Hướng đi cho các hãng phim tư nhân?

Có thể nói, con số hơn 20 hãng phim tư nhân thành lập trong thời gian qua đã phần nào thể hiện sức hấp dẫn của bộ môn nghệ thuật thứ bảy đối với những người hoạt động nghệ thuật và các nhà đầu tư.

Một số bộ phim do tư nhân sản xuất thắng về doanh thu tại các rạp cũng khẳng định rằng, dòng phim do tư nhân sản xuất đang dần có chỗ đứng trong đời sống điện ảnh nước ta. Tuy nhiên, tư nhân ở đây không phải chỉ là những ông bầu thỉnh thoảng đứng ra tổ chức làm một vài phim theo kiểu “buôn hàng chuyến".

Để có thể làm được điều đó, các nhà sản xuất phim, các hãng phim tư nhân phải tạo dựng được một đường hướng hợp lý để phát triển. Trước đây, một số bộ phim được gọi là “thương trường” do tư nhân sản xuất đã cố khỏa lấp sự hời hợt của nội dung và yếu kém về nghệ thuật bằng cách “vin” vào tiếng tăm của các ngôi sao nổi tiếng hay sắc đẹp của các người đẹp, hoa hậu được đăng quang, nhưng rồi những bộ phim đó nhanh chóng rơi vào quên lãng. Ngay cả hiện tại, nếu không biết cân bằng các yếu tố nghệ thuật và thương mại, nhu cầu khán giả và định hướng thẩm mỹ, nhà sản xuất cũng rất dễ rơi vào “vết xe đổ” này.

Có lần, ngôi sao điện ảnh Mỹ Oandie Foster với cương vị nhà sản xuất phim đã tự hào rằng: “Văn hóa đại chúng Mỹ đã trở thành một thứ hàng xuất khẩu được và có lãi. Nói như vậy không có nghĩa là chúng ta chịu sản xuất thứ hàng hóa kém chất lượng. Tôi muốn làm phim đại diện cho những giá trị mà tôi tin tưởng". Lời bộc bạch của nhà sân xuất phim đồng thời cũng là diễn viên nổi tiếng này đã cho thấy yếu tố nghệ thuật vẫn được đặt trước yếu tố thương mại (nhưng hai yếu tố này vẫn "chung sống hòa bình", không loại trừ nhau). Như vậy, ý niệm phim thị trường cũng nằm trong ý nghĩa đa chiều, và một số nhà sản xuất phim tư nhân cũng đã bắt đầu đi vào giải mã từng cung bậc ý nghĩa ấy.

Bên cạnh đó, giải quyết mối quan hệ giữa sản xuất - phát hành cũng là vấn đề nan giải đối với các nhà sản xuất phim tư nhân. Trong thời điểm rạp chiếu phim có giá như hiện nay, tình trạng người bỏ tiền làm phim không có rạp trong tay, nhờ "chợ” của người khác để "bán" hàng của mình, nên việc "ngậm bồ hòn làm ngọt” xếp hàng chờ rạp hay phải “lobby" để vào thời điểm chiếu thuận lợi không phải là chuyện hiếm. Còn nhớ dịp Tết Ất Dậu, cuộc chạy đua để giành rạp “vàng" chiếu phim làm không ít hãng phim đau đầu, và trong dịp Tết Nguyên đán sắp tới cũng hứa hẹn sẽ xảy ra một trận "thư hùng" không kém, vì nhiều hãng phim, kể cả Nhà nước và tư nhân đang gấp rút hoàn thành tác phẩm để kịp giới thiệu ra công chúng.

Hơn nữa, giám đốc một hãng phim cho rằng, điện ảnh tự thân nó mang hai đặc trưng rất cơ bản không tách rời nhau là kinh tế và xã hội. Là kinh tế khi nó được triển khai trong dây chuyền sản xuất công nghiệp, trong việc tiêu thụ sản phẩm gắn chặt với thị trường. Là xã hội khi nó thực hiện sứ mệnh tuyên truyền trực tiếp đến công chúng. Vì vậy, không chỉ đơn thuần là góp vốn làm phim, các hãng phim, thay vì “câu kéo” chất xám từ các hãng phim tư nhân cũng cần chú trọng đến việc đầu tư vào một đội ngũ chuyên nghiệp của riêng mình.