Tiền chảy vào túi thương lái

Tưởng tôi là dân lái nghêu, dân chạy đò dọc ở bến Rạch Tàu, xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển - Cà Mau hét giá 700.000 đồng cho chuyến đi - về bãi nghêu cách đó chỉ khoảng 5 km.

 

Khi biết tôi chỉ là nhà báo, người lái đò tên Nguyễn Thanh Chí phân bua: “Chúng tôi còn tranh thủ chở mấy tay lái nghêu. Khi trúng mánh, họ trả vài triệu đồng cho một chuyến là bình thường”.

 

 

 

Chí cho biết hồi mới phát hiện bãi nghêu giống, anh cũng ra bãi cào, có ngày trúng tới 15 triệu đồng. Nhiều người khác cũng đổ xô ra bãi cào nghêu, rồi hầu như dân ở khắp ĐBSCL ùn ùn kéo đến nên chuyện làm ăn không còn dễ như trước. Chí khoe: “Chạy đò dọc bây giờ một ngày cũng kiếm được cả chục triệu đồng, khỏe hơn đi cào nghêu nhiều”.

 

Không chỉ riêng đò dọc, sức nóng từ bãi nghêu đã lan tỏa vào cả trung tâm xã Đất Mũi, đẩy giá nhiều dịch vụ lên chóng mặt. Dù chỉ là chợ xã nhưng một số dịch vụ như ăn, nghỉ ở đây cao gấp đôi so với tại TP Cà Mau.

 

Ngay cả xăng dầu cũng cao hơn giá thị trường ít nhất 5.000 đồng/lít. Chí tiết lộ: “Mọi thứ ở đây trở nên đắt đỏ vì có rất nhiều dân lái nghêu đến làm ăn, họ mua 1 bán 10 nên xài tiền không thấy tiếc”.

 

Kể từ khi xuất hiện trên vùng biển cạn cuối cùng ở cực Nam đất nước, những bãi nghêu giống được ví như “mỏ tiền” nuôi sống hàng vạn người dân địa phương và các khu vực lân cận nhưng theo nhận định của nhiều người, hơn 90% lợi nhuận đã chảy vào túi lái nghêu.

 

Ông Năm Bè ở ấp Rạch Mũi, xã Đất Mũi cho biết: “Tính sơ sơ cũng có thể ước lượng được mỗi ngày, giá trị nghêu giống được khai thác ở các bãi biển Đất Mũi lên đến hàng trăm tỉ đồng”.

 

Nghe tôi hỏi chuyện, tay lái nghêu tên Hiền, quê Bạc Liêu, thật thà cho biết anh mới đi buôn nghêu giống lần đầu. 10 triệu đồng mà Hiền vừa bỏ ra để mua một thùng nghêu thô 20 kg là tất cả vốn liếng của anh trong chuyến đi này.

 

Hiền hy vọng nếu trót lọt sẽ bán được trên 100 triệu đồng rồi trở lại thu mua lớn hơn. Nếu như mọi việc diễn ra đúng theo tính toán của Hiền, chẳng mấy chốc dân buôn nghêu giống trở thành tỉ phú từ những đồng vốn rất nhỏ.

 

Tôi thắc mắc: “Nghe nói phải mang nghêu giống ra tận Hà Nội bán?”. Hiền xác nhận: “Tôi mang nghêu giống về TP Cà Mau cho đầu nậu, đưa đi đâu là do họ. Mấy tay này là sướng nhất, cứ ung dung ngủ khách sạn, ăn nhà hàng, chờ thương lái chúng tôi luồn lách qua trạm rồi mang tới chỗ giao hàng”.

 

Theo một lái nghêu tên Liêm, quê Rạch Giá - Kiên Giang, với vốn bỏ túi ban đầu 20 triệu đồng, chỉ trong vòng một tuần làm lái nghêu, ông đã có trong tay trăm triệu.

 

“Thông thường, lái nghêu ra tận bãi thu mua với giá trên dưới 500.000 đồng/kg rồi về bán lại cho đầu nậu với giá thấp nhất 5 triệu đồng/kg. Sau khi tập kết số nghêu giống rất lớn từ các lái nhỏ, những đầu nậu lớn ở Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Trà Vinh, Bến Tre, Hải Phòng... lập sàn đấu giá, đẩy giá nghêu giống lên tới hơn 10 triệu đồng/kg” - ông Liêm tiết lộ.

 

 

Hiện nay, mỗi năm nhu cầu về giống của người nuôi nghêu ở ĐBSCL lên đến hàng tỉ con nhưng khả năng cung cấp từ tự nhiên là có giới hạn. Trước đây, các vùng nuôi nghêu ở ĐBSCL, hầu như nơi nào cũng có thể tự lo được nguồn nghêu giống tự nhiên. Thế nhưng, tình trạng khai thác tận diệt nghêu giống như những năm qua đã làm nguồn lợi này không kịp tái sinh và cạn kiệt dần.

 

Theo Sở NN-PTNT tỉnh Trà Vinh, nhu cầu nghêu giống của tỉnh này trong năm nay vào khoảng 500 tấn. Bến Tre là tỉnh có diện tích nuôi nghêu lớn nhất ĐBSCL.

 

Với diện tích khai thác nghêu giống tự nhiên đến hơn 480 ha, hằng năm cung cấp khoảng 1.000 tấn cho trên 3.000 ha nuôi nghêu song theo nhận định của các ngành chức năng, năm nay nguồn nghêu giống tại chỗ của Bến Tre cũng đang thiếu đến 30%. Còn ở một số tỉnh như Tiền Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Kiên Giang..., nguồn nghêu giống khai thác được tại địa phương hiện chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu.

 

Ngoài ra, trong những năm qua, diện tích nuôi nghêu ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung cũng phát triển mạnh nhưng nguồn nghêu giống vẫn chủ yếu lấy từ ĐBSCL.

 

Chính vì sự khan hiếm như thế nên ở các địa phương có diện tích nuôi nghêu lớn, những năm qua đã xuất hiện tình trạng lập sàn đấu giá nghêu giống.

 

Vụ nghêu năm 2009, khi thị trường đang khan hiếm nghêu giống, những đầu nậu đã bằng mọi cách ghim hàng rồi lập sàn đấu giá để đẩy giá nghêu giống lên rất cao. Ban đầu, 1 kg nghêu giống được người bán định giá vài trăm ngàn đồng, sau đó người mua bắt đầu đấu giá, đẩy lên 10-12 triệu đồng/kg.

 

Theo các ngành chức năng ở một số tỉnh ĐBSCL, mùa nghêu năm nay, giá nghêu giống có thể lên đến 15 triệu đồng/kg. Trong khi đó, các vùng biển cạn ở Đất Mũi được xem là nơi có khả năng cung cấp nghêu giống dồi dào nhất nước.

 

Tuy nhiên, với kiểu khai thác tận diệt như những năm qua thì việc nguồn nghêu giống ở đây sẽ bị cạn kiệt như bao nhiêu địa phương khác ở ĐBSCL chỉ còn là vấn đề thời gian.

Bắt chục lần cũng chẳng sao! Chỉ trong tháng 5-2010, lực lượng chức năng ở Cà Mau đã phối hợp bắt 11 vụ vận chuyển nghêu giống với 14 người lái nghêu, tịch thu trên 2 tấn nghêu giống thả về tự nhiên. Mỗi vụ, cơ quan chức năng phạt từ 5 triệu đến 20 triệu đồng, chẳng thấm vào đâu so với lợi nhuận mà dân lái nghêu thu được nên họ chẳng có gì phải ngán sợ.   Lái nghêu Năm Thiên ở TP Cà Mau giải thích: “Tôi từng bị bắt một lần, bị tịch thu hơn 200 kg nghêu giống và phạt 15 triệu đồng. Làm nghề này không ai muốn mình bị bắt nhưng nói thật, có bị bắt đến chục lần cũng chẳng sao. Cơ quan chức năng bắt xong vẫn sẽ thả nghêu giống trở lại bãi, người dân lại tiếp tục khai thác và bán cho chúng tôi. Chỉ cần trót lọt một lần là lấy lại đủ cả vốn lẫn lời”.