Tìm lối thoát cho chiến sự Trung Đông

Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan không loại trừ khả năng đạt được một lệnh ngừng bắn ngắn hạn để tạo điều kiện cho đối thoại

Chiến sự Trung Đông đã bước sang giai đoạn mới khi làn sóng tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng diễn ra thường xuyên hơn. Tuy nhiên, lối thoát cho cuộc khủng hoảng vẫn chưa rõ ràng, nhất là khi giải pháp ngoại giao cho xung đột có thể khó đạt được lúc này.

Trang tin Axios hôm 21-3 đưa tin sau 3 tuần chiến sự, chính quyền Tổng thống Donald Trump bắt đầu thảo luận về giai đoạn tiếp theo và việc hòa đàm với Iran diễn ra thế nào. Giới chức Mỹ dự đoán giao tranh có thể tiếp diễn thêm 2-3 tuần nữa. Trong thời gian đó, các cố vấn của ông Donald Trump đang tìm cách đặt nền móng cho khả năng nối lại con đường ngoại giao. Mọi thỏa thuận nào nhằm chấm dứt chiến sự sẽ phải bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz, xử lý kho uranium làm giàu ở mức cao của Iran, đồng thời thiết lập một thỏa thuận lâu dài về chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo và việc Tehran hậu thuẫn các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Cùng ngày, Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cũng nhận định chiến sự Trung Đông có thể kéo dài thêm 2-3 tuần. Ông Fidan nhấn mạnh đàm phán khó có thể diễn ra trong lúc vẫn còn giao tranh. Tuy nhiên, quan chức này không loại trừ khả năng đạt được một lệnh ngừng bắn ngắn hạn để tạo điều kiện cho đối thoại.

Chính quyền ông Donald Trump gần đây liên tục phát đi hàng loạt tín hiệu trái chiều về cuộc xung đột, khiến hướng đi chiến lược của Washington trở nên khó đoán định. Chỉ trong vài giờ hôm 20-3, Tổng thống Mỹ nói đang cân nhắc thu hẹp chiến sự trong lúc chính quyền của ông xác nhận sẽ điều thêm quân tới Trung Đông. Chưa hết, Mỹ lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ nới lỏng một phần lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran nhằm giảm tác động kinh tế lên thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, bước đi này lại tự làm suy yếu một phần đòn bẩy quen thuộc của Washington đối với Tehran.

Đến ngày 21-3, ông Donald Trump lại đe dọa leo thang xung đột bằng cách nhắm vào các nhà máy điện của Iran nếu nước này không cho phép các chuyến hàng dầu đi qua eo biển Hormuz. Theo AP, một loạt động thái nói trên càng làm dấy lên nghi ngờ từ phía những người chỉ trích rằng Mỹ thiếu một chiến lược dài hạn rõ ràng cho cuộc xung đột vừa bước sang tuần thứ 4 với diễn biến khó lường, tác động mạnh đến kinh tế toàn cầu.

Theo đài CBC (Canada), Tổng thống Donald Trump đang phải đối mặt những lựa chọn khó khăn về các bước đi tiếp theo nhưng chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy ông sẽ chọn hướng đi nào. Nổi bật trong số này là Mỹ có triển khai bộ binh nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz hay không, cũng như theo đuổi đến đâu mục tiêu lật đổ chính quyền Tehran.

Có ý kiến cho rằng Mỹ có thể đẩy mạnh chiến dịch tấn công Tehran, triển khai lực lượng dọc bờ biển để truy tìm các bệ phóng tên lửa, hoặc thậm chí tiến tới chiếm giữ đảo Kharg, nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chủ chốt của Iran. Nếu chiếm được đảo Kharg, về lý thuyết, Washington có thể cắt đứt dòng xuất khẩu dầu của Tehran, tước đi nguồn thu quan trọng và buộc nước này phải nhượng bộ nhiều hơn để đổi lấy việc chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, kịch bản này đe dọa khiến Mỹ sa lầy vào một cuộc can dự quân sự kéo dài vốn không được sự ủng hộ của đa số người dân trong nước. Một lựa chọn khác là ông Donald Trump có thể tuyên bố chiến thắng và tìm cách rút dần khỏi xung đột giữa lúc hai bên đều đang bác bỏ khả năng đàm phán.