Cuộn băng video và 20 nữ tù

Hơn 3 năm qua, các nhà lãnh đạo Israel không ngừng yêu cầu Hamas chứng minh rằng Gilad Shalit còn sống nếu muốn trao đổi tù binh. Ngày 25-9-2009, Hamas gửi cho Israel vật chứng có giá trị nhất: cuộn băng video cho thấy Shalit vẫn còn sống khỏe mạnh. Ngày 2-10-2009, cuộn băng được phát trên đài truyền hình Israel và 20 nữ tù binh Palestine đã được thả, tạo một tiền lệ tốt lành

Cuộn băng được thực hiện vào ngày 14-9-2009 dài chừng 2 phút 40 giây tại một nơi không được tiết lộ nhưng có lẽ ở thành phố Rafah, Dải Gaza, cứ địa của Hamas. Đạo diễn cho Gilad Shalit mặc thường phục ngồi đọc một tờ báo địa phương của Palestine trước một tấm phông gắn logo lực lượng vũ trang của Hamas.

Gilad Shalit. Ảnh trích băng video

Xin đừng bỏ lỡ cơ hội

Thượng sĩ Shalit (lúc bị bắt Shalit là hạ sĩ thiết giáp mới được thăng cấp) trông hơi gầy nhưng khỏe mạnh. Không có dấu hiệu nào cho thấy Shalit bị thương tật. Shalit nói trước micro:

“Xin chào. Tôi là Gilad, con ông Noam và bà Aviva Shalit, anh của Hadas và Yoel. Gia đình tôi sinh sống ở Mitzpe Hila. Số căn cước của tôi là 97027. Như các bạn đã thấy, tôi đang cầm trên tay nhật báo Falasteen phát hành ở thành phố Gaza.

“Tôi đọc tờ báo này để xem người ta viết về tôi như thế nào. Tôi hy vọng đọc được những thông tin về chuyến trở về nhà sắp tới của tôi và về chuyện trả tự do cho tôi.

Tôi hy vọng chính phủ (Israel) hiện tại do Benjamin Netanyahu lãnh đạo sẽ không bỏ lỡ cơ hội này để đạt được một thỏa thuận cho phép tôi thực hiện giấc mơ (trở về nhà) và được trả tự do. (Bản dịch của Ynetnews).

Trong bài phát biểu của mình, Shalit còn thổ lộ rằng anh đã chờ đợi giờ phút được trả tự do rất lâu rồi. Anh cũng bày tỏ nỗi nhớ và tình yêu đối với gia đình. Anh còn kể lại câu chuyện những người trong gia đình đã đến thăm anh tại doanh trại như thế nào trước ngày anh bị lính Hamas bắt làm tù binh.

Lúc đó anh sắp bước qua tuổi 20. Sáng 25-6-2006, Gilad Shalit bị một nhóm du kích Palestine thuộc Ủy ban Kháng chiến Nhân dân (bao gồm các phái Fatah, Islamic Jihad và Hamas) bắt sống trong một trận tập kích vào một tiền đồn Israel ở giáp ranh miền Nam Dải Gaza.

Vật chứng sống

Cuộn băng – bằng chứng quan trọng có thể thấy bằng mắt và nghe bằng tai về tình trạng sống còn của thượng sĩ Shalit – được đài truyền hình quốc gia Israel phát sóng lúc 16 giờ ngày 2-11-2009. Trước đó, từ ngày 25-10 đến 1-11, cuộn băng đã trải qua nhiều giai đoạn kiểm tra, xác nhận, ở nhiều cấp.

Trước hết, nó đã được các thành viên của phái đoàn đàm phán trực tiếp với Palestine của Israel về việc trao trả Shalit xem tới xem lui, phân tích rất kỹ. Sau khi cuộn băng được phái đoàn này xác nhận là hàng thật, đáp ứng đầy đủ những yêu cầu của Israel, nó đã được chuyển tới tướng Gabi Ashkenazi, tư lệnh quân đội Israel, để duyệt xem.

Một bản sao cũng được gửi tới Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Ông này từng tuyên bố rằng: “Cả thế giới cần được biết rằng Gilad Shalit còn sống và khỏe mạnh. Đây là một việc rất hệ trọng. Hamas phải chịu trách nhiệm về số phận và sức khỏe của Shalit”.

Gia đình của Shalit cũng nhận được một bản sao cuộn băng. Một chiếc trực thăng đã mang nó đến tận nhà. Khỏi nói, gia đình của anh rất vui mặc dù đây không phải là lần đầu tiên gia đình nhận được những vật chứng cho thấy Shalit còn sống.

Trước đó, ngày 25-6-2007 - tức một năm sau ngày Shalit bị bắt - Iz a-Din al-Kassam, cánh quân sự của Hamas, đã gửi cho gia đình Shalit một cuộn băng ghi âm thông điệp của Shalit gửi cho gia đình, bạn bè, chính phủ và quân đội Israel. Shalit kêu gọi chính phủ chấp nhận trao trả tù binh để anh được trả tự do. Shalit nói sức khỏe anh đang suy sụp, phải nằm viện.

Kế đó, có tin Hamas đã chuyển thêm hai lá thư viết tay của Shalit gửi cho gia đình hồi tháng 9-2006 và tháng 2-2008 qua trung gian Ai Cập. Tuy nhiên, nội dung hai lá thư này không được tiết lộ.

Mùa hè năm 2008, cựu tổng thống Mỹ Jimmy Carter viếng thăm Israel. Ông gặp cha của Shalit và sau đó gặp Khaled Meshaal, lãnh tụ của Hamas, sống lưu vong ở Damascus, thủ đô Syria. Nhờ sự can thiệp của ông Carter, lá thư viết tay thứ ba của Shalit đã được gửi về gia đình anh vào ngày 9-6-2008. Trong thư, Shalit cho biết sức khỏe anh vẫn chưa ổn, thậm chí bị suy nhược tinh thần.

Sơ suất của nhà tù

Thông qua dàn xếp của trung gian người Đức, hồi tháng 10 vừa qua, Hamas đồng ý cung cấp cuộn băng nói trên để đổi lấy 20 nữ tù Palestine. Israel chấp nhận việc trao đổi này với điều kiện nữ tù là những người bị kết án dưới 2 năm tù và “bàn tay không vấy máu” người Israel.

Tất nhiên, phải mất rất nhiều thời gian để hai bên đi đến thỏa thuận sau cùng: Sau khi cuộn băng được xác nhận là thỏa mãn đầy đủ yêu cầu của Israel thì 20 nữ tù Palestine lập tức được thả ngay.

Nhật báo Israel Haaretz cho biết lúc 9 giờ 30 phút ngày 2-10-2009, 19 nữ tù Palestine đã di chuyển khỏi nhà tù Hadarin gần thị trấn Netanya đến trại tạm giam Ofer và Shikma. Tại đây, họ được xe của tổ chức Hồng thập tự quốc tế chở về Bờ Tây của Palestine thuộc quyền kiểm soát của phái Fatah.

Sở dĩ chỉ có 19 người vì có một sơ suất của cơ quan quản lý nhà tù Israel. Người thứ 20 trong danh sách thỏa thuận đã mãn hạn tù và được thả từ ngày 30-10. Do vậy, mãi đến ngày 4-11, Israel mới tìm được người thay thế để trao trả cho Palestine.

Ngay sau khi nhận được lá thư viết tay thứ hai của Shalit do Ai Cập chuyển về, Israel đã ngỏ ý nhờ Ai Cập làm trung gian thương lượng với Hamas. Đến tháng 10-2006, có tin Ai Cập (có thêm Đức) thay mặt Israel bắt đầu thương lượng trực tiếp với Hamas về việc trao đổi Shalit lấy tù binh Palestine. Từ đó đến nay, các nhà trung gian Ai Cập và Đức kiên trì đàm phán với Hamas.

Kỳ tới: Những rào cản quá lớn