Từ vận động phong trào sang kiến tạo niềm tin

(NLĐO)- Đại đoàn kết phải được nuôi dưỡng bằng công bằng, dân chủ, lắng nghe, chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân.

Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, MTTQ Việt Nam luôn gắn với sứ mệnh tập hợp, đoàn kết các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo, trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân, người Việt Nam ở nước ngoài; là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, là mái nhà chung của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nhưng trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với Mặt trận không chỉ là tiếp tục truyền thống ấy, mà phải đổi mới mạnh mẽ hơn, gần dân hơn, thực chất hơn.

Lắng nghe, đối thoại, phản hồi

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI đã gợi mở rất rõ bước chuyển đó. Mặt trận không chỉ là nơi phát động các phong trào, tổ chức các cuộc vận động, mà phải là nơi hội tụ lòng dân, phản ánh ý dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của dân, kết nối sức dân và phát huy sức mạnh nhân dân. Nói cách khác, Mặt trận phải chuyển từ tư duy vận động phong trào sang tư duy kiến tạo niềm tin xã hội.

Đây là điểm rất quan trọng. Trong xã hội hiện đại, người dân không chỉ cần được vận động tham gia các phong trào, mà còn cần được lắng nghe, đối thoại, phản hồi và bảo vệ quyền lợi chính đáng. Một phong trào dù có khẩu hiệu hay đến đâu, nếu không chạm vào nhu cầu thiết thực của người dân, không giải quyết được vấn đề cụ thể của đời sống, thì khó tạo sức lan tỏa bền vững. Ngược lại, một việc làm cụ thể, đúng lúc, đúng người, đúng nhu cầu, có thể củng cố niềm tin mạnh hơn rất nhiều so với những lời kêu gọi chung chung.

Điểm đáng chú ý là hiệu quả công tác Mặt trận không nên chỉ đo bằng số cuộc họp, số văn bản, số phong trào, số lễ phát động, mà phải đo bằng niềm tin của nhân dân, sự hài lòng của nhân dân, mức độ tham gia của nhân dân, khả năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, và kết quả cụ thể trong việc làm cho đời sống nhân dân ngày càng tốt đẹp hơn. Đây là sự chuyển đổi rất cần thiết: từ coi trọng hình thức sang coi trọng kết quả; từ báo cáo thành tích sang tác động thực chất; từ nói về dân sang làm những việc thật sự vì dân.

Người lao động, công nhân, nông dân, người làm việc trong KCN, người ở trọ, người lao động tự do không chỉ cần khẩu hiệu động viên, mà cần việc làm ổn định hơn, nhà ở tốt hơn, trường học cho con thuận tiện hơn, dịch vụ y tế dễ tiếp cận hơn, môi trường sống an toàn hơn, tiếng nói của mình được tôn trọng hơn. Khi Mặt trận muốn tập hợp, vận động được các tầng lớp nhân dân trong bối cảnh mới, thì phải đi vào chính những vấn đề thiết thân ấy.

Nâng tầm giám sát và phản biện xã hội

Xã hội hôm nay đã thay đổi rất nhanh. Người dân tiếp cận thông tin nhanh hơn, bày tỏ ý kiến trực tiếp hơn, kỳ vọng cao hơn về minh bạch và trách nhiệm giải trình. Vì vậy, phương thức vận động cũ, nếu chỉ dựa vào hội nghị, văn bản, khẩu hiệu, sẽ khó theo kịp đời sống. Mặt trận phải đến với dân bằng đối thoại, thuyết phục, lợi ích thiết thực, sự gương mẫu và kết quả cụ thể.

Một ý rất sâu sắc trong bài phát biểu là không để ý kiến chính đáng của nhân dân rơi vào im lặng. Lắng nghe dân không chỉ là ghi nhận vào biên bản. Lắng nghe dân phải đi liền với phản hồi, giải trình, xử lý và theo đến cùng kết quả. Một kiến nghị của công nhân về nhà ở, một phản ánh của người dân về ô nhiễm môi trường, một bức xúc về thủ tục hành chính, một đề xuất từ cộng đồng dân cư về an sinh hay văn hóa cơ sở… nếu bị bỏ quên, sẽ làm niềm tin bị bào mòn. Nhưng nếu được tiếp nhận nghiêm túc, được chuyển đến đúng nơi, được trả lời rõ ràng và giải quyết đến nơi đến chốn, thì đó chính là cách thiết thực nhất để củng cố lòng dân.

Ở đây, vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận cần được nâng lên một tầm cao mới. Giám sát phải chọn đúng những vấn đề nhân dân quan tâm, xã hội bức xúc, chính sách có tác động lớn đến đời sống. Phản biện không chỉ là góp ý câu chữ trong dự thảo chính sách, mà phải góp ý về mục tiêu, tác động xã hội, tính khả thi, nguồn lực thực hiện và lợi ích của người dân. Phản biện không phải để làm khó cơ quan nhà nước, mà để chính sách đúng hơn, sát dân hơn, minh bạch hơn, khả thi hơn và nhân văn hơn. Muốn vậy, Mặt trận phải có bản lĩnh, có dữ liệu, có chuyên gia, có phương pháp và có cơ chế theo dõi đến cùng các kiến nghị sau giám sát, phản biện. Không thể để kiến nghị của Mặt trận chỉ dừng lại ở báo cáo. Không thể để tiếng nói chính đáng của nhân dân đi vào khoảng trống hành chính.

Một yêu cầu khác là xây dựng Mặt trận hiện đại, trong đó chuyển đổi số phải thực chất. Chuyển đổi số trong công tác Mặt trận không phải chỉ lập thêm trang thông tin hay số hóa văn bản. Chuyển đổi số phải giúp Mặt trận gần dân hơn, nghe dân rộng hơn, phản hồi dân nhanh hơn, giám sát việc giải quyết kiến nghị của dân minh bạch hơn. Những gợi mở như Cổng Mặt trận số 24/7, "Tháng nghe dân nói", Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh là hướng đi rất đáng chú ý, nhất là với người trẻ, người lao động trong đô thị, khu công nghiệp và những nhóm khó tham gia các hình thức sinh hoạt truyền thống.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Cốt lõi vẫn là con người. Cán bộ Mặt trận phải gần dân, hiểu dân, có tâm với dân, có uy tín trong cộng đồng, có kỹ năng vận động, đối thoại, thuyết phục, phản biện và xử lý tình huống. Không thể đại diện cho dân nếu không nghe được tiếng nói thật của dân. Không thể tạo niềm tin nếu không dám nói đúng sự thật, kiến nghị đúng chỗ và theo đến cùng kết quả.

Từ vận động phong trào sang kiến tạo niềm tin là một bước chuyển rất lớn. Nó không phủ nhận vai trò của các phong trào, cuộc vận động, mà đặt các phong trào ấy vào yêu cầu thực chất hơn: phong trào phải giải quyết được vấn đề của dân, nâng cao đời sống của dân, củng cố niềm tin của dân. Đại đoàn kết không thể bền vững nếu chỉ dừng ở lời kêu gọi; đại đoàn kết phải được nuôi dưỡng bằng công bằng, dân chủ, lắng nghe, chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: "Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân". Lời dạy ấy, được nhắc lại trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chính là kim chỉ nam cho công tác Mặt trận hôm nay. Mặt trận càng gần dân, đất nước càng vững. Mặt trận càng nghe dân, chính sách càng sát. Mặt trận càng bảo vệ lợi ích chính đáng của dân, niềm tin xã hội càng bền.