TPHCM: Tổng tỉ suất sinh chỉ 1,51 con/phụ nữ, thấp nhất cả nước

(NLĐO) - Tổng tỉ suất sinh tại TPHCM thấp nhất cả nước, đặt ra nguy cơ già hóa dân số nhanh, suy giảm lao động trẻ và áp lực lớn lên phát triển kinh tế - xã hội

Sáng 9-4, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM tổ chức hội nghị báo cáo viên tháng 4 năm 2026.

Tại hội nghị, GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TPHCM, đã thông tin chuyên đề: Tuyên truyền về "Luật Dân số và các vấn đề Dân số" trên địa bàn TPHCM.

Nguyên nhân dẫn đến mức sinh thấp

Hiện nay, TPHCM đang có mức sinh rất thấp trong cả nước, năm 2024 tổng tỉ suất sinh chỉ đạt 1,43 con/phụ nữ so với mức 1,91 con của cả nước. Năm 2025, tổng tỉ suất sinh của thành phố là 1,51 con/ phụ nữ có xu hướng tăng nhẹ so với năm 2024 (cả nước là 1,93 con/phụ nữ).

Là một thành phố lớn có mật độ dân số cao, quy mô dân số lớn và tốc độ phát triển kinh tế cao dẫn đến áp lực cho các gia đình trong tìm kiếm việc làm, nhà ở, chi phí sinh hoạt, chi phí nuôi dạy và chăm sóc con cái… là một trong những nguyên dân dẫn đến mức sinh thấp.

Bên cạnh đó, hạ tầng, dịch vụ (về y tế, giáo dục, nhà ở, môi trường...) còn nhiều hạn chế, bất cập nên chưa đáp ứng được mong đợi của các cặp vợ chồng trong việc đầu tư chăm sóc con cái một cách tốt nhất.

Trình độ học vấn, điều kiện sống được cải thiện, sự thay đổi về quan điểm sống của giới trẻ cũng có tác động nhất định đến mức sinh thấp…

Từ đó, dẫn đến nhiều hệ lụy. Đầu tiên là sự thay đổi nhanh chóng về cơ cấu dân số, tốc độ già hóa dân số sẽ diễn ra rất nhanh. Mức sinh thấp và già hóa dân số tác động trực tiếp đến "số lượng dân số", làm suy giảm nguồn nhân lực đặc biệt là lao động trẻ, làm ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Mặt khác, chi phí cho chính sách khuyến khích sinh sẽ gây áp lực cho nguồn ngân sách của Thành phố, trong khi đó, nguồn ngân sách này nên đầu tư cho việc nâng cao chất lượng dân số để có thể phát triển bền vững.

Cần tính đến các chế độ an sinh xã hội 

Để tăng được mức sinh thì người dân cần phải có được sự an tâm rằng con cái họ sẽ được sinh ra và phát triển với chất lượng sống tốt nhất.

Muốn như vậy, sự đầu tư không chỉ dừng ở việc hỗ trợ cho việc sinh con mà cần phải tạo ra môi trường cho thế hệ trẻ có thể phát triển tốt bao gồm tạo điều kiện cho trẻ em được tiếp cận với chất lượng giáo dục tốt, chế độ chăm sóc sức khỏe toàn diện cũng như đời sống tinh thần khỏe mạnh và môi trường trong lành.

Bên cạnh đó, các chính sách giảm áp lực về gánh nặng kinh tế không dừng ở thời gian ngắn mà phải hướng đến sự hỗ trợ cho các cặp vợ chồng nuôi con cho đến 18 tuổi thông qua hỗ trợ học phí, hỗ trợ thời gian chăm sóc trẻ, đặc biệt chế độ hỗ trợ hưởng lương cho các cặp vợ chồng có con nhỏ chưa thể gửi trẻ.

Ngoài ra, điều quan trọng nhất là làm thế nào để giảm bớt gánh nặng của phụ nữ đối với công việc nhà cũng như đảm bảo quyền lợi của lao động nữ trong công việc và cơ hội thăng tiến. Đây là những giải pháp không đơn giản để thực hiện.

Vì thế, đối với bài toán nhân lực trong tương lai, bên cạnh giải pháp về nâng cao mức sinh, TPHCM cũng cần tính đến các chế độ an sinh xã hội để có thể thu hút được lực lượng lao động nhập cư và tạo điều kiện cho họ có thể phát triển tốt nhất với sự đóng góp của mình.