Trung Đông lại bom rơi đạn nổ

Tác động kinh tế từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran sẽ phụ thuộc việc xung đột kéo dài bao lâu và quy mô đáp trả của Iran

Chiều 28-2, Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA cho biết nước này đã bắt đầu đợt tấn công quy mô lớn bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa nhắm vào "các địa điểm bị chiếm đóng", nhằm đáp trả chiến dịch của Mỹ và Israel nhắm vào nước này trong buổi sáng cùng ngày.

Làn sóng tấn công - đáp trả

Theo IRNA, các vụ nổ bắt đầu xảy ra ở thủ đô Tehran của Iran vào khoảng 12 giờ cùng ngày. Nhiều vụ nổ khác cũng được ghi nhận ở các thành phố Qom, Lorestan, Hamedan, Kermanshah, Karaj, Tabriz, Ilam và Qeshm. Bộ Ngoại giao Iran cho biết các cuộc tấn công nhắm vào nhiều mục tiêu quân sự lẫn dân sự. Trước đó, lực lượng an ninh Iran cho biết các cuộc tấn công diễn ra đồng thời trên không và trên biển - vốn đã được các quan chức Mỹ và Israel xác nhận.

Chiến dịch quân sự mà Lầu Năm Góc gọi là "Cơn cuồng nộ kinh hoàng", còn Israel gọi là "Sư tử gầm", được dự kiến sẽ kéo dài trong nhiều ngày. Trong thông điệp bằng video trên mạng xã hội Truth Social cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết chiến dịch của quân đội Mỹ nhằm ngăn chặn Iran đe dọa nước Mỹ và các lợi ích an ninh quốc gia cốt lõi. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nói sẽ xóa sổ ngành công nghiệp tên lửa của Iran cũng như bảo đảm rằng nước này không có vũ khí hạt nhân.

Song song đó, ông Donald Trump kêu gọi Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hạ vũ khí.

Theo một bản tin được đăng tải sớm của IRNA, sau đó bị gỡ, cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã gây thiệt hại lớn và khiến nhiều binh sĩ IRGC thiệt mạng. Tuy nhiên, quốc gia này vẫn đáp trả mạnh mẽ bằng nhiều loạt tên lửa và UAV nhắm vào Israel. Chưa hết, Hãng thông tấn Fars đưa tin IRGC tấn công 4 căn cứ của Mỹ ở Trung Đông, gồm căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar, căn cứ không quân Al Salem ở Kuwait, căn cứ không quân Al Dhafra ở Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và căn cứ Hạm đội 5 của quân đội Mỹ ở Bahrain. 

Hàng loạt quốc gia Trung Đông phải đóng không phận, từ Qatar, Kuwait, UAE, Iraq đến Iran và Israel. Một quan chức cấp cao Iran nói với đài Al Jazeera rằng tất cả tài sản và lợi ích của Mỹ và Israel ở Trung Đông giờ đây đều là mục tiêu hợp pháp. Cũng theo ông này, không còn lằn ranh đỏ nào sau hành động gây hấn vừa xảy ra và mọi kịch bản đều có thể trở thành hiện thực.

Kinh tế bất ổn

Tuyên bố chính thức từ Bộ Ngoại giao Iran chiều cùng ngày cáo buộc Mỹ và Israel "vi phạm nghiêm trọng toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của Iran" cũng như vi phạm một điều khoản liên quan trong Hiến chương Liên hợp quốc (LHQ). Iran thề "sẽ sử dụng toàn bộ sức mạnh và nguồn lực" để đáp trả, đồng thời kêu gọi Tổng Thư ký LHQ, Chủ tịch Hội đồng Bảo an LHQ và các thành viên của hội đồng này "thực hiện trách nhiệm của mình càng sớm càng tốt".

Viết trên Telegram, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev cáo buộc Mỹ sử dụng các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran làm "vỏ bọc" trước khi tiến hành hoạt động quân sự, đồng thời chỉ trích Mỹ không thực sự muốn đạt được thỏa thuận. Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim lên án các cuộc tấn công vào Iran, kèm theo cảnh báo xung đột leo thang đã đẩy Trung Đông đến "bờ vực thảm họa". Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cũng bác bỏ điều ông gọi là "hành động quân sự đơn phương" của Mỹ và Israel. Trong khi đó, lãnh đạo Liên minh châu Âu kêu gọi các bên kiềm chế tối đa và tăng cường ngoại giao nhằm bảo đảm an toàn hạt nhân.

Giới phân tích nhận định tác động kinh tế từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran sẽ phụ thuộc việc xung đột kéo dài bao lâu. Ông William Jackson, nhà kinh tế trưởng phụ trách các thị trường mới nổi tại Công ty Capital Economics (Anh), cho biết mức độ ảnh hưởng cũng phụ thuộc quy mô đáp trả của Iran và tác động lan tỏa sang thị trường dầu mỏ. 

"Một loạt đòn tấn công ở mức độ hạn chế có thể đẩy giá dầu lên khoảng 80 USD/thùng, còn xung đột kéo dài gây gián đoạn nguồn cung - trường hợp Iran phong tỏa eo biển Hormuz - sẽ khiến giá tăng cao hơn nhiều, có thể lên đến 100 USD/thùng" - ông Jackson nhận định. Đối với kinh tế toàn cầu, chuyên gia này nói rằng tác động chủ yếu sẽ phụ thuộc vào diễn biến trên thị trường dầu mỏ và lạm phát cũng bị ảnh hưởng đáng kể.