Chỉ cần đủ tiền-tiền sạch- để sống

Từ hàng trăm năm trước, nhà văn Anh Charles Dickens (1812-1870) từng bày tỏ ý kiến về tiền bạc, đại ý như thế này: Nếu bạn làm ra được 20 đồng và bạn chi tiêu hết 19 đồng, vậy là bạn hạnh phúc.

Nhưng khi thu nhập của bạn chỉ 50 đồng mà bạn lại tiêu xài hết 53 đồng, thì rõ ràng bạn không thể vui được, đầu óc vì thế luôn bị dằn vặt, khổ sở.

Lời của Dickens mang hàm ý về sự tiết chế. Mà tiết chế là cách thức tạo cân bằng- vốn là môi trường không thể thiếu cho sự thanh thản. Xã hội hiện đại với sự quyến rũ của đời sống vật chất đang thách thức khả năng tiết chế, nó đồng thời cũng kích thích lòng tham và làm trỗi dậy bệnh phô trương. Vì sao có những người (đã không còn trẻ nữa) thay điện thoại di động hàng chục lần bằng mọi giá vẫn không thấy mệt mỏi? Vì sao những “công bộc của dân” đã có nhà cao cửa rộng lại còn thòm thèm thu vén bất minh?... Vâng, có thể ai đó sống giữa một đống tiền, song họ đang rất thiếu một thứ phẩm chất không thể mua được bằng tiền, đó là tính liêm sĩ. Nói cách khác, liêm sĩ là nét cơ bản giới thiệu bộ mặt tinh thần mà nếu không có nó, chất “người” trong “con người” sẽ khó tồn tại.

Hiện nay, hệ thống các giá trị tinh thần trong xã hội đang bị sức mạnh và sự hào nhoáng của các tiện nghi vật chất lấn lướt. Người ta thích ngồi trong chiếc xe hơi sang trọng hơn là phải “mất thời giờ” với những tác phẩm văn học đầy tinh thần nhân văn; thích rượu ngon, gái đẹp hơn để tâm đến những số phận chênh vênh của biết bao người chung quanh; thích được quà cáp và những lời tán dương tận mây xanh hơn là phải nghe những góp ý “chân thành mà gai góc” của những người trung thực; thích dùng đồng tiền để khỏa lấp sự mờ ám hơn là dùng nó để kiến tạo một gia đình êm ấm, góp phần vào sự phát triển xã hội...

Có người ví tiền như không khí, không có không khí thì không thể sống được. Nhưng người ta cũng chỉ cần đủ không khí- không khí trong lành- để thở. Nghĩa là chỉ cần đủ tiền để sống và đó phải là tiền sạch!