Điểm dừng văn hóa

Viện Nghiên cứu Khoa học Xã hội TPHCM vừa tổ chức hội thảo “Đô thị hóa ở Sài Gòn - TPHCM từ góc nhìn lịch sử-văn hóa” tại tòa nhà Lawrence Sting (khu đô thị Nam Sài Gòn, Q.7 - TPHCM) vào sáng 24-4. Hội thảo có sự tham dự của hơn 100 nhà nghiên cứu lịch sử, nghiên cứu khoa học, kiến trúc sư và giảng viên các trường đại học

Có 110 tham luận được gửi tới hội thảo với những bài viết về quan điểm, đặc trưng của quá trình đô thị hóa qua các giai đoạn lịch sử; các xu hướng và quy luật vận động cùng công tác bảo quản, giữ gìn những giá trị truyền thống, bản sắc dân tộc trong tiến trình đô thị hóa. Phần lớn các bài tham luận bàn về vấn đề cải tạo mạng lưới giao thông, quy hoạch đô thị, xây dựng không gian xanh, không gian văn hóa và bảo vệ môi trường.

Đại biểu Yên Ba đã gửi đến hội thảo một góc nhìn sâu sắc về việc xây dựng không gian văn hóa cho TPHCM bằng các “điểm dừng văn hóa”. TP đã có nhiều bảo tàng, nhà hát, thư viện, các hoạt động văn hóa cộng đồng... nhưng vẫn chưa đủ. Theo tác giả tham luận, rất cần có những “điểm dừng văn hóa” để người Sài Gòn có những phút được sống chậm lại và suy ngẫm cùng với những giá trị văn hóa cổ xưa.

Tiến trình đô thị hóa càng lúc càng thu hẹp không gian văn hóa và đã khiến Sài Gòn hơn 300 năm mất đi những giá trị văn hóa tự nhiên vốn có. Những năm đầu thập niên 1930, các văn nghệ sĩ như Phan Khôi, Bùi Thế Mỹ, Ngô Tất Tố, Tản Đà có thể cùng nhau ngồi uống rượu ngâm thơ trên con thuyền giữa dòng kênh Nhiêu Lộc. Nhưng bây giờ có ai dám ngồi nơi ấy ngâm thơ, uống rượu?

Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, đô thị phát triển cũng là lúc Sài Gòn đã dần mất đi những không gian văn hóa. Vấn đề hội thảo đặt ra là quy hoạch kiến trúc đô thị hiện đại nhưng vẫn cần phải giữ được bản sắc trong dòng chảy văn hóa của dân tộc; cùng những mong mỏi, ước vọng về một “điểm dừng văn hóa” của Sài Gòn.