậu quả!

Người mở đầu ngày thứ hai phiên chất vấn là Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Võ Hồng Phúc. Có 4 vấn đề được các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đặt ra, đó là chất lượng tăng trưởng kinh tế năm 2005 không hơn gì năm 2004, vậy giải pháp nào để khắc phục; vì sao bố trí vốn đầu tư dàn trải; tình hình giải ngân vốn ODA, yếu kém trong quy hoạch... và “nóng” nhất là tranh luận xung quanh vụ Nguyễn Đức Chi. Trong 21 trang trả lời chất vấn, Bộ trưởng Võ Hồng Phúc dành hết 12 trang để trình bày chi tiết về quá trình thẩm định, cấp giấy phép đầu tư; tình hình thực hiện dự án; các vấn đề phát sinh và xử lý của Bộ KH-ĐT. Ngay từ những dòng đầu tiên, ông Phúc đã khẳng định “Bộ KH-ĐT không chịu trách nhiệm về những hành vi lừa đảo của Nguyễn Đức Chi” và dành nhiều thời gian giải thích về quá trình xử lý giải quyết vụ việc này. “Đau nhất của chúng ta là 2 công ty bị lừa đều là của Nhà nước!” - ông Phúc bày tỏ cảm xúc. ĐB Đỗ Trọng ngoạn (Bắc Giang) hỏi luôn: “Các công ty Nhà nước bị lừa thì bộ trưởng là tư lệnh, vậy bộ trưởng có bị lừa không?”. Ông Phúc cả quyết: “Tôi khẳng định rằng tôi không bị lừa, bởi tháng 9-2002 tôi mới về phụ trách, vụ này xảy ra trước đó!”. ĐB Nguyễn Văn Nhượng (Quảng Bình) đề nghị cho biết vào cuối năm 2000, năng lực tài chính của các công ty mà Nguyễn Đức Chi đại diện, thực chất là bao nhiêu? Điều quan trọng nữa là chủ đầu tư không có báo cáo tài chính được kiểm toán trong 2 năm hoạt động gần nhất, nhưng cuối năm 2000 bộ vẫn trình với các cơ quan liên quan, đặc biệt là Chính phủ để xác nhận việc đầu tư và cấp dự án. “Như vậy, nói Bộ KH-ĐT không chịu trách nhiệm gì về vụ lừa đảo của Nguyễn Đức Chi liệu có đúng không?” - ông Nhượng đặt câu hỏi. Bộ trưởng Võ Hồng Phúc thừa nhận “khoản này luật có hơi hở”, mà trong báo cáo giải trình Bộ KH-ĐT có nhận thiếu sót. Thứ nhất, việc xác định dự án này thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện, để từ đó kiến nghị điều kiện ràng buộc không cho chuyển nhượng vốn, tại thời điểm trình Thủ tướng (tháng 2-2000) là phù hợp với quy định tại Nghị định 10/1998/NĐ-CP. Song tại thời điểm trình Thủ tướng báo cáo thẩm định dự án (tháng 10-2000) lại không phù hợp do Nghị định 24/2000/NĐ-CP thay thế Nghị định 10/1998/NĐ-CP đã có hiệu lực thi hành từ ngày 1-8-2000. Đề xuất ràng buộc nêu trên là không phù hợp và trái với quy định tại Điều 34 Luật Đầu tư nước ngoài. Thứ hai, việc xác định năng lực tài chính của chủ đầu tư phải được thực hiện thông qua xem xét báo cáo tài chính 2 năm gần nhất đã được kiểm toán nhưng bộ chỉ xem xét năng lực tài chính của chủ đầu tư trên xác nhận của ngân hàng về số dư tài khoản là chưa đủ và chưa phù hợp!

Bộ trưởng Hoàng Trung Hải: Nhận khuyết điểm vụ điện kế điện tử

ĐB Lương Thị Hoa (Thanh Hóa) hỏi: “Bộ trưởng nói rằng trước khi vụ điện kế điện tử ở TPHCM được đưa ra công luận đã có nhiều đoàn thanh tra, kiểm tra, nhưng không phát hiện ra vụ việc. Vậy do năng lực của đội ngũ thanh tra bộ còn yếu kém hay do có tiêu cực?”. “Các đoàn kiểm tra, thanh tra nhiều nội dung nhưng lại không có nội dung kiểm tra, thanh tra công tác đấu thầu, nên không phát hiện!” - ông Hải đáp.

Về trách nhiệm xung quanh vụ này, ông Hải cho rằng trước hết thuộc về lãnh đạo Công ty Điện lực TPHCM. Nhưng Tổng Công ty Điện lực VN cũng có trách nhiệm khi chưa thực hiện đầy đủ phạm vi quyền hạn và trách nhiệm của mình để xảy ra tình trạng vi phạm pháp luật nêu trên.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng, lãnh đạo Tổng Công ty điện lực VN cũng đang phải kiểm điểm. Ông Hải thừa nhận: “Với trách nhiệm là bộ trưởng quản lý ngành, tôi xin nhận khuyết điểm”.

Tham nhũng trên lĩnh vực đất đai: Trầm trọng nhất

“Ôi, tại sao tham nhũng đất đai nhiều thế!” - ĐB Đỗ Trọng Ngoạn (Bắc Giang) đã dùng ngay lời than thở của Bộ trưởng TN- MT Mai Ái Trực trong cuộc tiếp xúc với cử tri để làm “đề dẫn” đưa ra một loạt chất vấn đối với bộ trưởng, như yêu cầu cắt nghĩa “nhiều” là thế nào, có thống kê được không... Bộ trưởng Mai Ái Trực thẳng thắn thừa nhận đất đai là 1 trong 3 lĩnh vực tham nhũng trầm trọng nhất ở VN cùng với đầu tư xây dựng cơ bản và sử dụng vốn ngân sách. Không thể thống kê thực trạng tham nhũng đất đai trên cả nước, Bộ trưởng Mai Ai Trực đã trả lời khá chi tiết về vụ tham nhũng đất đai điển hình ở lòng hồ thủy điện Trị An khi phát hiện tổng cộng 313 trường hợp “xơi” đất lòng hồ chỉ ở 2 huyện Định Quán và Vĩnh Cửu (Đồng Nai), song đến hiện nay mới ra quyết định thu hồi có... 47 trường hợp. “Qua vụ lòng hồ Trị An cho thấy công tác quản lý đất đai của chúng ta kém”-Bộ trưởng Mai Ái Trực thừa nhận và khẳng khái: “Đất đai chỗ nào quản lý kém thì Bộ TN-MT chịu trách nhiệm hết, không đổ cho ai cả”. Ông Mai Ái Trực cho biết với chức năng của mình Bộ TN-MT đã đề xuất trong Luật Đất đai xác định rõ chủ sử dụng để dứt khoát chịu trách nhiệm: “Để thất thoát đất đai thì phải quy giá trị bằng tiền để bồi thường!”.

Sau khi nêu quan điểm không thể chấp nhận nguyên tắc phổ biến lâu nay là “làm sai thì sửa, biến cả xã hội thành một bãi thử nghiệm mà không ai chịu trách nhiệm”- ĐB Dương Trung Quốc đặt vấn đề: Phải đưa ra nguyên lý hồi tố để những người đã nghiêm chỉnh chấp hành quy định trước đây về chính sách tái định cư và đền bù thu hồi đất khỏi rơi vào cảnh trớ trêu “thật thà, gương mẫu thì thua thiệt”. Đáp lại, Bộ trưởng Mai Ái Trực chỉ biết chia sẻ với ĐB Dương Trung Quốc còn không thể làm gì hơn, bởi luật hiện nay nguyên tắc không hồi tố. Phó Chủ tịch QH Trương Quang Được đồng tình với bộ trưởng song nhấn mạnh: Pháp luật không hồi tố nhưng trách nhiệm thì phải hồi tố.

Hai lời cảnh báo cho Bộ Y tế

“Sau khi có pháp lệnh, tình hình vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) vẫn chưa có chuyển biến. Trách nhiệm của Bộ Y tế đến đâu?”. ĐB Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) chất vấn Bộ trưởng Bộ Y tế Trần Thị Trung Chiến. Bà Chiến trả lời: Bộ đã có các văn bản hướng dẫn, đã tổ chức các đoàn kiểm tra, giám sát cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm, thức ăn đường phố để bảo đảm sức khỏe cho dân. ĐB Thuyết không hài lòng: “Có kiểm tra nhưng hiệu quả như thế nào chưa rõ. Mất VSATTP là vấn đề nghiêm trọng hơn làng ung thư Thạch Sơn, ảnh hưởng đến cả giống nòi. Nếu không giải quyết được chắc chắn không chỉ có một làng Thạch Sơn”- ĐB Thuyết cảnh báo.

Về trách nhiệm của mình, bà Chiến nói: “Trách nhiệm quản lý là tôi xây dựng tiêu chí và kiểm tra dây chuyền sản xuất thực phẩm. Còn thực thi thế nào là trách nhiệm của cơ sở chứ bộ trưởng không kiểm tra hết được”. ĐB Thuyết gay gắt: “Không ai yêu cầu bộ trưởng phải đi kiểm tra VSATTP tất cả các chợ, nhưng bộ trưởng phải chỉ đạo hệ thống thanh tra y tế làm việc này. Có thể làm ngay chưa được nhưng tôi muốn cảnh báo bộ trưởng rằng vấn đề chưa hề được chấn chỉnh”- ĐB Thuyết đưa ra lời cảnh báo thứ hai.

Giao thông có vấn đề do “tầm nhìn” hạn chế

ĐB Trần Luân Kim mở đầu chất vấn Bộ trưởng Bộ GTVT Đào Đình Bình bằng câu hỏi: Vì sao đường sá vừa nâng cấp đã hỏng, vừa xây xong đã chật. Ngay cả những con đường có vốn đầu tư lớn cũng không hiện đại vì không có mỹ thuật. Ông Bình thừa nhận đúng là có tình trạng đường vừa xây xong, chất lượng đã “có vấn đề”. Bộ GTVT đã yêu cầu các nhà thầu phải bỏ tiền ra sửa. Còn đường mới làm đã chật là do thiếu vốn, nhưng cái chính là do thiếu tầm nhìn.

Bị chất vấn về tình trạng thua lỗ của các doanh nghiệp ngành GTVT, Bộ trưởng Đào Đình Bình nói đã làm hết trách nhiệm là không để các doanh nghiệp này suy sụp. Trong 3 năm (2005 - 2008) sẽ chấn chỉnh xong.