Giải thưởng không là cứu cánh của thơ

Giáng Vân là một trong những nhà thơ nữ hiếm hoi vừa làm báo, làm thơ và dịch thuật. Mặc dù số lượng tác phẩm in không nhiều (2 tập: Năm tháng lãng quên (1990) và Trên những ngày buồn (1995) nhưng công chúng yêu thơ đều nhớ đến nhiều bài thơ của chị

Giải thưởng thơ Lá Trầu lần 1 vừa trao vào tháng trước, trong danh sách ban thẩm định của giải thơ Bách Việt vừa mới ra đời cũng thấy tên chị với tư cách là trưởng ban thẩm định. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với chị về hai giải thơ này.

. Phóng viên: Thưa chị Giáng Vân, một mình kiêm luôn chức trưởng ban thẩm định của hai giải thưởng thơ, chị có thấy quá sức không?

- Nhà thơ Giáng Vân: Thực ra phải nói ngay kẻo công chúng hiểu lầm: Chúng tôi đã xin rút lui khỏi ban thẩm định giải Lá Trầu ngay sau khi hoàn thành nhiệm kỳ 2007. Trong nhiệm kỳ này, chúng tôi đã làm hết trách nhiệm của mình với công chúng yêu thơ, cũng như với các tác giả tham gia giải.

. Tại sao lại có sự “rút lui tập thể” như vậy, thưa chị?

- Nguyên nhân chính là do chúng tôi có một số bất đồng với phía tổ chức giải, trong quá trình làm việc đã có sự tranh luận song không đi đến thống nhất được. Một nguyên nhân khác nữa, ví dụ như nhà thơ Trúc Thông bị ốm nặng, nhà thơ Đỗ Doãn Phương phải gánh vác công việc đã quá tải ở Báo Thể thao Văn hóa, nhà thơ Hoàng Hưng phải ngưng vài năm cho một chương trình cá nhân khác. Hơn nữa, chúng tôi nghĩ rằng Quỹ Lời vàng Eva đã có nhiều kinh nghiệm trong năm rồi, họ nên mời một ban thẩm định khác để tạo ra những màu sắc khác cho giải thưởng này.

. Chị có nói về một số bất đồng nào đó với người tổ chức giải Lá Trầu, liệu nó có xảy ra ở Bách Việt?

- Sự lo lắng này là không thừa. Chúng tôi và phía Công ty Bách Việt đã thỏa thuận được với nhau một số vấn đề quan trọng như: quyền lợi nghĩa vụ các bên, vấn đề tác quyền, nhuận bút. Người tổ chức sẽ chỉ lo tổ chức, không can thiệp vào chuyên môn... Những vấn đề này sẽ được thể hiện trong một hợp đồng có tính pháp lý.

. Xin chị cho biết giải thưởng thơ Bách Việt gồm có những thể lệ và tiêu chí như thế nào?

- Giải này có một phạm vi rất rộng rãi cho các đối tượng muốn tham gia, không giới hạn về tuổi tác, giới tính, vùng miền, địa lý. Miễn là thơ viết bằng tiếng Việt và do người Việt viết ra. Chúng tôi chấp nhận mọi khuynh hướng, ưu tiên những giọng điệu mới lạ, những khám phá, những khuynh hướng cách tân hàm chứa được tinh thần, hơi thở, nhịp điệu của đời sống đương đại.

. Vậy thì một tập thơ khoảng bao nhiêu bài là đủ?

- Tôi cho rằng mỗi một tác phẩm nghệ thuật khi được trình bày với công chúng, đều cần có một thông điệp nào đó. Một tập thơ cũng vậy, có thể nhiều bài, có thể không nhiều, nhưng ít nhất là tác giả đã truyền đi được thông điệp của mình, vậy là đủ.

. Giải thưởng thơ Bách Việt lần này có gì khác không so với giải Lá Trầu trước đó?

- Đối tượng tham gia rộng hơn, màu sắc giọng điệu chắc chắn phong phú hơn, đa dạng hơn, những thông điệp mà từ đó công chúng nhận được chắc cũng sẽ không giống nhau. Ngay trong 6 tác giả nữ của Lá Trầu 2007, có ai giống ai đâu. Bách Việt cũng chỉ mong sẽ giới thiệu được với công chúng những gương mặt thơ mang những giọng điệu riêng biệt, những cá tính sáng tạo không lặp lại... Đó chính là sự mong ước của chúng tôi.

. Quy trình làm việc của ban thẩm định ra sao?

- Bản thảo sẽ được gửi về Công ty Sách Bách Việt hoặc cho tôi, hay bất cứ thành viên nào, sau đó sẽ đến tay các thành viên khác. Chúng tôi sẽ đọc, đề cử (bằng văn bản) những tập có chất lượng cao nhất, sau đó sẽ làm việc với tác giả trên bản thảo để đi đến một chất lượng tối đa trước khi đưa đi xin giấy phép xuất bản và in ấn.

. Năm 2008, năm đầu tiên phát động giải thưởng, nếu chỉ dự tính in 5 tập thơ thì có ít hay không?

- Quý hồ tinh, bất quý hồ đa. Đừng nghĩ 5 tập là ít, chỉ nên lo rằng sau khi Bách Việt giới thiệu mà độc giả lại cho rằng tập thơ đó chẳng có giá trị gì, còn tác giả lại lặn không sủi tăm thôi.

. Đã có không ít những lời phàn nàn về sự lạm phát thơ hiện nay. Theo chị, việc ra đời của các giải thưởng tư nhân như Lá Trầu, Bách Việt có phải là cứu cánh cho thơ hay không?

- Tôi nghĩ, việc ra đời của các giải thưởng tư nhân là một khuynh hướng lành mạnh của xã hội. Phải có sự cạnh tranh thì mới có phát triển. Điều này chúng ta đã nhìn thấy ở các lĩnh vực khác. Tuy nhiên, tôi chưa bao giờ nghĩ rằng các loại giải thưởng trên đời lại có thể là cứu cánh của thơ. Các dòng chảy của đời sống trong tâm hồn các nhà thơ, cái nội lực bên trong của họ mới chính là cứu cánh. Các giải thưởng chỉ có tác dụng kích hoạt, hỗ trợ...