TPHCM và bài toán đổi mới quản trị trong kỷ nguyên số

(NLĐO) - TPHCM đứng trước yêu cầu đổi mới mô hình quản trị dựa trên khoa học - công nghệ, chuyển đổi số để duy trì tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh

Sáng 26-3, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM tổ chức hội thảo "Đổi mới mô hình quản trị phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số".

Chuyển đổi mô hình quản trị

Mở đầu hội thảo, TS Đặng Đức Anh, quyền Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, cho biết trong bối cảnh hiện nay, mô hình quản trị truyền thống đang dần bộc lộ nhiều hạn chế. Đất nước bước vào kỷ nguyên mới với mục tiêu tăng trưởng cao, đòi hỏi mô hình quản trị phát triển phải thay đổi để đáp ứng yêu cầu.

"TPHCM là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, đặc biệt sau khi sáp nhập, sắp xếp đơn vị hành chính. Địa phương đang đứng trước yêu cầu phải đi đầu trong thay đổi mô hình phát triển" - TS Đặng Đức Anh nhấn mạnh.

Theo ông, TPHCM và cả nước đang đối mặt những biến động vĩ mô như dịch chuyển chuỗi cung ứng, yêu cầu thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và sức ép cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các quốc gia.

Nếu không chuyển đổi mô hình quản trị dựa trên khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, TPHCM có thể đối mặt nguy cơ tăng trưởng không đạt kỳ vọng, suy giảm năng lực cạnh tranh so với các đô thị lớn trong khu vực. Ngược lại, nếu tận dụng tốt khoa học - công nghệ, TPHCM có thể vươn lên trở thành trung tâm tài chính mới của Đông Nam Á.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần xây dựng mô hình quản trị phát triển mới, ứng dụng mạnh mẽ nền tảng số, thúc đẩy hợp tác công - tư và chủ động tham gia sâu hơn vào mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.

TS Nguyễn Thị Luyến, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, cho biết Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách quan trọng như tinh gọn bộ máy, cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Tuy nhiên, bộ máy hành chính vẫn còn hạn chế trong phối hợp liên ngành; thiếu cơ chế, công cụ hiệu quả để kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương.

Do đó, cần hoàn thiện thể chế, quy định rõ quyền sở hữu, khai thác, chia sẻ dữ liệu công; tái cấu trúc bộ máy và quy trình quản trị số theo hướng tinh gọn, loại bỏ chồng chéo; phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia thống nhất, làm cơ sở cho việc ra quyết định dựa trên dữ liệu; đầu tư mạnh vào hạ tầng số.

Cần phát triển hạ tầng đồng bộ

TS Nguyễn Thanh Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM, cho biết các chuyên gia đang đề xuất mô hình tăng trưởng cho TPHCM với hai cấp độ: duy trì những lĩnh vực đang làm tốt và bứt phá dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Theo đó, thành phố cần phát triển hạ tầng đồng bộ từ vật lý đến không gian dữ liệu số, từ đó thiết lập trật tự cạnh tranh mới dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế xanh. Tuy nhiên, hạ tầng dữ liệu của TPHCM hiện vẫn chưa đồng bộ, chưa đảm bảo khả năng kết nối, chia sẻ giữa các sở, ngành.

"TPHCM xác định dữ liệu là vấn đề cốt lõi, gắn với phát triển AI. Thành phố không cạnh tranh trực tiếp với các tập đoàn AI lớn mà sẽ tập trung vào các lĩnh vực như y tế, tài chính, kinh doanh dựa trên dữ liệu địa phương" - TS Nguyễn Thanh Hòa nói.

TS Dư Phước Tân, Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, đề xuất thí điểm mô hình quản trị theo kết quả thay cho quản trị theo chuyên môn. Theo ông, đây là hướng phù hợp trong bối cảnh thành phố có quy mô lớn và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

"Quản trị theo hành động là đo số người đi học, số chứng chỉ cấp ra; còn quản trị theo kết quả là sau đào tạo, cán bộ, công chức làm việc hiệu quả hơn, năng lực được nâng cao" - TS Dư Phước Tân phân tích.