Thưởng... ổn định
Đến chiều 30-12, theo thông tin từ Sở LĐ-TB-XH TPHCM, vẫn chưa có doanh nghiệp (DN) nào báo cáo tình hình lương, thưởng Tết Canh Dần 2010! Như vậy, chỉ đạo của Bộ LĐ-TB-XH về việc các DN phải báo cáo tình hình lương, thưởng Tết trước ngày 20-12 đã không được thực hiện nghiêm túc.
Điều đó cũng có nghĩa rằng các cơ quan chức năng sẽ không có cơ sở để tham gia cùng DN ổn định tình hình lao động, không thể hỗ trợ DN giải quyết các vấn đề phát sinh trong khi cuối năm bao giờ cũng là thời điểm “nóng” nhất, nhạy cảm nhất, dễ xảy ra tranh chấp nhất.
Không có số liệu từ cơ quan chức năng, chúng tôi đã tìm hiểu tại các DN và được biết, phần lớn DN trong các KCX-KCN ở TPHCM vẫn thưởng cho người lao động (NLĐ) một tháng lương cơ bản như... cách đây 10 năm. Mà lương của các DN trong khu vực này không cao, do vậy, mức thưởng chỉ khoảng 1,5 triệu đồng - 2 triệu đồng/người. Còn DN bên ngoài, trừ một số DN lớn có chính sách lao động rõ ràng, căn cơ đã xem việc thưởng Tết là một sự tưởng thưởng có tính chất động viên những đóng góp của NLĐ, số còn lại đều cào bằng; thậm chí nhiều nơi xem thưởng Tết là gánh nặng.
Và để giảm bớt gánh nặng này, giám đốc một công ty may có tiếng ở quận Tân Bình-TPHCM đã tiết lộ bí quyết của DN mình và cho biết thêm rất nhiều DN đã áp dụng chiêu thức này để phỉnh NLĐ. Đó là, lo ngại tranh chấp cuối năm vì lương - thưởng, DN đã “xén” bớt 10% tiền lương hằng tháng của NLĐ để “lập quỹ lương dự phòng”. Cuối năm, tiền lương này được mang ra chia cho NLĐ với tên gọi là thưởng! Thực chất đó chính là “lấy tiền từ túi bên trái của NLĐ bỏ qua túi bên phải của chính họ”, trong khi họ chẳng hề hay biết.
Năm nay, tình hình kinh tế đã khởi sắc hơn. Từ giữa năm, các DN ngành giày da, may mặc, chế biến gỗ... có nhiều đơn hàng, công nhân phải tăng ca liên tục. Tuy nhiên, kết quả khảo sát của Trung tâm Hợp tác Phát triển Nguồn nhân lực C&D và Tổ chức Actionaid tại 3 TP lớn là Hà Nội, Đà Nẵng, TPHCM cho thấy thu nhập năm 2009 của phần lớn NLĐ giảm từ 15% - 30% so với năm 2008. Điều này cùng với sự gia tăng chóng mặt của giá cả hàng hóa, dịch vụ thiết yếu khiến thu nhập thực tế của NLĐ sụt giảm nghiêm trọng. Tiền lương, thu nhập không đủ sống nên không thể có tích lũy. Vì vậy, NLĐ chỉ trông mong vào thưởng Tết. Vậy mà cho đến giờ này, tình hình ở nhiều nơi vẫn còn mờ mịt. “Hồi trước người ta hay nói vui như Tết; còn bây giờ thì phải đổi lại là rầu như Tết, lo như Tết”- một số nữ công nhân ở khu lưu trú Trường Thịnh (quận Bình Tân - TPHCM) đã nói như vậy.