Sẽ thay thực thanh thực chi bằng thẻ BHYT?

Đây là nội dung trong dự án Luật BHYT sẽ trình QH cuối năm 2007. Theo bà Nguyễn Thị Hoài Thu, Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của QH, áp dụng cơ chế này sẽ thuận tiện hơn cho 10 triệu trẻ em dưới 6 tuổi của cả nước hiện nay

Thông tin trên đây được bà Nguyễn Thị Xuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết trong buổi báo cáo Ủy ban Thường vụ QH kết quả giám sát thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế (BHYT) do Ủy ban Các vấn đề xã hội thực hiện vào chiều 17-4.

Quyền lợi bệnh nhi vẫn bảo đảm

Theo bà Nguyễn Thị Xuyên, khi xây dựng Luật BHYT, trẻ em dưới 6 tuổi sẽ thuộc đối tượng BHYT bắt buộc thay vì miễn phí theo cơ chế thực thanh thực chi như hiện nay. Các đối tượng khác như học sinh, sinh viên dự kiến cũng sẽ đưa vào diện BHYT bắt buộc. Ủy ban Các vấn đề xã hội lưu ý, khi xây dựng luật này cần xác định nguyên tắc kiểm soát BHYT qua cơ chế cùng chi trả (chỉ miễn cho một số đối tượng), cơ chế khoán quỹ khám chữa bệnh (KCB) ngoại trú, nội trú; lưu ý mức phí BHYT cho phù hợp, kể cả phí BHYT người nghèo, trẻ em, BHYT tự nguyện. Tất cả nguồn hỗ trợ từ ngân sách để KCB cho một số đối tượng đều phải thực hiện bằng hình thức BHYT.

“Quan điểm xuyên suốt từ trước đến nay của tôi là KCB cho trẻ em dưới 6 tuổi thông qua BHYT”- bà Hoài Thu khẳng định. Việc KCB bằng BHYT sẽ thuận tiện hơn cho bệnh nhi và gia đình, quyền lợi của các cháu vẫn bảo đảm. Chẳng hạn, trường hợp bệnh nhi phải chuyển viện thì việc chuyển trả BHYT dễ dàng hơn. Hiện nay việc miễn phí KCB cho trẻ em dưới 6 tuổi thực hiện theo cơ chế thực thanh thực chi đang được thu -chi theo từng địa phương, trường hợp BHYT không chi thì gia đình bị thiệt thòi hơn.

Người nghèo “bao cấp” người giàu

Do chưa có định hướng rõ ràng về BHYT, cơ chế quản lý và chi trả BHYT chưa nhất quán nên có lúc đưa ra các quy định điều kiện chi trả BHYT quá chặt dẫn đến kết dư gần 2.000 tỉ đồng sau 12 năm thực hiện; có lúc lại quá lỏng lẻo khiến chỉ trong 2 năm 2005-2006, quỹ BHYT đã bội chi gần 1.920 tỉ đồng. “Do vậy, cần sớm ban hành Luật BHYT để có hành lang pháp lý và định hướng rõ vấn đề này” - bà Nguyễn Thị Hoài Thu đề nghị. Dự kiến, dự án Luật BHYT sẽ trình QH cuối năm 2007 này.

Bà Hoài Thu phân tích, trước 1995, quỹ BHYT được quản lý theo tỉnh, do đó rất được địa phương quan tâm chỉ đạo thực hiện và quản lý quỹ. Tuy nhiên, từ khi quỹ BHYT chuyển về quản lý tập trung ở Trung ương thì một số cấp ủy địa phương chưa quan tâm đúng mức tới BHYT. Thậm chí, một số tỉnh đưa ra các quyết sách không ủng hộ mở rộng BHYT vì tiền nộp BHYT là của người dân địa phương nhưng quản lý chi tiêu thế nào thì địa phương không biết, khi quỹ kết dư thì lại bị chuyển đi nơi khác. Đặc biệt, những tỉnh có điều kiện kinh tế nghèo, chưa có đủ trang thiết bị y tế hiện đại nên chi phí KCB ít và thường là kết dư quỹ BHYT lớn nhưng không được sử dụng cho nhân dân địa phương. Chẳng hạn, trong khi quỹ BHYT ở TPHCM thâm hụt 118 tỉ đồng, Bình Định hụt 50 tỉ đồng... thì Hậu Giang vẫn kết dư 2,7 tỉ đồng, Gia Lai kết dư 4,3 tỉ đồng. Vì vậy, theo bà Thu, đôi lúc đã có ý kiến cho rằng đó là tình trạng “bao cấp ngược của người nghèo cho người giàu”.

Hàng loạt biểu hiện lạm dụng quỹ BHYT

Qua giám sát, Ủy ban Các vấn đề xã hội đã phát hiện hàng loạt biểu hiện lạm dụng quỹ BHYT từ mọi phía làm thâm hụt quỹ. Chẳng hạn, cán bộ BHXH phát hành BHYT tự nguyện chưa đúng. Cán bộ y tế đi KCB nhiều hơn đối tượng khác, có bệnh án KCB nội trú nhưng thực tế vẫn đi làm. Nhiều cơ sở y tế đã lạm dụng xét nghiệm cận lâm sàng, nhiều nơi trên 50% người bệnh khi KCB đều có chỉ định siêu âm, đã bị tai nạn là chỉ định chụp CT sọ não... Đáng lưu ý và phổ biến nhất là một số người dân khi bị ốm hay cần phẫu thuật mới mua thẻ BHYT tự nguyện. Cá biệt, có hiện tượng một người bệnh mang theo 2-3 thẻ BHYT đi khám bệnh để lấy thuốc bán...