Phân cấp và trách nhiệm
Nghị trường từng nóng với tình trạng “loạn” sân golf nay lại nóng lên vì chuyện cho nước ngoài thuê đất trồng rừng. Hàng loạt chất vấn về trách nhiệm, từ Chính phủ tới địa phương, đã được đặt ra.
Song câu trả lời không dễ nếu nhìn từ góc độ luật pháp. Để tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư kinh doanh, nhiều chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh cho địa phương đã được thể chế hóa bằng luật pháp và chính sách. Theo như Bộ trưởng NN-PTNT Cao Đức Phát: Các địa phương đã làm đúng luật trong việc cấp phép cho nước ngoài thuê đất trồng rừng.
Thế nhưng nếu nhìn ở góc độ khác cũng lại thấy một thực tiễn đáng lo ngại. Đó là chuyện các địa phương không sai khi cấp phép xây dựng sân golf bởi phù hợp với việc họ đã được phân cấp, phân quyền. Nhưng sau khi dư luận và Quốc hội lên tiếng về thực trạng “loạn” sân golf, cơ quan hữu trách của Chính phủ bắt tay vào rà soát và đã quyết định sẽ cắt bỏ 51 sân golf, trả lại cho nông nghiệp hàng ngàn hecta đất canh tác. Chính quyền địa phương không sai về luật nhưng vẫn còn đó câu hỏi về trách nhiệm. Trách nhiệm của quan chức ra quyết định không chỉ phải chiếu theo luật pháp để hành sự mà còn phải bảo đảm lợi ích nhiều mặt của địa phương và đất nước, của hôm nay và mai sau.
Lên tiếng trên nghị trường, đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc đặt vấn đề: “Khi ký cho nước ngoài thuê đất trồng rừng sao chỉ vận dụng những kẽ hở mà không đề cập ý thức chính trị, an ninh, quốc phòng”. Bởi theo nhà sử học này, cán bộ từ trung tới cao cấp đều phải trải qua khóa học về quốc phòng toàn dân để không chỉ trang bị về kiến thức mà quan trọng hơn là ý thức với chủ quyền lãnh thổ, an ninh quốc gia.
Phân cấp, phân quyền là một quyết sách đúng đắn và cần thiết. Nó bảo đảm cho Trung ương tập trung vào điều hành và quản lý tốt hơn về vĩ mô; địa phương hành động, xử lý nhanh nhạy hơn với thực tiễn cuộc sống. Mặt thuận của quyết sách này sẽ được phát huy đối đa nếu cấp được phân cấp, phân quyền không chỉ thực thi đúng luật pháp, chức trách nhiệm vụ được giao mà còn đầy trách nhiệm với lợi ích đất nước và người dân.
Rõ ràng phân cấp, phân quyền bên cạnh mặt tích cực cũng đã xuất hiện những mặt tiêu cực. Trao quyền, nâng trách nhiệm của địa phương song cần đi kèm với đó là quy định chặt chẽ và chế tài trách nhiệm rõ ràng.