Lực sĩ hát opera

Để diễn đạt hết cái thần của một vở opera (nhạc kịch), ca sĩ phải có một giọng hát cực khỏe và giàu âm sắc. Qua rồi cái thời các diva opera béo phì, những ca sĩ opera ngày nay là những lực sĩ toàn năng

Tháng 7 năm nay, ca sĩ Roberto Alagna sẽ vào vai Radames trong vở nhạc kịch Aida của Giuseppe Verdi trình diễn tại nhà hát ngoài trời Chorégies xây dựng cách đây ngót 1.900 năm ở thành phố cổ Orange thuộc Đông Nam nước Pháp. Năm ngoái, hơn 8.000 khán giả xem vở La Bohême của Giacomo Puccini, đã một phen kinh ngạc trước giọng hát siêu phàm của ca sĩ người Pháp này.

Trong khi 120 nhạc công của dàn nhạc giao hưởng quốc gia và dàn đồng ca cả trăm người trỗi lên tiếng đàn và tiếng hát, người xem chợt nghe một giọng hát nương theo gió vượt trội lên trên hết mà không cần micrô. Và khi anh ngân vang nốt contre-ut (nốt đô cao nhất mà ít giọng ca ténor nào đạt tới) suốt 10 giây thì quả là một kỷ lục hiếm thấy! Ít người biết rằng để đạt được điều này Roberto đã phải luyện tập như một vận động viên thể thao đỉnh cao.

KHÍ CÔNG

Nửa giờ trước mỗi buổi trình diễn, Roberto luyện hơi thở và định thần. Thế giới bên ngoài lúc đó hoàn toàn không hiện hữu đối với anh. Những bài tập thở lần lượt được thực hành một cách nghiêm túc nhằm điều khiển trái tim đập chậm lại. Nếu nhịp tim tăng lên, máu sẽ làm bít lỗ tai anh.

Trong những buổi diễn tập, các ca sĩ phải kẹp lỗ mũi để giảm áp, y như thợ lặn. Và cũng giống như thợ lặn, lồng ngực ca sĩ lúc đó cho phép chứa một lượng ôxy rất lớn: 5 lít không khí thay vì 4 lít ở người thường.

Trong bài tập luyện giọng, nốt contre-ut được ví như cú nhảy 3 vòng xoay, một tuyệt đỉnh công phu của vận động viên trượt băng nghệ thuật. Một giọng ca có hoàn hảo hay không nằm trong cách thể hiện nốt đô cực cao này. Giải thích sự thành công của Roberto Alagna, Jean Abitbol – chuyên gia chữa trị những rối loạn về phát âm - cho biết: “Roberto có những dây thanh âm tuyệt vời. Nhưng nếu chỉ có vậy thì chưa đủ, anh còn có tài năng thiên phú”.

Để thể hiện được nốt contre-ut, âm thanh phải được phát ra ở cường độ cao nhất. Có nghĩa là các dây âm thanh phải hoạt động hết công suất. Âm thanh này sau đó chui vào các hốc miệng, mũi tạo thành âm vang. Chưa hết, ca sĩ phải biết mở miệng đúng lúc sao cho âm lượng phát ra đạt đến cao độ mình muốn. Đây là cả một nghệ thuật có tên gọi là “sự thần kỳ của giọng hát”.

LỰC SĨ TOÀN NĂNG

Một ca sĩ có giọng hát “thần sầu” như Roberto Alagna đòi hỏi phải có sức lực của một lực sĩ toàn năng. Khi hát tới nốt contre-ut, máu sẽ dồn lên óc như một lực sĩ cử 200 kg tạ. Nếu nốt la đòi hỏi dây thanh âm phải dao động 440 lần/giây thì nốt contre-ut buộc dây thanh âm phải rung 4-5 lần nhiều hơn. Mức dao động khủng khiếp này tạo ra một cơn choáng đầu. Nếu không có nền tảng thể lực của một lực sĩ cử tạ, ca sĩ sẽ bị hạ gục ngay.

Các dây thanh âm được cấu tạo như cơ bắp tay. Muốn giữ được phong độ, ca sĩ phải nghỉ dưỡng 2 ngày sau mỗi buổi diễn, giống y như một lực sĩ chạy marathon. Roberto Alagna đã truyền lại kinh nghiệm của mình như vậy. Cũng dễ hiểu thôi, bởi một buổi diễn kịch opera thường kéo dài 3-5 giờ đồng hồ, trong đó vai chính phải xuất hiện liên tục.

Ca sĩ opera cũng cần sự dẻo dai của một lực sĩ thể dục dụng cụ. Nữ ca sĩ giọng soprano Nathalie Manfrino, từng nổi tiếng với vai Roxane trong vở Cyrano de Bergerac, cho biết: “Tôi bắt đầu bằng cách ngậm miệng để các dây thanh âm đỡ mệt. Sau đó tôi lên từng nửa tông để sau cùng lên tới nốt mình muốn”. Nói cách khác, ca sĩ phải có phương pháp kiểm soát tất cả các cơ trong họng.

Một bí quyết khác của Roberto Alagna: Tìm cho được hướng gió. Anh giải thích: “Để có một giọng hát cất cao trong một rạp hát opera, để có một âm thanh thật tốt, thật vang phải cảm nhận được các luồng gió như bạn lái tàu lượn. Khi tôi tìm thấy luồng gió tốt, tôi quay đầu xuôi theo nó, cất giọng. Tiếng hát bay bổng, lan tỏa và tôi nghe nó quay trở lại”.

Giọng hát của một ca sĩ opera đạt mức tuyệt đỉnh ở tuổi 55. Sau đó, nó bắt đầu rạn. Điều này giải thích tại sao ở độ tuổi này, giọng hát của những “siêu sao” lớn như Luciano Pavorotti hay Placido Domingo không thể lên tới nốt contre-ut. Đó là do các dây thanh âm đã bị lão hóa.