Bài cuối: chết vì bệnh tật hay bị hạ sát?

Trong dòng giả thuyết thiên về án mạng, có thêm 3 giả thuyết rất thích hợp cho các nhà làm phim hoặc tiểu thuyết gia, nhưng đến nay vẫn chưa thấy tác phẩm nào ra đời

Requiem là tác phẩm cuối cùng mà Mozart đang viết dang dở thì tử thần đến rước ông đi. Chung quanh tác phẩm này có nhiều nguồn tin khác nhau về người bỏ tiền ra thuê Mozart viết.

Nạn nhân của một vụ ngoại tình

Theo một số nhà sử học âm nhạc, Antonio Salieri – người bị nghi ngờ là thủ phạm hạ độc Mozart nhiều nhất – là người tài trợ cho Mozart soạn tác phẩm Requiem. Khi Mozart chết bất đắc kỳ tử, tác phẩm được Franz Xavier Zyusmeir viết nốt. Zyusmeir là học trò của Salieri đồng thời là người học việc của Mozart.

Mọi việc bắt đầu từ cái tên Zyusmeir này. Bà Constance – vợ của Mozart - sinh ra 6 người con thì có đến 4 người chết yểu. Người con trai út sinh ra vào tháng 6-1791, 6 tháng trước khi Mozart qua đời. Constance khai sinh cho đứa con út này với tên Franz Xavier. Cái tên này trùng với tên của Zyusmeir.

Chi tiết nói trên được nhiều học giả sau này đặc biệt lưu ý. Sau khi chồng chết, bà Constance thường xuất hiện trước đám đông bên cạnh người học trò của chồng. Từ những chi tiết này, lan truyền một tin đồn theo đó chính Zyusmeir đã giết chết Mozart để đoạt tình.

Giả thuyết trên không đứng vững vì một số học giả khác tin rằng người tài trợ Mozart viết tác phẩm Requiem không phải là Salieri, mà là bá tước Wallsegg-Stuppach. Ý đồ của nhà quý tộc này là cho thiên hạ thấy mình thương người vợ quá cố. Sâu xa hơn, ông này còn muốn thiên hạ lầm tưởng ông là tác giả sau khi Mozart qua đời!

Một giả thuyết khác cũng liên quan đến một vụ ngoại tình nhưng lần này kẻ đáng ghét là Mozart. Theo giả thuyết này, Mozart thường nhận dạy nhạc cho phu nhân của các nhà quý tộc ở Vienna để kiếm tiền nuôi sống bản thân vì ông là một nhà soạn nhạc nghèo từ đầu đến cuối.

Trong số các phu nhân có bà Maria Magdalena đem lòng thương thầm nhớ trộm thầy. Ngược lại thầy cũng yêu học trò tha thiết. Cuộc tình vụng trộm này bị chồng của bà Maria phát hiện. Thế là ông ta xông vào nhà Mozart đánh trọng thương chủ nhà. Lúc đó, Mozart lại mắc một chứng bệnh nan y. Không chịu nổi 2 đòn ác liệt này, Mozart đột ngột qua đời.

Chết vì ngộ độc thuốc?

Nói về bệnh tật của Mozart trước khi lâm chung, chính thức mà nói không thấy ai nói rõ Mozart có bệnh gì. Theo sử sách chính thống, 5 ngày cuối Mozart bị sốt rất cao không rõ nguyên nhân. Các bác sĩ dùng nước đá để hạ sốt. Thế là Mozart bị đột quỵ, lịm người trong cơn hôn mê sâu suốt 1 ngày đêm. Sau đó, ông trút hơi thở cuối cùng.

Có nhiều cách giải thích về cơn sốt chết người này. Bác sĩ Jan V. Hirschmann - chuyên viên thú y ở Seattle, Mỹ – cho rằng Mozart đã ăn nhằm thịt heo nấu nướng không vệ sinh, sinh ra giun xoắn (trichinosis), bởi cơn sốt kèm theo các triệu chứng điển hình khác như phát ban, các chi sưng to và đau nhức. Bác sĩ Hirschmann nghi ngờ điều này vì trước khi chết 44 ngày, Mozart có viết cho vợ một lá thư khoe đã ăn sườn heo “thật tuyệt”.

Lại có một giả thuyết cho rằng Mozart mắc “bệnh kín” lây truyền qua cơ quan sinh dục. Mozart dùng thủy ngân để chữa bệnh mà không hề biết đó là chất độc giết ông lần mòn. Dĩ nhiên giả thuyết quá ác, khó chấp nhận đối với những người hâm mộ nhà soạn nhạc thiên tài. Nữ tiến sĩ Faith Fitzgerald, giáo sư âm nhạc Trường Đại học California, lại tin rằng Mozart chết vì chứng thấp khớp cấp. Nhưng giả thuyết cũng chỉ là giả thuyết bởi xương cốt Mozart có còn đâu để mà làm xét nghiệm!

Giả thuyết cuối cùng mang tính thần bí nhiều hơn. Trong vở Cây sáo thần, Mozart có đề cập tới cuộc xung đột giữa Hội kín Tam Điểm (Franc-Macon) và Cơ đốc giáo. Một số học giả cho rằng có lẽ Mozart đã vô tình mô tả một nghi lễ bí mật của Hội Tam Điểm trong tác phẩm của mình khiến các thành viên của hội nổi giận. Theo nội quy của hội, ai tiết lộ chuyện bí mật của hội sẽ lãnh án tử hình. Và Mozart đã chết vì chuyện này!