Xây đắp nền tảng tinh thần cao đẹp

Ngoài những gì đã đạt được, văn học - nghệ thuật VN chưa thỏa mãn đòi hỏi của công chúng, chưa sẵn sàng hội nhập

Làm gì để hội nhập kinh tế và giao lưu văn hóa quốc tế mà vẫn giữ được bản sắc, cốt cách của một dân tộc văn hiến, anh hùng? Vấn đề này được nêu ra tại hội thảo khoa học toàn quốc về “Văn học, nghệ thuật (VH-NT) trong cơ chế thị trường và hội nhập” do Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương tổ chức vào sáng 17-11 ở TPHCM.

Đầu tư cho văn hóa, văn nghệ còn thấp

Phát biểu tại hội thảo, ông Trương Tấn Sang, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, hy vọng và tin tưởng hội thảo sẽ góp phần quan trọng để giải đáp câu hỏi: “Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, văn nghệ sĩ chúng ta sẽ phải làm gì? Đảng và Nhà nước ta cần phải có những giải pháp nào để VH-NT nước nhà phát triển mạnh mẽ hơn nữa, góp phần tích cực hơn nữa vào việc xây đắp nền tảng tinh thần cao đẹp của dân tộc ta; để đất nước ta trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tế và giao lưu văn hóa quốc tế vẫn giữ được, mãi mãi giữ được bản sắc, cốt cách của một dân tộc văn hiến, anh hùng”.

Theo ông Đào Duy Quát, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình VH-NT Trung ương, Trưởng Ban Tổ chức hội thảo, 10 năm qua, gắn với sự phát triển của thị trường các sản phẩm văn hóa văn nghệ, đã làm nảy sinh và phát triển được hàng ngàn doanh nghiệp kinh doanh các dịch vụ văn hóa, kinh doanh các sản phẩm VH-NT và một số cơ sở đào tạo. Sự phát triển của thị trường này đã huy động được một khối lượng nguồn lực ngày một tăng cho sự phát triển của văn hóa, VH-NT và tạo điều kiện cho một bộ phận văn nghệ sĩ sống được bằng nghề của mình... Tuy nhiên, việc đầu tư cho văn hóa, văn nghệ nước ta là rất thấp, bình quân đầu người VN chi dùng cho văn hóa chưa quá 1 USD/năm. Cơ sở hạ tầng cho đào tạo, bồi dưỡng văn nghệ sĩ còn nhiều yếu kém và bất cập.

Chống thương mại hóa văn chương

Ông Trần Luân Kim, Chủ tịch Hội Điện ảnh VN, cho rằng thị trường VH-NT VN ngoài những gì đã có được, vẫn còn nhiều điểm yếu cơ bản: Chưa đáp ứng nhu cầu phát triển hoạt động văn nghệ của đất nước, chưa thỏa mãn đòi hỏi của công chúng và chưa sẵn sàng cho công cuộc hội nhập quốc tế. Ông đề xuất cần có thái độ và biện pháp sử dụng sức mạnh quốc gia để phát triển VH-NT nước nhà xứng tầm với đòi hỏi của thời đại và nhu cầu của công chúng một quốc gia đông dân; cần có chính sách ưu tiên, ưu đãi thiết thực đối với các hoạt động VH-NT, đối với văn nghệ sĩ... Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ VN, đặt vấn đề: “Trước việc bung ra những sản phẩm âm nhạc kém chất lượng, liệu chúng ta có đủ bộ máy và lực lượng để kiểm soát và kiềm chế hay không? Nếu không có một cơ quan đầu não tối cao xem xét, điều phối, định hướng thì ở các ngành, các bộ, các địa phương có kinh doanh quảng bá văn hóa, văn nghệ, âm nhạc sẽ tiếp tục có sự buông lỏng và còn cho ra đời những sản phẩm văn hóa xấu độc hại”.

Đạo diễn - NSƯT Lê Chức, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghệ sĩ sân khấu VN, lo âu: “Kịch bản văn học là vấn đề nan giải nhất. Viết về đề tài chiến tranh và hậu chiến vẫn chiếm giữ một số lượng lớn với một cách khai thác đã định hình, thiếu sáng tạo, khuôn mẫu khô cứng – nhất là về số phận của những người lính trở về, những đứa con của anh bộ đội nào đó và cuộc đời của các nữ thanh niên xung phong, rồi chất độc dioxin...". Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn VN, nói phải tiếp tục chống thương mại hóa văn chương, bởi văn chương dù có là hàng hóa thì trước hết vẫn phải là văn chương. Ông kêu gọi: “Phải cứu lấy thói quen đọc sách của con cháu chúng ta, bắt đầu từ trong nhà trường. Nếu các thầy còn để học sinh sợ văn, coi các giờ văn là ác mộng thì đó là một thảm họa”.