Khi con như người ngoại quốc

Giáo dục con ngôn ngữ mẹ đẻ và văn hóa bản địa phải đi trước việc trau dồi ngoại ngữ

Các bậc cha mẹ có con học trường quốc tế đang lo ứng phó với  chuyện về nhà suốt ngày con nói bằng tiếng Anh. Thậm chí mắng chúng, chúng cũng chẳng ngần ngại đối đáp bằng ngôn ngữ ngoại quốc

Nói tiếng Tây
Trên chuyến tàu cánh ngầm từ Vũng Tàu về TPHCM, tôi hết sức ngạc nhiên khi ngồi ngay hàng ghế phía sau là hai bé trai chừng 8-10 tuổi đang nói chuyện bằng tiếng Anh rất thành thạo với cha mẹ của chúng. Lúc đầu, tôi nghĩ gia đình họ là người nước ngoài, nhưng chỉ một lúc sau họ chuyển sang nói tiếng Việt. Và rồi, câu thì họ nói tiếng Việt, câu lại chuyển sang tiếng Anh.
Có lẽ những người khách ở khoang tàu đều khâm phục khả năng nói tiếng Anh của cả gia đình nọ. Cha mẹ của chúng cũng thật cừ khôi khi có ý thức dạy con nói tiếng Anh từ bé. Hỏi thăm mới biết, hai cậu bé ấy đang học một trường quốc tế tại TPHCM. Ở trường học tập, trao đổi hoàn toàn bằng tiếng Anh, về nhà chúng cũng đem tiếng Anh ra xài. Mẹ của hai đứa trẻ tự hào cho biết: “Gia đình tôi hầu như trò chuyện với nhau bằng tiếng Anh. Thầy giáo cũng khuyên tôi nói tiếng Anh với con càng nhiều càng tốt”. Hai đứa trẻ hồn nhiên đùa nghịch với nhau bằng tiếng ngoại quốc, thậm chí không ngại nói tục với nhau bằng ngôn ngữ ấy. Khi thấy các cháu khe khẽ hát: “We wish you a Merry Christmas...”, tôi quay xuống hỏi: “Thế các cháu có thuộc bài hát Việt Nam không, hát cho cô nghe xem nào”, thì hai đứa trẻ lập tức nói: “No”.
Chị bạn tôi cũng có con  học trường quốc tế than: “Lúc nào cũng nghe con nói tiếng Anh phát mệt, thậm chí trong lúc tắm, nó cũng cứ nói bằng tiếng Anh”. Để có thể theo kịp con, chị phải “gia cố” lại vốn tiếng Anh của mình để có thể nói chuyện và hiểu chúng. Nhưng không thể quá trớn với con mãi được khi lúc nào con cũng xưng hô với cha mẹ là “I” và “You”. Thậm chí khi làm việc sai trái, bị mẹ mắng, đứa con không ngần ngại xả lại bằng một tràng tiếng Anh. Chị buộc phải giao ước với con: “Ở trường con nói tiếng Anh, nhưng về nhà phải nói tiếng Việt”. Thế nhưng khi nói tiếng Việt, thỉnh thoảng cậu con trai vẫn chêm một vài từ tiếng Anh, không biết do bí từ hay do cậu thích thể hiện mình là học sinh... quốc tế!

Muốn nói được tiếng Anh phải lo học tiếng Việt trước (ẢNH CHỈ MANG TÍNH MINH HỌA). Ảnh: Q.LIÊM

Sống cũng như Tây
Một phụ huynh có con 15 tuổi, học một trường quốc tế ở quận 7 - TPHCM, cho biết: “Ở trường học tiếng nước ngoài, các cháu cũng học luôn văn hóa của nước ngoài nên có những biểu hiện khó hòa nhập, ngay cả trong gia đình”. Chị kể, đã khá lâu cháu ăn riêng những món ăn do cháu lên thực đơn, như thịt bò Úc bít tết, mì gói phải có đậu Hà Lan, đặc biệt cháu rất thích các món ăn nhanh và khoai tây chiên. Đến bữa cơm, cháu ngồi một góc với phần ăn của mình. Bạn bè của con chị tất nhiên đều là những người nước ngoài, một số bạn người Việt Nam cũng có lối sống rất phóng khoáng. “Sinh nhật cháu mới đây tổ chức ở nhà, cháu mời các bạn đến nhảy hip-hop suốt đêm”- chị cho biết. Cậu con trai học trường quốc tế từ hồi còn mẫu giáo, tất nhiên đã thành thạo tiếng Anh hơn tiếng Việt rất nhiều. Cháu chỉ thích xem các kênh truyền hình nước ngoài và không bao giờ xem các chương trình tiếng Việt.
Những gia đình có điều kiện về kinh tế mới có thể cho con học trường quốc tế và việc học trong môi trường này giúp các em năng động, tự tin, đặc biệt khả năng nói tiếng Anh rất tốt. Tuy nhiên, dù ở môi trường nào, các bậc cha mẹ cũng nên rèn luyện cho con khả năng nói tiếng mẹ đẻ, văn hóa Việt trước khi tiếp nhận ngôn ngữ và văn hóa nước ngoài. Thạc sĩ Phạm Đình Nghiêm, giảng viên Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM, tại một hội thảo tổ chức mới đây đã bày tỏ sự lo lắng: “Có những em học sinh lớp 7 mà chưa thành thạo tiếng Việt. Muốn nói được tiếng Anh, các em phải lo học tiếng Việt trước đã”. Đó cũng là cách mà các bậc phụ huynh nên giáo dục con để tránh tình trạng con mình cứ như người ngoại quốc trong nhà!