Phiên tòa bắt đầu với phần tranh tụng

Vào lúc 22 giờ ngày 18-6 (giờ VN), phiên tòa phúc thẩm vụ kiện các công ty hóa chất Mỹ của nạn nhân chất độc da cam VN đã diễn ra tại bang New York, Mỹ. Trước cổng Tòa án Liên bang tại số 517 E, đại lộ Wisconsin, Milwaukee, rất nhiều cựu chiến binh (CCB) và công dân Mỹ đã tập trung cầu nguyện, ủng hộ cho nạn nhân chất độc da cam VN. Sự kiện này cũng diễn ra ở nhiều nước khác trên thế giới, do Hội CCB vì hòa bình, Hội CCB chống chiến tranh VN, Tổ chức Hành động vì hòa bình Wisconsin, Đoàn Luật sư Milwaukee tổ chức.

Ba chánh án được lựa chọn để nghe phiên tranh tụng là thẩm phán Roger J. Milner, Robert D. Sack và Peter W. Hall của Tòa phúc thẩm Liên bang Mỹ. Các luật sư cho nguyên đơn VN có 45 phút để trình bày trước tòa, sau đó trả lời câu hỏi của quan tòa, trước khi đến phần trình bày của luật sư bên bị đơn - đại diện 37 công ty hóa chất Mỹ.

Tại phiên tòa, cử tọa còn được nghe các CCB Mỹ, những người cũng kiện các công ty hóa chất, trình bày về những hậu quả mà chất độc da cam đã gây ra cho họ. Phán quyết của tòa án sẽ được công bố trong ngày hôm nay, 19-6.

Chiều cùng ngày, ông Nguyễn Minh Nghi, Trưởng Ban Đối ngoại Hội Nạn nhân chất độc da cam/

dioxin VN (VAVA), cho biết ngoài việc chuẩn bị sẵn sàng các bằng chứng để đưa ra tại phiên tranh tụng, đoàn nạn nhân chất độc da cam VN đã có nhiều hoạt động sôi nổi, như công chiếu bộ phim Bóng ma cuối cùng của chiến tranh, gặp gỡ hai nghị sĩ Mỹ, gặp cựu lãnh đạo Phong trào Biểu tình chống chiến tranh VN và Chủ tịch Hội CCB vì hòa bình Mỹ... Ông Nghi đánh giá, các hoạt động của đoàn lần này sôi nổi hơn lần trước. Bà Nguyễn Thị Hồng phải ngồi xe lăn trong suốt chuyến đi, vết thương từ ca phẫu thuật ung thư vẫn tiếp tục rỉ máu, song tinh thần cả đoàn rất phấn chấn.

Trước đó, trả lời phỏng vấn trên đài BBC về phiên tòa phúc thẩm vụ kiện chất độc da cam của các nạn nhân VN, ông Chuck Hagel, thượng nghị sĩ Mỹ thuộc Đảng Cộng hòa, nhấn mạnh: Hậu quả của chất độc da cam ở VN là vấn đề đã kéo dài quá lâu và cần được chú ý. “Chúng tôi hy vọng và ủng hộ một giải pháp mà theo đó, các nạn nhân chịu ảnh hưởng và bị bệnh tật bởi chất độc da cam cần được nhận những đền bù xứng đáng” - ông nói. Là CCB Mỹ trong chiến tranh VN, thượng nghị sĩ Chuck Hagel hiểu và chia sẻ những tác hại mà chất độc này gây ra. Ông cho rằng Chính phủ Mỹ cần cử nhiều nhóm làm việc sang VN để giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam tại đây.

Trong khi đó, trả lời phóng viên TTXVN tại New York, bà Jean Carey Bond, người sáng lập Đại hội Những người da đen cấp tiến (BRC), cho rằng việc sử dụng chất độc da cam gây hại cho đất đai và con người VN, không chỉ trong chiến tranh mà kéo dài qua nhiều thế hệ, cần phải quy là tội ác chống nhân loại. Các công ty hóa chất Mỹ phải bồi thường hàng tỉ USD cho VN vì tội ác này. BRC hoàn toàn ủng hộ trong cuộc chiến đòi công lý này.

Bạn bè từ 57 quốc gia Đồng ca vì công lý

Tính đến 18 giờ chiều 18-6, đã có 531.851 người Đồng ca vì công lý

Dù thời gian Đồng ca vì công lý ấn định chỉ từ 15 giờ đến 16 giờ ngày 17-6, nhưng số người tham gia chương trình vẫn không ngừng tăng. Tính đến 18 giờ chiều 18-6, số chữ ký ủng hộ đoàn nạn nhân chất độc da cam VN đã lên đến 531.851 người.

Ngoài đồng bào người Việt đang sinh sống khắp nơi trên thế giới, bản đồng ca này đã có thêm phần “hòa âm” của bạn bè quốc tế từ 57 quốc gia khác nhau. Trong đó, rất nhiều thành viên tham gia chương trình đã tình nguyện chuyển ngữ nội dung website www.dongcavicongly.com ra ngôn ngữ của quốc gia mà họ đang sinh sống, gởi về chương trình. Những bàn tay nhiệt tình ấy đã giúp giao diện trang web chỉ sau một ngày đã có phiên bản của 4 ngôn ngữ Việt, Anh, Hoa và Nga.

Cảm động nhất vẫn là sự cố gắng hết mình của đội ngũ 35 ca sĩ từ Bắc chí Nam trong việc thu âm các phiên bản của ca khúc Vì đâu em chết. Từ những nơi khá xa, các ca sĩ Cindy Thái Tài, Quang Hà,... đã gác việc, chạy về TPHCM để tham dự dàn đồng ca. Ca sĩ Thái Triệu Luân đang cấp cứu tại bệnh viện, nghe tin liền trốn ra ngoài thu âm giúp chương trình khi trên tay vẫn còn nguyên bông băng. Cảm động nhất là trường hợp nhóm 5 Dòng Kẻ. Hai thành viên của nhóm bị tai nạn vẫn chưa đi lại được, nhưng với sự giúp đỡ của hai thành viên còn lại, họ cũng đã đến tham dự chương trình. Quý Yên

Tôi vẫn còn bị ám ảnh...

Trong thời gian ở VN, tôi đã đến nơi mà ba tôi đã từng đi lính, Củ Chi và Tây Ninh. Những vùng cách TPHCM không xa này cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi các loại hóa chất độc hại mà Mỹ đã rải xuống. Tôi cũng đã thăm Bảo tàng Chứng tích chiến tranh để thấy được một phần cuộc chiến của Mỹ tại VN. Những hậu quả của chất độc da cam chiếm phần lớn trong phòng trưng bày, gồm các số liệu, bản đồ và cả những bức ảnh hài nhi quái thai, con của những nạn nhân đã bị nhiễm thứ hóa chất ấy. Hàng năm sau chuyến đi, tôi vẫn còn bị ám ảnh bởi những tấm hình đó. Cũng là một nạn nhân, ba tôi đã qua đời năm ngoái, sau nhiều năm vật lộn với căn bệnh ung thư phế quản mà các bác sĩ cho biết nguyên nhân do chất độc da cam.

Tòa án Liên bang Mỹ đang xử phúc thẩm vụ kiện các công ty hóa chất Mỹ của nạn nhân VN. Hy vọng sau 40 năm, những nạn nhân này cuối cùng cũng khiến tòa án phải thừa nhận chất độc da cam đã làm hại cuộc sống hàng ngàn người Mỹ và VN...

(Cô Danielle Trussoni, con gái một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại VN, đến VN vào năm 1999)

K. Vân lược dịch