Bà Hai Cứng làm bánh tét

Với người dân Nam Bộ, bánh tét tượng trưng cho sự ấm no từ đời này qua đời khác. Mọi người đều có thể gói bánh tét cho mâm cỗ ngày Tết nhưng xem như một nghề và sống cả đời với nó thì ít mấy ai

Bà Dương Thị Cứng quê ở cù lao phố (xã Hiệp Hòa, Biên Hòa - Đồng Nai), nổi tiếng nhất vùng với 50 năm làm nghề gói bánh tét. Chúng tôi tìm đến nhà bà vào những ngày cận Tết, ở số 442 ấp Nhị Hòa, xã Hiệp Hòa. Ở tuổi 75 nhưng bà Hai Cứng vẫn còn nhanh nhẹn, hoạt bát. Đôi tay bà thoăn thoắt hết gút nếp, lau lá chuyển sang đánh nhân bánh, ướp thịt... Dưới mái tóc bạc, gương mặt phúc hậu của bà lấm tấm mồ hôi.

Muốn bánh ngon, phải có bí quyết

Căn nhà rộng chất đầy lá, nia, sàn, chừng mươi người, kẻ gói người đun bếp, người nhễ nhại mồ hôi. Để cạnh đống lá chuối, một quyển sổ ghi chi chít tên khách hàng đặt bánh. Thấy khách vô nhà, bà Hai Cứng lau vội hai bàn tay dính đầy dầu mỡ, chào xã giao: “Phải chạy để kịp giao hàng cho khách bỏ mối chợ cháu ạ”.

Ở cù lao phố có đến hàng chục hộ gia đình làm bánh tét, bánh ít nhưng bánh của bà Hai Cứng nổi tiếng nhất vì bánh không chỉ dẻo, thơm mà còn có vị đậm đà, lâu hư. Đó cũng là lý do khiến cho bánh của bà không chỉ nổi tiếng trong vùng mà còn được người dân ở chợ Biên Hòa cùng các tỉnh lân cận đặt mua vào những dịp rằm, lễ, Tết... Quả thật, tận mắt nhìn bà làm mới thấy nghề làm bánh tét cũng lắm công phu. Bà nói: “Ai cũng làm được bánh tét cả, nhưng ngon hay không thì phải có cách riêng”. Bí quyết của bà là phải chọn đúng nếp sáp loại 6 tháng, ngâm hai giờ, trước khi gói phải trộn nước cốt dừa thắng kẹo. Để vỏ bánh có màu xanh và thơm, trộn thêm nước lá dứa. Nhân bánh là đậu xanh nấu chín, không trộn dừa xác như nhiều người thường làm mà chỉ trộn nước cốt dừa cùng với gia vị cho thật béo, thật thơm rồi đem đi đánh nhuyễn. Thịt mỡ muốn ngon, trước ngày gói bánh phải ướp muối, chần sơ qua nước sôi rồi đem ướp gia vị. khi gói bánh, phải gói vừa tay để bánh nở đều, tránh bị thấm nước, bị lại gạo...

50 năm theo nghề gói bánh

Khi được hỏi bí quyết học làm bánh ngon từ đâu, bà Hai không ngần ngại tiết lộ mẹ bà là người truyền nghề cho bà, đó là cụ Lê Thị Lương, tự Sáu Lương. Bà Hai kể: “Hồi ấy, mẹ tôi là người làm bánh nổi tiếng nhất vùng này với nghề làm bánh tét, bánh ú, bánh cấp, bánh cúng...”. Hình ảnh người mẹ tảo tần thức khuya, dậy sớm làm bánh đã giúp bà biết rành về các loại bánh từ năm lên 10. Ngày nối tiếp ngày, bà lớn lên bằng những đồng tiền mà mẹ mình kiếm được từ nồi bánh tảo tần.

Năm 23 tuổi, bà lấy chồng. Lần lượt người con ra đời và lớn lên trong hơi ấm bên bếp than hồng và nồi bánh tét. Những đòn bánh của bà nuôi sống cả gia đình. Những lúc kinh tế gặp khó khăn, không có nguyên liệu làm bánh, bà chuyển sang nghề may, bán cá nhưng nghề làm bánh vẫn ấp ủ trong bà. Sau ngày miền Nam giải phóng, bà chính thức trở lại với nghề. Những nồi bánh ngon nhất, chất lượng nhất lại được bà đưa ra Biên Hòa. Tuy cực khổ nhưng bao giờ bà cũng nhớ lời mẹ dặn: “Làm gì cũng đặt chất lượng là hàng đầu”.

Nuôi con thành đạt

Sau gần 50 năm hành nghề, giờ đây danh sách khách hàng của bà ngày một nhiều thêm. Nào chủ tiệm thuốc Phượng Loan, nào chị Nga đầu bếp chuyên nấu tiệc cưới, nhà hàng Hòa Bình, Cọ Dầu và nhiều khách hàng tại TPHCM. Tết năm ngoái, nhiều siêu thị tại TPHCM đặt hàng nhưng bà làm không xiết. Mỗi ngày ngoài số lượng bánh tét lớn loại 1 kg do khách hàng đặt, bà còn làm hơn 100 đòn bánh nhỏ bán trước cửa nhà. Điều đặc biệt suốt nhiều năm qua là bánh của bà vừa nấu xong đã có người mua và chỉ bán trong buổi chiều là hết sạch. Bình quân mỗi dịp Tết, gần 1.000 đòn bánh được bà cung cấp cho những mối thân quen đặt hàng.

Điều mà bà hãnh diện nhất trong suốt gần 50 năm qua chính là nuôi dưỡng 7 người con nên người hữu dụng cho xã hội. Mỗi dịp Tết đến, các con bà đều tụ họp về phụ mẹ gói bánh. Bà tự hào khoe: Các con bà hiện có người đang công tác ở phòng thuế tỉnh như chị Trần Thị Hạnh, còn anh Trần Ngọc Sơn làm trưởng phòng thú y tỉnh. Trần Ngọc Ẩn, Trần Thị Phúc làm công nhân. Riêng cô út Trần Thị Tuyết Phượng hiện đang quản lý đại lý điện thoại... Chị Trần Ngọc Vân, con gái thứ 6 của bà, thổ lộ: “Nhờ có mẹ mà chúng tôi nên người và biết về nghề làm bánh. Chúng tôi sẽ duy trì và tiếp nối nghề truyền thống như sự đền ơn đối với mẹ”.