Napoléon không chết vì asen

Một bí mật làm bận tâm những người ái mộ Napoléon Bonaparte suốt 200 năm qua đã được giải mã: Vị hoàng đế nước Pháp này không chết vì chất độc asen (arsenic) như người ta tưởng mà vì ung thư dạ dày di căn. Kết quả này mới được đăng trên tạp chí Nature Clinical Practice Gastroenterology & Hepatology số 1-2007

Hoàng đế Napoléon từng đánh Đông dẹp Bắc, thôn tính gần hết châu Âu, đã bị quân Anh đánh cho tơi tả tại Waterloo (ngày nay thuộc nước Bỉ) vào năm 1815. Bị người Anh lưu đày trên đảo Saint-Hélène nằm giữa châu Phi và Nam Mỹ thuộc miền Nam Đại Tây Dương, ông chết vào năm 1821, hưởng dương 52 tuổi. Tuy chết rồi nhưng vị tướng lừng danh bốn bể năm châu này vẫn tiếp tục tạo ra những trận chiến kịch liệt giữa những người cho rằng ông chết vì bệnh tật và những người tin rằng ông bị hạ độc.

UNG THƯ GIAI ĐOẠN 3.- Người cuối cùng bước vào đấu trường nói trên là bác sĩ (BS) Robert Genta, giáo sư môn giải phẫu bệnh học trường đại học Tây Nam Texas kiêm học giả. Ông thành lập một nhóm nghiên cứu quốc tế 6 người gồm ba quốc tịch Mỹ, Thụy Sĩ và Canada. Giải mã bí mật cái chết của Napoléon không hề là chuyện đơn giản. BS Genta nói: “Chúng tôi không có bằng chứng nào riêng. Trong tay chúng tôi chỉ có tài liệu của người khác”.

Ngay sau khi Napoléon qua đời, Francesco Antommarchi, BS riêng của Napoléon, đã thực hiện một cuộc giải phẫu và đi đến kết luận rằng vị hoàng đế nước Pháp chết vì ung thư dạ dày. Kết luận này được ghi cẩn thận vào giấy chứng tử. Thế nhưng, nhiều người tỏ ra nghi ngờ kết luận này. Theo họ, Napoléon đã bị đầu độc vì một số người có thế lực – người Pháp, người Anh hoặc cả hai - sợ rằng nếu ông trốn thoát khỏi đảo Saint – Hélène thì ông sẽ lại gây sóng gió ở châu Âu như đã từng làm trước đó. (Năm 1812, Napoléon từng thất trận khi tiến quân xâm lược nước Nga. Lúc đó ông phải bỏ xứ đến đảo Elba của Ý tá túc. Sau đó ông trở về Pháp tiến hành một cuộc chiến mới chống lại châu Âu trong đó có nuớc Anh.) Những người này còn lập luận rằng vào cuối đời, Napoléon mắc bệnh béo phì mà điều này thì không phù hợp với kết luận ung thư dạ dày.

Điểm xuất phát của nhóm BS Genta là thẩm định kết luận ban đầu của BS Antommarchi. BS Genta, vốn là chuyên gia về ung thư dạ dày, dùng phương pháp tiếp cận pháp y và những kỹ thuật y học hiện đại để phân tích biên bản pháp y, những ghi nhận của BS Amtommarchi, những lời kể của nhân chứng, hồ sơ bệnh lý của những người trong dòng họ Napoléon.

Nhóm của BS Genta đã so sánh những mô tả trong biên bản pháp y của BS Antommarchi với ảnh 50 ca loét dạ dày và ảnh 50 ca loét lành tính thời nay. Biên bản pháp y ban đầu phát hiện hai vết loét trong dạ dày, một vết to và một vết nhỏ làm thủng vách dạ dày ăn tới lá gan. Cuộc nghiên cứu xác định rằng Napoléon có một khối u to ở dạ dày dài ít nhất 10 cm. Riêng độ dài này, theo BS Genta, cũng đủ cho biết đây là một ca ung thư nặng phát triển ít nhất đến giai đoạn 3, thậm chí giai đoạn 4. Ở giai đoạn này, người bệnh chỉ có 50% hy vọng sống một năm và 20% hy vọng sống tới 5 năm.

BS Genta nhận định: “Chúng tôi kết luận rằng ngay cả trong trường hợp được một chuyên gia về ung thư thời nay chữa trị thì giỏi lắm ông ấy cũng chỉ sống được một năm”.

Về chuyện béo phì, đồng trưởng nhóm BS Alessandro Lugli, người Thụy Sĩ, cùng với vợ cũng là bác sĩ lặn lội đến tất cả các nhà bảo tàng ở châu Âu để xem xét kích cỡ những chiếc quần mà Napoléon mặc lúc sinh thời. Cuộc điều tra này cho thấy Napoléon đã bị sụt cân trong những năm cuối đời. Cụ thể là 6 tháng trước khi chết, Napoléon sụt gần 15 kg (từ 91 kg giảm xuống 76 kg). Sụt cân là một triệu chứng thường thấy ở người mắc bệnh ung thư dạ dày.

Nhóm nghiên cứu của BS Genta cũng bác bỏ giả thiết hoàng đế Napoléon bị đầu độc bằng asen vì thiếu những triệu chứng lâm sàng tiêu biểu như không bị xuất huyết tim. Chi tiết này đã không được ghi trong hồ sơ bệnh lý án của Napoléon. Hơn nữa, trong một nghiên cứu khác thực hiện theo đơn đặt hàng của tạp chí Science et Vie của Pháp trên các mẫu tóc lấy vào các năm 1805, 1814 và 1821, ông Ivan Ricordel, trưởng phòng độc chất học của sở cảnh sát Paris, kết luận rằng nếu asen là nguyên nhân thì Napoléon đã chết sớm hơn.

BÍ MẬT CUỐI CÙNG .- Câu hỏi cuối cùng mà nhóm BS Genta đang cố gắng trả lời nốt là cái gì gây ra ung thư dạ dày của Napoléon? Owen Connelly, giáo sư sử học trường đại học Nam Carolina (Mỹ) từng viết nhiều sách về Napoléon, nhấn mạnh đến yếu tố di truyền. Cha và một trong số các em gái của Napoléon đã chết vì ung thư. Tuy nhiên, theo bác sĩ Genta, sau khi xem xét rất kỹ toàn bộ hồ sơ bệnh án, kể cả biên bản giải phẫu pháp y, rất khó xác định rằng khối u giết chết cha của Napoléon là ung thư. Hơn nữa, không một người em nào của Napoléon bị giải phẫu pháp y khi chết cho nên cũng khó nói là chết vì ung thư.

Phát hiện mới của nhóm BS Genta là Napoléon đã bị vi khuẩn Helicobacter pylori tấn công gây viêm nhiễm mãn tính và biến thành ung thư dạ dày. Nguyên nhân gây bệnh, vẫn theo BS Genta, có thể là do thói quen ăn uống của Napoléon. Hồi thế kỷ 18, khẩu phần ăn của lính Pháp rất thiếu thốn thịt, trái cây và rau quả tươi. Napoléon còn nổi tiếng là người ăn nhanh trong vòng 15 phút và thường ăn đứng khi ra trận. Những chiến dịch quân sự do ông cầm đầu lại thường kéo dài. Theo BS Genta, điều này đã làm tăng nguy cơ bị ung thư dạ dày.